Nawigacja

Aktualności

Jak czcimy godzinę „W” i Powstańców Warszawskich

Ordery dla bohaterów

W Warszawie oficjalne obchody rocznicy wybuchu powstania rozpoczęły się 31 lipca. O 10.00 w Parku Wolności przed Muzeum Powstania Warszawskiego odbyło się spotkanie Powstańców z Prezydentem RP Andrzejem Dudą i prezydent Warszawy. W uroczystości, podczas której Powstańcy odebrali z rąk głowy państwa odznaczenia, wziął udział wiceprezes IPN Mateusz Szpytma.  

Podczas uroczystości przed warszawskim muzeum prezydent dziękował za możliwość spotkania zarówno z „bohaterami ojczyzny, a także jego życia”, jak i obecnymi w czasie ceremonii harcerzami, zaangażowanymi w krzewienie pamięci o powstaniu. Jak dodał, kolejna rocznica rozpoczęcia niepodległościowego zrywu jest bardzo istotna dla wychowania młodzieży, a więc dla przyszłości państwa. – Jest ważna także dla mnie jako prezydenta RP, ale przede wszystkim jako obywatela, harcerza, jako tego, który na historii i micie Powstania Warszawskiego, na bohaterstwie powstańców warszawskich wychował się. Mogę powiedzieć, że moja postawa gotowości do służby ojczyźnie została właśnie poprzez tamte wydarzenia i postawę młodych Polaków w dużym stopniu ukształtowana – mówił Andrzej Duda.

Jak tłumaczył, choć Powstanie Warszawskie nie osiągnęło zwycięstwa militarnego, „wpisało się w wielką polską historię i na pewno także i dzięki bohaterstwu powstańców warszawskich możliwe było odzyskanie pełnej suwerenności pod koniec XX wieku”. – Na przełomie lat 80. i 90. dzięki postawie kolejnego pokolenia, które nie pogodziło się z sowiecką dominacją, które nie pogodziło się z tym, że nie żyje w państwie w pełni wolnym, bo pamiętało o tej krwi, która za wolną Polskę została przelana i było dodatkowo wspierane przez rodziców, którzy tę krew przelewali i przetrwali tamte dni, tamte walki” – podkreślił prezydent.

Przypomniał też dzieło życia śp. Lecha Kaczyńskiego, który w 2004 r. – jako prezydent Warszawy – doprowadził do otwarcia Muzeum Powstania Warszawskiego – „domu, gdzie powstańcy są gospodarzami”. Do zasług tragicznie zmarłego w katastrofie smoleńskiej Prezydenta RP nawiązał też gen. Zbigniew Ścibor-Rylski, 100-letni weteran walk o Warszawę, najwyższy rangą spośród żyjących uczestników powstania. – On [Lech Kaczyński] najlepiej czuł, co powstańcy przeżywali. Ojciec jego odznaczony też krzyżem Virtuti Militari, walczący na Mokotowie, wychowywał swoich synów w imię tradycji najwyższych, największych doświadczeń, jakie właśnie Polacy przeżyli w tym najcięższym okresie naszej ukochanej ojczyzny – mówił generał.

Przyznał, że w najśmielszych marzeniach nie przypuszczał, iż dożyje „tych wspaniałych lat, kiedy mamy niepodległą, wolną, ukochaną naszą ojczyznę”. – Żegnam was, na pewno jest to moje ostatnie spotkanie z wami, 100 lat to wielkie przeżycie, to największa radość, jaką człowiek może otrzymać od Boga – powiedział gen. Ścibor-Rylski na zakończenie przemówienia.

Warszawa oddaje hołd powstańcom

W przeddzień 73. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego odbyły się także inne uroczystości: o 18.00 została odprawiona polowa msza św., a o 19.00 pod pomnikiem Powstania Warszawskiego odczytano Apel Pamięci. Z ramienia Instytutu w uroczystościach tych uczestniczyła dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk. O 20.00 na placu Krasińskich zebrani wysłuchali koncertu „Chłopcy z tamtych lat”.

