Instytut Pamięci Narodowej
-
Bezpośrednio po pogromie, władze komunistyczne oskarżyły podziemie (oraz ogólnie tzw. reakcję) o spowodowanie zajść antyżydowskich. Przez wiele tygodni teza ta była podtrzymywana przez oficjalną propagandę, później natomiast, z nieznanych bliżej przyczyn, oskarżenia te zostały „wyciszone”. Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki: Pogrom Żydów w Kielcach 4 lipca 1946 r. – podziemie w roli oskarżonego
-
10 grudnia 1942 r. rząd RP na uchodźstwie zwrócił się do państw sygnatariuszy Deklaracji Narodów Zjednoczonych z apelem w sprawie zapobieżenia zbrodniom dokonywanym na ludności żydowskiej w okupowanej przez Niemców Polsce. Prezentowana nota, sygnowana przez ówczesnego kierownika MSZ Edwarda Raczyńskiego, nosi formalnie datę 9 grudnia 1942 r. Jej wręczanie nastąpiło jednak kolejnego dnia (10 grudnia 1942 r.) i z taką też datą została ona następnie opublikowana. Rząd RP na Uchodźstwie alarmuje o Holokauście
-
– Pomoc okazana Żydom w Ciepielowie skończyła się tragicznie. Dzisiaj Kowalscy, tak jak i Rodzina Ulmów, są symbolem tych wszystkich Polaków, którzy zginęli za ratowanie Żydów – podkreślił zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma podczas spotkania poświęconego publikacji „W płomieniach zaś ciągle odzywały się jęki...”, autorstwa dr. hab. Sebastiana Piątkowskiego. Spotkanie z dr. hab. Sebastianem Piątkowskim, autorem książki „W płomieniach zaś ciągle odzywały się jęki...” – Warszawa, 21 marca 2025
-
„Abe” na zawsze rozstał się z rodzicami i rodzeństwem w sierpniu 1941 r. Znalazł się w gronie ok. 450 mężczyzn zabranych przez Niemców do przymusowej pracy w kopalniach soli w Inowrocławiu. W ten sposób rozpoczęła się jego okupacyjna tułaczka po trzynastu obozach: pracy i koncentracyjnych. Był jedynym ocalałym z rodziny. Szymon Pietrzykowski: Abraham Landau. Ocalały świadek Zagłady z Wilczyna
-
W ciągu kilku jesiennych nocy i dni 1938 r. liczebność społeczności żydowskiej na terenie województwa poznańskiego (ok. 50 tys. osób) powiększyła się znacząco w związku z deportacją z Niemiec przez władze III Rzeszy ok. 17 tys. Żydów polskiego pochodzenia w ramach tzw. „Polenaktion”. Szymon Pietrzykowski: „Polenaktion”, czyli deportacja Żydów pochodzenia polskiego z Niemiec do Polski (28-29 października 1938) – relacja Zyndela Grynszpana
-
Terror, Holocaust, Persecution. The Jewish community under the rule of the German and Soviet totalitarianism in Polish territories during 1939–1945. IPN Publications Catalogue 2000–2024
-
Terror, Holocaust, Persecution. The Jewish community under the rule of the German and Soviet totalitarianism in Polish territories during 1939–1945. IPN Publications Catalogue 2000–2025
-
Terror, Holokaust, Represje. Społeczność żydowska pod władzą niemieckiego i sowieckiego totalitaryzmu na ziemiach polskich 1939–1945 – katalog publikacji IPN 2000–2024
-
Terror, Holokaust, Represje. Społeczność żydowska pod władzą niemieckiego i sowieckiego totalitaryzmu na ziemiach polskich 1939–1945 – katalog publikacji IPN 2000–2025
-
Zabijanie przez Niemców ludności żydowskiej w okupowanej Polsce nie rozpoczęło się od uruchomienia komór gazowych w obozach koncentracyjnych. Od pierwszych miesięcy okupacji Żydzi byli rozstrzeliwani wraz z polską inteligencją i osobami chorymi psychicznie w dołach śmierci. Na Pomorzu i Kujawach było ich niewielu, dlatego niemiecki okupant podjął już wtedy decyzję o ich całkowitej eksterminacji. Tomasz Ceran: Pierwszy Holocaust. Eksterminacja Żydów na Pomorzu i Kujawach w 1939 r.
