Instytut Pamięci Narodowej

Zagadnienia ukraińskie w powiecie lubińskim (1947–1989)

Badania dotyczące ludności ukraińskiej na terenie powiatu lubińskiego nie stały się jak dotychczas przedmiotem odrębnej monografii. Zagadnienie to było natomiast wielokrotnie, lecz w sposób wybiórczy, ujmowane w pracach dotyczących problematyki ukraińskiej (łemkowskiej) na Dolnym Śląsku. Szczegółowy stan badań został przedstawiony w dysertacji doktorskiej autora niniejszej publikacji [...]. Niniejsza praca stanowi w pewnym sensie rozwinięcie wspomnianej monografii, a także jej uszczegółowienie w zakresie zawężonego obszaru badawczego.

Operacja „Podmuch”. Służba Bezpieczeństwa wobec „bombiarzy” na terenie Zagłębia Miedziowego w okresie stanu wojennego

Podstawą niniejszej edycji stały się akta sprawy operacyjnego rozpracowania pod kryptonimem „Podmuch” (A IPN Wr, 022/666, t. I-LIII). Sprawę prowadzili funkcjonariusze KW MO (potem WUSW) w Legnicy pod nadzorem Departamentu III MSW oraz Biura Kryminalnego KG MO w Warszawie. Bez wątpienia była to sprawa prestiżowa dla lokalnych struktur milicji i SB ze względu na obiekty, które stały się przedmiotem ataków ze strony „bombiarzy”. Dzięki zachowanym materiałom archiwalnym mamy możliwość dokładnego przyjrzenia się działaniom prowadzonym przez poszczególne grupy operacyjno-śledcze i wyjaśnienia wielu wątpliwości do dziś nurtujących część społeczeństwa byłego województwa legnickiego. W publikacji przedstawiono różnorodne źródła – od meldunków operacyjnych, poprzez plany działania, po doniesienia agenturalne. W ten sposób możliwe jest odtworzenie swoistej metodyki pracy funkcjonariuszy MO i SB starających się odnaleźć sprawców podkładania ładunków wybuchowych. W praktyce materiał ten posiada lukę. Brak w nim instrukcji czy też wskazówek płynących do legnickich struktur aparatu bezpieczeństwa z centrali MSW. Wytworzone przez członków GO-Ś „Podmuch” I i II materiały mają także fundamentalną wagę dla badań nad metodami rozpracowania lokalnych struktur „Solidarności”. Materiał ten pozwala także na ukazanie mechanizmów ukrywania przez funkcjonariuszy SB istotnych informacji pozyskanych w czasie śledztwa poprzez zamazywanie ich flamastrami lub urywanie kartek maszynopisów czy rękopisów. Systematyczna analiza akt pozwala również stwierdzić niekonsekwencję tych działań. Pośród 53 tomów zachowało się wiele dokumentów kilkakrotnie dublowanych w postaci kopii lub rękopiśmiennych wersji roboczych przygotowywanych przez poszczególnych członków grupy śledczej. Nie wszystkie zostały poddane procesowi anonimizacji danych osobowych czy przedmiotowych, co pozwala w dużej mierze na ich bezbłędne rozszyfrowanie.

Z historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944–1968

Tematem książki jest stanowisko Polski wobec idei utworzenia państwa żydowskiego (1944–1947) oraz wobec Izraela (1948–1967/1968). Autorka przedstawia nie tylko historię stosunków dyplomatycznych, gospodarczych czy kulturalnych, ale także powiązania polityki wobec polskich Żydów z działaniami dotyczącymi Izraela. Przygląda się na izraelskim przykładzie, w jakim stopniu polityka zagraniczna powojennej Polski uzależniona była od polityki radzieckiej. Opisuje zarówno postawy ludności żydowskiej w Polsce i jej reprezentantów, jak i stosunek Polaków do państwa żydowskiego.