– Nie jest przegrane powstanie, które prowadzi do wolnej Polski – mówił prezydent Andrzej Duda podczas Apelu Pamięci przy pomniku Powstania Warszawskiego. Podkreślił też, że powstańcy oczekują, że Polacy będą siebie nawzajem szanować, bez względu na poglądy polityczne.

Składając hołd – jak mówił – „rycerzom biało-czerwonej”, uczestnikom sierpniowego zrywu w 1944 r., wspomniał swoją rozmowę ze zmarłym w ubiegłym roku gen. Januszem Brochwiczem-Lewińskim „Gryfem”, którego zapytał, czy warto było rozpoczynać powstanie. „Powiedział: »Panie prezydencie, dla tej Polski, teraz, to było warto” – przypomniał Andrzej Duda, którego słowa przyjęto oklaskami.

– Było warto, zapewniam was o tym, zapewniam was o tym i chylę czoła przed wami, tak jak wy chyliliście czoła przed powstańcami styczniowymi w II Rzeczypospolitej, a oni chylili czoła przed powstańcami kościuszkowskimi i listopadowymi. Było warto, bo nie jest przegrane powstanie, które w efekcie prowadzi do wolnej Polski, a do takiej one doprowadziły – powiedział prezydent.

Zwrócił się do powstańców nazywając ich „solą ziemi tego miasta i Rzeczypospolitej”. – Jesteście panteonem bohaterów. Czynię to kolejny raz, ale nigdy tych razy nie będzie za wiele: jako prezydent nisko chylę przed wami czoła, także w imieniu Rzeczypospolitej, i z całego serca wam dziękuję za tamto męstwo i świadectwo – to, które dawaliście w czarnych latach komunizmu i to, które dajecie dzisiaj – mówił.

Przypomniał też, że na początku lipca w tym samym miejscu, przy pomniku Powstania Warszawskiego, przemawiał prezydent USA Donald Trump. – Prezydent największego mocarstwa, także militarnego, mocarstwa, które jest dzisiaj na świecie w stanie wygrać każdą wojnę, bo ma tak nieprawdopodobny potencjał. I mówił o Polsce, o nas Polakach, o Powstaniu Warszawskim. Mówił: „Was ciemiężyli, niszczyli przez 200 lat i zabrali wam ziemię, ale nie zabrali wam dumy” – przypomniał.

W ocenie prezydenta o dumie Polaków wiedzieli nie tylko alianci, ale również Rosjanie, którzy po wojnie zniewolili Polskę na prawie 50 lat. – Widzieli, że warszawiacy mimo tego, że nie otrzymali pomocy, że nie mieli broni, że byli osamotnieni i miażdżeni, walczyli przez 63 dni. Często gołymi rękami, walczyli o każdą piędź ziemi, o każdą cegłę swojego miasta. Walczyli o dumę – o Boga, honor i ojczyznę – podkreślił.

– I to dlatego, moim zdaniem, Rosjanie nigdy nie odważyli się uderzyć zbrojnie podczas żadnego z buntów, jakie były w Polsce przez okres zniewolenia komunistycznego. Nigdy rosyjskie czołgi nie pojechały na polskich robotników i demonstrantów. Bo Rosjanie to widzieli i to zapamiętali, tę lekcję – i powstania warszawskiego, i powstania styczniowego, i powstania listopadowego. Oni to pamiętali – zaznaczył.

Główne uroczystości 1 sierpnia

1 sierpnia o 9.00 w uroczystym składaniu kwiatów przy tablicy upamiętniającej podpisanie przez płk. Antoniego Chruściela „Montera” – dowódcę Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej rozkazu rozpoczęcia Powstania Warszawskiego, przy ul. Filtrowej 68 (to dawna siedziba Konspiracyjnej Kwatery Okręgu Warszawskiego AK), udział wzięła dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk. Była także obecna podczas uroczystości przy pomniku „Mokotów Walczący – 1944” w stołecznym parku Dreszera, z którego następnie wyruszył „Marsz Mokotowa”, idący na ul. Dworkową.

