Instytut Pamięci Narodowej

Po Zagładzie. Stosunki polsko-żydowskie 1944–1947

Monografia Marka Jana Chodakiewicza stanowi ważne uzupełnienie wiedzy o stosunkach polsko-żydowskich po drugiej wojnie światowej. W nowatorski, zniuansowany sposób przedstawia te skomplikowane kwestie, poruszone także w najnowszej publikacji Jana T. Grossa „Strach”. Książka Chodakiewicza była pierwszym głosem w naukowej dyskusji w Ameryce o powojennych stosunkach polsko-żydowskich. Autor, korzystając z rozmaitych, mało znanych źródeł, zbadał i opisał przypadki wrogości i konfliktów między Polakami a Żydami. Jego zasługą jest to, że umiał dokonać rzetelnej analizy tego trudnego okresu, odrzucając anachroniczne stereotypy. Pokazał, że w złożonej i tragicznej sytuacji Polski po wojnie, determinowanej tak istotnymi czynnikami, jak obecność sowieckich wojsk okupacyjnych, samowola instalowanego przez Moskwę rządu, samoobrona podziemia niepodległościowego, masowe przesiedlenia ludności czy plaga przestępczości, sam konflikt między Polakami a Żydami był w istocie zjawiskiem wtórnym.

Trzymamy straż nad Odrą. Propaganda – Fakty – Dokumenty

Kępno i Ziemia Kępińska 1945–1956. Studia i szkice

Publikacja jest pokłosiem konferencji, zorganizowanej w 2006 r. przez Oddział IPN w Łodzi, przy współpracy władz miejskich i powiatowych w Kępnie oraz przy zaangażowaniu Towarzystwa Miłośników Ziemi Kępińskiej i redakcji „Tygodnika Kępińskiego”. Zamieszczone w niej referaty ukazują powojenną sytuację społeczno-polityczną na Ziemi Kępińskiej oraz omawiają istotne dla regionu szczegółowe zagadnienia, m.in. organizację i funkcjonowanie lokalnego aparatu represji oraz przejawy – nie tylko zbrojnego – oporu społeczeństwa wobec narzucanego mu systemu politycznego.

Tadeusz Wyrwa – partyzant z natury

Książka jest zarysem biografii jednego z najwybitniejszych historyków polskich żyjących po II wojnie światowej na emigracji. Autorzy scharakteryzowali działalność Tadeusza Wyrwy w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i jego aktywność publiczną na obczyźnie, zwłaszcza na terenie USA w początkach lat pięćdziesiątych. Dokonano w niej również analizy dorobku historiograficznego Tadeusza Wyrwy.

„Ludowa” sprawiedliwość. Skazani przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Łodzi (1946–1955)

Stanisław Sojczyński i Konspiracyjne Wojsko Polskie

Monografia traktuje nie tylko o całokształcie dziejów największej organizacji podziemia antykomunistycznego w centralnej Polsce po II wojnie światowej, ale także charakteryzuje profil ideowy oraz koleje losu jej założyciela i dowódcy – kpt. Stanisława Sojczyńskiego „Warszyca”. Nawet na tle wybitnych dowódców I i II konspiracji jawi się on jako postać nietuzinkowa, w pełni zasługująca na szerszą prezentację, zwłaszcza że w okresie PRL jego dokonania były prezentowe w fałszywym świetle. W pracy omówiono działalność trzech Komend KWP, dokonano charakterystyki ich aktywności zbrojnej, wywiadowczej i politycznej oraz kontakty z innymi strukturami podziemia niepodległościowego. Zrekonstruowano również przebieg akcji prowadzonych wobec KWP przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa.

Jan Paweł II w Łodzi. W dwudziestą rocznicę wizyty

„Dobić wroga”. Aparat represji wobec podziemia zbrojnego na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie (1945–1947)

Książka prezentuje szeroki wachlarz działań podejmowanych przez komunistyczny aparat represji wobec niepodległościowego podziemia zbrojnego na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie w latach 1945–1947. Omówiono metody o charakterze operacyjnym, zbrojnym i prawnym, a także – biorąc pod uwagę nawet ówczesny stan prawny – przestępczym. Szczegółowo przedstawiono m.in. specjalną akcję prowokacyjną Urzędu Bezpieczeństwa, w wyniku której wymordowano większość żołnierzy z największego na tym terenie zgrupowania partyzanckiego, dowodzonego przez Henryka Flamego „Bartka”.

Kresowa księga sprawiedliwych 1939–1945

Nacjonaliści ukraińscy dokonali eksterminacji ludności polskiej zamieszkującej Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej, które znalazły się pod okupacją sowiecką i niemiecką. Do pojedynczych napadów oraz rzezi na masową skalę doszło w kilku tysiącach miejscowości. Zginęło tam, według różnych szacunków, od 100 tys. do 200 tys. osób. Korzystając z zachowanych relacji świadków, w książce odnotowano wydarzenia w 500 miejscowościach (na terenie województw: wołyńskiego, poleskiego, tarnopolskiego, lwowskiego, stanisławowskiego, rzeszowskiego i lubelskiego), w których z rąk OUN-UPA poniosło śmierć blisko 20 tysięcy Polaków. Część skazanych na zagładę polskich mieszkańców otrzymała pomoc humanitarną ze strony ukraińskich sąsiadów, zazwyczaj członków rodzin mieszanych, krewnych lub przyjaciół, czasem nieznajomych, kierujących się chrześcijańską miłością bliźniego, w sporadycznych przypadkach – także ze strony katów.

Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956

Atlas jest wydawnictwem prezentującym zasięg i struktury organizacji konspiracyjnych oraz zbrojną aktywność polskiej partyzantki powojennej. Praca jest unikalna ze względu na szczegółowość prezentowanych treści historycznych oraz bogactwo informacji z zakresu najnowszej historii Polski. Atlas przedstawia zagadnienia do niedawna niemal nieobecne w świadomości historycznej Polaków. Były one celowo przemilczane, co wynikało z tezy, iż w 1944 roku zdecydowana większość Polaków poparła nową władzę. Tych, którzy przeciwstawiali się władzy komunistycznej, oficjalna propaganda nazywała „zdrajcami”, „faszystowskim, reakcyjnym podziemiem”, „zaplutymi karłami reakcji”.