-
„Każdy Polak, który żyda przyjmie i przetrzyma […] staje się karygodnym. Również będzie karany karą śmierci, który uciekłym albo policyjnie niemeldowanym żydom użycza pomieszczenia albo wyżywienia względnie sprzedaje im środki żywnościowe”. Tomasz Domański: Mieszkańcy wsi zamordowani i represjonowani za pomoc Żydom
-
Tadeusz Stankiewicz: Sprawiedliwy, syn dwojga Sprawiedliwych, Stanisława i Barbary Stankiewiczów, i brat Sprawiedliwej, Barbary. Wspomina, prosto, po ludzku, bez patosu: „Sami byliśmy zagrożeni, ale jakoś tym Żydom trzeba pomóc, prawda? Bo czuliśmy, że to nasi obywatele, no wczoraj żeśmy się znali, a dzisiaj mamy się nie znać i odwrócić plecami? Nie mogliśmy tego zrobić”. Tomasz Sikorski: Relacja Tadeusza Stankiewicza. Żydzi ukrywani na bagnach
-
Walka o pamięć. Polityczne aspekty obchodów rocznicy powstania w getcie warszawskim 1944–1989
-
Z zachowanych dokumentów wiemy, że co najmniej troje lub czworo pociech Ulmów osobiście zabił Josef Kokott – najmłodszy, a zarazem najbardziej brutalny i bezwzględny z żandarmów. Jako jedyny z oprawców z Markowej stanął po wojnie przed wymiarem sprawiedliwości i został skazany. Wojciech Hanus: Josef Kokott. Funkcjonariusz żandarmerii niemieckiej współodpowiedzialny za śmierć rodziny Ulmów
-
19 kwietnia 1943 r. ludność żydowska, stłoczona w warszawskim getcie, podjęła rozpaczliwą walkę zbrojną z przeważającymi siłami niemieckimi. Powstańcy zdawali sobie sprawę, że nie mają szans na zwycięstwo, chcieli jednak umrzeć godnie, z bronią w ręku, a jednocześnie zadać wrogowi jak najwięcej strat. Wojciech Kujawa: Powstanie w getcie warszawskim
-
Wspomnienia ocalonego. Wołyń 1941–1944
-
Wspomnienia żydowskiego działacza rzemieślniczego
-
6 marca 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie zawisł na szubienicy Jürgen Stroop, niemiecki zbrodniarza wojenny, kat getta warszawskiego. Wykonanie wyroku śmierci na Jürgenie Stroopie
-
Historia każdego narodu ma swoje symbole. W latach II wojny światowej takim symbolem o wyjątkowej randze stała się dla Polaków Warszawa. Tu koncentrował się opór. Rozwijała konspiracja. I z dnia na dzień rosły, coraz dotkliwsze, straty. Włodzimierz Suleja: Warszawska hekatomba. Getto
-
Całą serię znajdziesz na Spotify. Wszystkie odcinki dostępne są bezpłatnie. Zapraszamy do posłuchania trzydziestego odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy IPN” – 10 marca 2025
-
Premiera audycji w poniedziałek 10 marca 2025 r. na Spotify Zapraszamy do posłuchania trzydziestego odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy IPN” – 10 marca 2025
-
– Sami byliśmy zagrożeni, ale jakoś tym Żydom trzeba było pomóc, bo czuliśmy, że to nasi obywatele. Wczoraj się znaliśmy, a dzisiaj mamy się odwrócić plecami? Nie mogliśmy tego zrobić – wspomina Tadeusz Stankiewicz, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, syn dwojga Sprawiedliwych i brat Sprawiedliwej. Odwiedź portal opowiedziane.ipn.gov.pl i poznaj historię jego rodziny, która ryzykując życie, niosła pomoc Żydom. Żydzi ukrywani na bagnach. Relacja Tadeusza Stankiewicza
-
„Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego
-
„Wire Bound State”. Structure and Functions of the Jewish Administration of the Łódź Ghetto
English version