Wiceprezes IPN Jan Baster reprezentował Instytut podczas składania wieńców przy Grobie Nieznanego Żołnierza i pod pomnikiem gen. Stefana Roweckiego „Grota” oraz podczas uroczystości przy pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej.

– To oni [Powstańcy Warszawscy] sprawili, że możemy dzisiaj z podniesionym czołem stanąć naprzeciw wszystkich trudności, że możemy dzisiaj wierzyć, że jest szansa na skuteczną walkę na odbudowę państwa i niepodległości – powiedział w trakcie uroczystości na placu Piłsudskiego minister obrony narodowej Antoni Macierewicz. Jak podkreślił, „nie było w dziejach Polski, nie było w dziejach Europy, ale i nie było też chyba w dziejach cywilizacji zachodniej wydarzenia porównywalnego z Powstaniem Warszawskim”.

Przed pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego odczytano list marszałka Sejmu, który przypomniał, że Powstanie Warszawskie było wymierzone zarówno przeciwko Niemcom, jak i Sowietom. „Powstanie Warszawskie z jednej strony było skierowane przeciwko Niemcom, bowiem niemiecki nazizm był zaprzeczeniem wartości, nowym wcieleniem barbarzyństwa i pogaństwa, a z drugiej strony powstanie miało powstrzymać komunizm oparty na wrogości wobec wolności, Kościoła i religii” – napisał Kuchciński, którego list odczytał wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki.

Punktualnie o 17.00  – o tej porze, w godzinie „W,” przed 73 laty żołnierze AK rozpoczęli powstanie – przed pomnikiem Gloria Victis na Powązkach Wojskowych hołd bohaterom walk o Warszawę złożył prezydent Andrzej Duda. Pod obeliskiem obecny był wiceprezes IPN Mateusz Szpytma, który złożył także kwiaty na grobie gen. Antoniego Chruściela „Montera”. Przedstawicielki Instytutu – dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk oraz prokurator  Dorota Cebrat z Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wzięły też udział w uroczystościach składania wieńców przy pomniku „Polegli – Niepokonani”, natomiast w obchodach na Kopcu Powstania Warszawskiego, gdzie rozpalono ognisko pamięci, uczestniczyła delegacja Biura Badań Historycznych IPN.

5 sierpnia przedstawiciele IPN wzięli udział w upamiętnieniu zdobycia przez Batalion „Zośka” obozu „Gęsiówka” i oddali hołd mieszkańcom Woli przy pomniku Pamięci 50 Tysięcy Mieszkańców Woli Zamordowanych przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego 1944. Także 5 sierpnia odbył się Marsz Pamięci, który przeszedł na Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli.

Akcje IPN

Biuro Edukacji Narodowej IPN skierowało do młodzieży w całej Polsce apel o zaopiekowanie się grobami powstańców w swoich regionach – odnalezienie i uporządkowanie grobów, a także przesyłanie relacji fotograficznych z prac do Instytutu. Będą one na bieżąco publikowane na Facebooku i przyczynią się do powstania rejestru grobów powstańczych. 

Warszawski oddział IPN wziął z kolei udział w II społecznej akcji „Uczcijmy pamięć Bohaterów i posprzątajmy wspólnie Kwatery Żoliborskich Powstańców”, nad którą objął patronat. Sprzątanie odbyło się 27 lipca br. (czwartek), w godz. 14.00–20.00 w kwaterze Żywiciela (kwatera 28A) na Wojskowych Powązkach. Oddział objął także patronatem obchody 73. rocznicy podjęcia Powstania Warszawskiego na terenie prawobrzeżnej Warszawy 1 i 6 sierpnia. W ramach obchodów Marcin Łaszczyński z OBEN IPN wystąpi z prelekcją 6 sierpnia 2017 (niedziela) „Mała Pasta”, ul. Brzeska 24, godzina 13.00. 

Gdańsk – „Oni przelali krew za wolną Polskę. My oddajmy krew potrzebującym!”

73 lata temu tysiące uczestników powstania przelało krew w walce o wolną Polskę. Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku zachęcał do udziału w akcji upamiętniającej to wydarzenie. Obchodzono je pod hasłem: „Oni przelali krew za wolną Polskę. My oddajmy krew potrzebującym!”