Przed i po 13 grudnia. Państwa bloku wschodniego wobec kryzysu w PRL 1980–1982, t. 2

Rozmowy

Twarze olsztyńskiej bezpieki

Książka przedstawia 176 not z przebiegu służby członków kadry kierowniczej UB i SB woj. olsztyńskiego z lat 1945–1990. To trzecia, po wrocławskiej i krakowskiej, publikacja IPN przedstawiająca lokalne struktury aparatu bezpieczeństwa. Opisuje struktury wewnętrzne UB i SB, zawiera zdjęcia funkcjonariuszy, przebieg ich karier, indeksy: osobowy i geograficzny. Informator pod red. Piotra Kardeli opracował zespół w składzie: Renata Gieszczyńska, Paweł Kalisz, Piotr Kardela, Paweł Piotr Warot.

Wyrok Workuta. Wywiad-rzeka z zesłańcem na Workutę Józefem Wojciechowskim

Spisane przez Jana Stanisława Smalewskiego wspomnienia z workuckiego zesłania, wydobyte z pamięci Józefa Wojciechowskiego, to lektura i typowa, i szczególna zarazem. Typowa, bowiem opis, przywołany na kartach książki, sytuuje się w długim już ciągu bliźniaczo niekiedy podobnych doświadczeń, które stały się udziałem tych wszystkich, których wojenny i powojenny los rzucił na „nieludzką ziemię”. Szczególna, bo zmysł obserwacji bohatera opowieści, wsparty doświadczonym piórem J. S. Smalewskiego, zamienia się z opisu jednostkowego losu w panoramę losu zbiorowego, losu Polaka, który nie tylko przeżycia swe wiernie potrafił odtworzyć, ale i zdobył się na refleksję poświadczającą moralną tężyznę zdecydowanej większości spośród tych, z którymi podczas „łagiernej” epopei się zetknął.

W poszukiwaniu tożsamości. Październik 1956 na Pomorzu Zachodnim

„Czy tak ważny moment przełomowy, jakim w dziejach Polski był rok 1956, również na Pomorzu Zachodnim przyniósł istotne zmiany jakościowe, wydaje się dziś zasługiwać na odpowiedź ze strony nauki. Ważny krok w tym kierunku poczynili uczestnicy konferencji »W poszukiwaniu tożsamości. Październik '56 na Pomorzu Zachodnim«, która odbyła się w Szczecinie 16 listopada 2006 roku. Jej inicjatorami byli szczecińscy historycy z Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego oraz z miejscowego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej”.

Operacja „Sejm” 1944–1946 / Операція „СЕЙМ” 1944–1946

Salezjańska Szkoła Organistowska w Przemyślu i jej likwidacja w roku 1963 r.

Książka ukazuje dzieje i osiągnięcia Salezjańskiej Szkoły Organistowskiej w Przemyślu – od momentu powstania w 1916 r. aż do jej likwidacji przez władze totalitarnego państwa. Publikacja składa się z trzech zasadniczych części. W pierwszej przedstawiono historię szkoły, jej funkcjonowanie i osiągnięcia w latach 1916–1963 oraz wydarzenia związane z jej likwidacją. Ks. Artur Świeży SDB ukazał historię i działalność Szkoły Organistowskiej od jej założenia w 1916 r. do wybuchu II wojny światowej. Ks. Waldemar W. Żurek przedstawił powojenną działalność szkoły aż do momentu jej likwidacji w 1963 r. Natomiast Mariusz Krzysztofiński z Rzeszowskiego Oddziału IPN ukazał posunięcia władz komunistycznych, zmierzające do likwidacji szkoły, jak również działania stających w jej obronie Salezjanów i społeczeństwa Przemyśla. Dopełnieniem rozpraw są zamieszczone w części drugiej dokumenty, związane z działalnością szkoły i jej likwidacją, oraz wspomnienia, relacje uczniów i nauczycieli Szkoły Organistowskiej, a także osób będących świadkami jej likwidacji. Uzupełnienie wydawnictwa stanowią fotografie, ukazujące sylwetki uczniów i wykładowców, szkolne zespoły muzyczne oraz życie codzienne szkoły i parafii salezjańskiej. Zamieszczono tu również zdjęcia wykonane przez funkcjonariuszy MO podczas przejmowania budynków Szkoły Organistowskiej.