Instytut Pamięci Narodowej

Pochodzący z Detmold Stroop, rocznik 1895, był weteranem I wojny światowej. W 1932 r. – jeszcze przed przejęciem władzy w Niemczech przez Adolfa Hitlera – wstąpił do SS i NSDAP.

Jego kariera w aparacie SS i policji przyspieszyła po wybuchu II wojny światowej. Jesienią 1939 r. Stroop stanął na czele poznańskiego Selbstschuztu, odpowiedzialnego za liczne zbrodnie na terenie Wielkopolski, wcielonej do Rzeszy w ramach tzw. Kraju Warty. W późniejszych latach pełnił kierownicze funkcje w strukturach SS i policji m.in. w Gnieźnie, Galicji, Warszawie, Grecji i Nadrenii. Wojnę zakończył jako SS-Gruppenführer i generał porucznik policji.

Szczególną niesławą okrył się wiosną 1943 r., gdy dowodził tłumieniem powstania w getcie warszawskim. Akcja kosztowała życie kilkudziesięciu tysięcy Żydów – zabitych w walce, zmarłych wskutek pożarów, zamordowanych na miejscu bądź wysłanych do obozów zagłady.

W maju 1945 r. Stroop został ujęty przez Amerykanów. Trybunał wojskowy USA w Dachau skazał go na karę śmierci za zbrodnie popełnione na amerykańskich lotnikach – jeńcach wojennych.

Stroop został jednak wydany Polsce i przetransportowany do Warszawy. W więzieniu mokotowskim trafił do jednej celi z Kazimierzem Moczarskim, powstańcem warszawskim, oficerem Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, aresztowanym po wojnie przez władze komunistyczne. Czas spędzony ze Stroopem Moczarski opisał później w Rozmowach z katem, do dziś uważanych za jeden z najlepszych portretów nazistowskiego zbrodniarza.

Proces Stroopa za zbrodnie popełnione w okupowanej Polsce odbył się w lipcu 1951 r. Były SS-Gruppenführer został oskarżony o przynależność do SS, zbrodnie związane z likwidacją getta warszawskiego, rozstrzelanie w Warszawie 16 lipca 1943 r. stu Polaków oraz wcześniejszy „udział w masowych zabójstwach i prześladowaniach ludności polskiej” na terenie Kraju Warty. Bezskutecznie próbował się bronić, argumentując: „byłem wychowany po żołniersku, jako żołnierz wykonywałem rozkazy”.

Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy skazał Stroopa na karę śmierci. Wyrok wykonano wieczorem 6 marca 1952 r. „Skazanego Jürgena Stroopa wyprowadzono z celi więziennej i po sprawdzeniu jego personaliów oraz ustaleniu tożsamości przez Prokuratora, odprowadzono go na miejsce stracenia” – czytamy w zachowanym protokole.

Dowiedz się więcej:

• Do pobrania: Jürgen Stroop „Żydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie już nie istnieje!”
  Raport Stroopa – będący urzędniczą relacją z likwidacji getta warszawskiego – wbrew intencjom autora stał się hołdem złożonym pomordowanym Żydom i żydowskim powstańcom. Dokument w 2017 r. został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata. Oryginał raportu IPN przekazał w 2020 r. w depozyt Muzeum Getta Warszawskiego.
• Pamięć świata – „Raport Stroopa”
• Tragedia Żydów z getta warszawskiego – fotografie z Archiwum IPN
• Publikacja Adam Pleskaczyński „Wartheland. Dzieje zbrodni”
• Artykuły na portalu przystanekhistoria.pl