Tego dnia na Targu Węglowym w Gdańsku, na którym odbywa się Jarmark św. Dominika, od 10.00 do 15.00 stał krwiobus Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Gdańsku, gdzie można było oddać krew. W pobliżu stanął namiot IPN, w którym rozdawane były materiały edukacyjne związane z powstaniem. Wśród nich broszurki z serii „Patroni naszych ulic”, biało-czerwone opaski, a także bawełniane torby, na których, podobnie jak na przyniesionych przez odwiedzających koszulkach, można było wydrukować motywy powstańcze. Dla dawców krwi przygotowano ryngrafy ze znakiem Polski Walczącej.

O 17.00 uczczono pamięć minutą ciszy powstańców. Wśród nich było ponad 8000 medyków (lekarzy i pielęgniarek), którzy nieśli pomoc rannym.

Rzeszów – warsztaty edukacyjne dla dzieci i młodzieży

1 sierpnia 2017 r. dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie, żołnierze Armii Krajowej wraz z księdzem duszpasterzem Okręgu Podkarpackiego Światowego Związku Żołnierzy AK, prezydent Rzeszowa oraz dowódca Garnizonu Rzeszów zaprosili do udziału w uroczystościach upamiętniających 73. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. O 17.00 odbył się uroczysty Apel Poległych oraz złożono kwiaty pod pomnikiem Pamięci Armii Krajowej Podokręgu Rzeszów.

O 18.00 odprawiona została msza św. w intencji poległych i pomordowanych Powstańców Warszawskich oraz ludności cywilnej Warszawy w kościele św. Krzyża w Rzeszowie, transmitowana przez Katolickie Radio Via. Obchody odbywająsię pod Honorowym Patronatem Związku Powstańców Warszawskich. 

Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie zorganizował też warsztaty edukacyjne poświęcone tematyce Powstania Warszawskiego i symbolice narodowej. Zajęcia, przeznaczone dla dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 13 lat, odbyły się w budynku IPN przy ul. Szopena. 

Dla osób od 16. roku życia przygotowano, również w budynku IPN, prezentację filmów z cyklu „Miniatury powstańcze” – relacje świadków historii. 

Szczecin – Kukiełki pod barykadą dla najmłodszych

W Szczecinie 1 sierpnia 2017 r. dzieci wzięły udział w specjalnie przygotowanych warsztatach „Kukiełki pod Barykadą". Stworzyły własne papierowe kukiełki i w oparciu o oryginalne teksty teatrzyku „Kukiełki pod Barykadą” zaprezentowały kilka scen z życia walczącej Warszawy. Teatrzyk „Kukiełki pod Barykadą” powstał na początku Powstania Warszawskiego na Powiślu. Tekst przedstawienia został przygotowany w ciągu jednego dnia i był aktualizowany. Powstańcza premiera spektaklu odbyła się 16 sierpnia 1944 r. w domu przy ulicy Tamka 38, przed dowództwem Zgrupowania „Krybar”. W następnych dniach przedstawienie pokazywano na ulicach, w bramach, mieszkaniach, świetlicach żołnierskich oraz tam, gdzie ukrywała się ludność Powiśla i Śródmieścia.

W Szczcinie odbyło się także inauguracyjne spotkanie z cyklu dyskusyjnych spotkań filmowych „Filmowe drogi do niepodległości” (pokaz filmu „Miasto 44”). Seans o 21.00 na małym dziedzińcu Zamku Książąt Pomorskich poprzedzony został wykładem Pawła Miedzińskiego (IPN Szczecin), zatytułowanym „Powstanie Warszawskie okiem kamery”. Partner wydarzenia – Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie.

Zapraszamy do udziału w rocznicowych obchodach w całej Polsce!

WARSZAWA

BIAŁYSTOK

GDAŃSK

JASŁO

KIELCE

LUBLIN

LUBLINIEC

ŁÓDŹ

OLSZTYN

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

POZNAŃ

RZESZÓW

SZCZECIN

WROCŁAW

ŻMIGRÓD

oraz za granicą:

LONDYN

 

do góry