Instytut Pamięci Narodowej

Kryptonim „Wasale”. Służba Bezpieczeństwa wobec Studenckich Komitetów Solidarności 1977–1980

Pierwszy Studencki Komitet Solidarności powstał wiosną 1977 r. w Krakowie, w odpowiedzi na zamordowanie, zapewne z inspiracji Służby Bezpieczeństwa, studenta Stanisława Pyjasa, współpracownika KOR. W ślad za Krakowem poszły inne ośrodki akademickie. Rodzący się nurt studenckiej opozycji bacznie obserwowała SB w ramach sprawy operacyjnego rozpracowania o kryptonimie „Wasale”. Publikowane dokumenty to wybór z akt tej sprawy. Świadczą one o tym, że SB, mimo szerokiej wiedzy o Studenckich Komitetach Solidarności, nie zdołała sparaliżować działalności komitetów, ani też przejąć nad nimi kontroli.

Mazowsze i Podlasie w ogniu 1944–1956, Tom 1: Powiat Sokołów Podlaski

Książka Powiat Sokołów Podlaski stanowi I tom serii Mazowsze i Podlasie w ogniu 1944–1956. Ta inicjatywa badawcza, podjęta przez historyków z Oddziału Warszawskiego IPN, wpisuje się w nurt badań regionalnych, które mają dać pełny obraz instalowania rządów PPR-PZPR w terenie i ich systemowych działań prowadzących do zniewolenia społeczeństwa. Ma ona także za zadanie przybliżyć, a wielu przypadkach całkowicie odsłonić nieznane dotąd karty oporu zbrojnego i politycznego miejscowych działaczy niepodległościowych. Ma również pokazać, że tlący się przez kilka powojennych lat opór wobec rządów komunistycznych możliwy był tylko dzięki wsparciu znaczącej części mieszkańców Mazowsza i Podlasia.

Ludzie płockiej bezpieki

Książka Jacka Pawłowicza to portret zbiorowy pracowników Urzędu Bezpieczeństwa w Płocku w latach 1945–1956, oparty na szerokiej kwerendzie w materiałach archiwalnych. Autor przedstawia zarys dziejów urzędu i jego działań, uzupełniając całość obszernymi aneksami, w których przedstawione są sylwetki wszystkich płockich funkcjonariuszy UB.

Z dziejów „Tygodnika Solidarność”. Rozpracowanie „Tygodnika Solidarność” przez Służbę Bezpieczeństwa 1980–1982

Książka, wydana w serii „Studia i materiały”, przedstawia „rozpracowanie” pisma przez Służbę Bezpieczeństwa w latach 1980–1982. W osobnym rozdziale autor analizuje przypadek Małgorzaty Niezabitowskiej. W tomie zamieszczono dokumenty archiwalne dotyczące „Nowaka” i „Zygmunta”, członków redakcji tygodnika, którzy zostali zwerbowani jako tajni współpracownicy SB i mieli donosić na swoich kolegów.

Plany pracy Departamentu IV MSW na lata 1972–1979

W nowej publikacji IPN przedstawiono w krytycznym opracowaniu 35 nieznanych do tej pory dokumentów, które nie tylko informują o zadaniach, celach i metodach pracy antykościelnych struktur Służby Bezpieczeństwa, ale, co szczególnie ważne, ukazują w różnych kontekstach przyjętą w MSW ogólną strategię działań wobec polskiego Kościoła i jego najwyższych hierarchów (m.in. kardynałów Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyły, arcybiskupów Jerzego Stroby, Henryka Gulbinowicza i Ignacego Tokarczuka czy też biskupa Jerzego Ablewicza)

Pozostać sobą w Polsce Ludowej. Życie w cieniu podejrzeń

Wspomnienia prof. Jana Łopuskiego, żołnierza Września ’39, uczestnika konspiracji, wywiezionego w 1945 r. do ZSRR. Po wojnie skończył studia prawnicze, zajmował się prawem morskim, był dziekanem prawa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Kościół katolicki w czasach komunistycznej dyktatury. Między bohaterstwem a agenturą. Studia i materiały, t.1

To nie na darmo... Grudzień ’70 w Gdańsku i Gdyni

Książkę tę pragniemy zadedykować pamięci Wiesławy Kwiatkowskiej. Miała ona być ukoronowaniem Jej dorobku pisarki i dokumentalistki. Dociekanie prawdy o tamtych tragicznych zdarzeniach, walkę o doprowadzenie do oskarżenia i skazania winnych uważała za swój dziennikarski, ale i osobisty obowiązek. Jedną z książek zadedykowała „Tym, którzy zginęli i tym, którzy Grudzień '70 noszą w zbolałej duszy”. Nosiła go od dnia 17 grudnia 1970 roku, dnia, w którym szła w tłumie manifestantów dźwigających na ramionach drzwi z ułożonym na nich ciałem zastrzelonego chłopca przez ulice zasnutego dymami i gazami łzawiącymi, rozdzieranego seriami z broni maszynowej miasta. Przez resztę życia borykała się z tamtym przeżyciem. Każda rocznica grudniowa, aż do dnia Jej śmierci, otwierała nigdy nie zabliźnione rany.

Łódź w latach 1956–1957

Październik ’56 to obok okresu legalnej działalności NSZZ „Solidarność” w latach 1980–1981 jedyny czas w dziejach PRL, kiedy do głosu doszło społeczeństwo. Mieszkańcy Polski na krótko przestali być bierną, zniewoloną masą ludzką, a stali się obywatelami, autentycznym podmiotem życia społecznego. Żyjący dotąd w strachu ludzie śmiało wyrażali opinie, stawiali żądania, otwarcie dawali wyraz swoim przekonaniom ideologicznym i religijnym. Mocno i zdecydowanie zabrzmiały hasła patriotyczne. Żądano od władz, aby kierowały się w polityce zagranicznej polską racją stanu i domagano się zerwania z gospodarczym uzależnieniem od Związku Sowieckiego. Książka jest najpełniejszym dotychczas opisem wydarzeń Października ’56 w Łodzi, uzupełnionym kilkudziesięcioma wcześniej niepublikowanymi dokumentami i zdjęciami ze zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi, Archiwum Akt Dawnych, Archiwum Archidiecezji Łódzkiej, Archiwum Państwowego w Łodzi, Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego, Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi, Muzeum Harcerstwa w Warszawie, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Teatru Nowego w Łodzi oraz osób prywatnych.

Idą pancry na Wujek