Instytut Pamięci Narodowej
-
W latach 60. XX wieku, w ludowej Polsce, wybuchła tzw. afera mięsna związana z nieprawidłowościami w handlu mięsem. W jej następstwie aresztowano ok. 440 osób. Głównym oskarżonym był dyrektor Miejskiego Handlu Mięsem Warszawa Praga Stanisław Wawrzecki, którego Polska Kronika Filmowa okrzyknęła „dyktatorem mięsnym Śródmieścia”. Proces toczył się w warunkach propagandowej psychozy i nacisków politycznych. W rezultacie 2 lutego 1965 r. sąd orzekł najwyższy wymiar kary dla Wawrzeckiego – śmierć przez powieszenie. Była to jedyna kara śmierci w procesie gospodarczym w całej historii PRL. 2 lutego 1965 r. Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy pod przewodnictwem sędziego Romana Kryże skazał na karę śmierci Stanisława Wawrzeckiego
-
W PRL-u brakowało wszystkiego: sznurka do snopowiązałek, papieru toaletowego, encyklopedii w księgarniach oraz mięsa. W tych warunkach znakomicie rozwijały się różnego rodzaju urzędnicze sitwy i mafie. Oczywiście wszyscy wiedzieli, że jeśli brakuje jakiegoś towaru, dajmy na to masła, i przy każdym pojemniku z masłem postawimy dwóch milicjantów, to oni pierwsi je ukradną i sprzedadzą... Afera mięsna: 20 listopada 1964 r. rozpoczął się proces oskarżonych
-
Mięso praktycznie przez cały okres PRL było czułym barometrem tak sytuacji gospodarczej, jak i nastrojów społecznych – deficytowym produktem strategicznym, o który potykała się praktycznie każda rządząca ekipa. Wysokiemu popytowi i niewydolnemu ustrojowi gospodarczemu towarzyszyły liczne nadużycia. W takich okolicznościach na światło dzienne wyszła „ Afera mięsna”. Agata Grzywacz: Afera mięsna. Przebieg procesu, prasa, akta
-
W szczerym polu, na niezagospodarowanym wybrzeżu w ciągu zaledwie kilkunastu lat powstał największy, najnowocześniejszy port przeładunkowy na Bałtyku. Anna Zechenter: Gdynia: złapać morski oddech
-
Dziesięcioletnie panowanie Edwarda Gierka poprzedziła jedna z większych tragedii w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Brutalne stłumienie strajków oraz demonstracji robotniczych i społecznych w wielu miastach Polski przyniosło 45 ofiar śmiertelnych (w tym milicjant i 2 żołnierzy), 1165 rannych oraz skryte represje, którymi dotknięte zostały m.in. rodziny zabitych i strajkujący robotnicy. Daniel Wicenty: Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy
-
Pod koniec maja 1950 r. na łamach „Trybuny Ludu” ukazał się komunikat Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych, informujący o amerykańskich samolotach, które zrzuciły ogromne ilości stonki ziemniaczanej na pola NRD. Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska: Z Kolorado do Polski ludowej. Inwazja stonki ziemniaczanej
-
Centralny Okręg Przemysłowy to jedna z największych inwestycji i przedsięwzięć II Rzeczypospolitej; projekt wielowymiarowy, o podłożu i znaczeniu ekonomicznym, społecznym, gospodarczym, ale też politycznym, a nawet kulturowym i naukowym. Grzegorz Ostasz: Centralny Okręg Przemysłowy – idea i realizacja
-
Wydarzenia Czerwca 1976 r. kojarzą się przede wszystkim z wystąpieniami robotniczymi przeciwko drastycznym podwyżkom cen żywności. Do największych i najbardziej znanych protestów doszło 25 czerwca w Radomiu, Ursusie i Płocku. Grzegorz Waligóra: Czerwiec ’76 na Dolnym Śląsku
-
8 lipca 1947 r. Stalin odmówił udziału ZSRS w tzw. planie Marshalla – programie amerykańskiej pomocy dla państw Europy po II wojnie światowej. Rezygnację z tej pomocy wymusił także na pozostałych państwach bloku sowieckiego. Irena Siwińska: Odrzucona pomoc. Rezygnacja państw bloku wschodniego z udziału w planie Marshalla
-
W grudniu 1981 r. kilka z ponad dwudziestu strajków górniczych, które wybuchły na Górnym Śląsku przeciwko wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego, odbywało się pod ziemią. Jarosław Neja: Jak wyglądał podziemny strajk?
-
22 grudnia 1964 r., chwilę po godz. 18.30, oficer dyżurny Komendy Wojewódzkiej MO w Warszawie odebrał telefon od redaktora gazety „Kurier Polski”. Dziennikarz z okna redakcji obserwował niebywałą scenę, niczym z filmu gangsterskiego: na bank Narodowego Banku Polskiego przy ulicy Jasnej dokonano napadu. Katarzyna Adamów: Jak z filmu. Napad na VIII Oddział Narodowego Banku Polskiego
-
9 grudnia 1980 r., we wtorek, tuż po godzinie 17.00, ogromny wybuch wstrząsnął okolicą Karlina w dawnym województwie koszalińskim. Następnie w górę wystrzelił potężny płomień ognia. Katarzyna Adamów: „Polski Kuwejt w ogniu”. Erupcja gazu i ropy w Krzywopłotach koło Karlina
-
Masakra z grudnia 1970 r. stanowiła jeden z punktów zwrotnych w historii PRL, nie zakończyła jednak bieżącego sporu. W styczniu 1971 r. SB odnotowała, że w kilkudziesięciu zakładach doszło do tzw. przerw w pracy, podczas których domagano się sprawiedliwości oraz cofnięcia wprowadzonych wcześniej podwyżek. Magdalena Dźwigał: „Jak, pomożecie?”. Edward Gierek wobec szczecińskiego strajku z 1971 r.
-
Gdy Sejm Ustawodawczy 10 lutego 1920 r. przyjmował ustawę o potrzebie budowy portu morskiego – nim wybór padł na Gdynię, przez kraj przetoczyła się dyskusja na temat najlepszej lokalizacji. Pomysłów było kilka, ale poważnie zajmowano się trzema. Małgorzata Sokołowska: Burzliwe dzieje lokalizacji portu morskiego. Na stulecie portu w Gdyni
-
W końcu lipca 1987 r. w wywiadzie opublikowanym przez dziennik „The Wall Street Journal” Wojciech Jaruzelski bez ostrzeżenia ogłosił zamiar przeprowadzenia referendum. W założeniach miało ono przynieść rządowi kierowanemu przez Zbigniewa Messnera legitymację do dalej idących zmian gospodarczych. Michał Przeperski: Chciejstwo dyktatora, czyli referendum z 29 listopada 1987 r.
-
Między propagandą sukcesu a krachem gospodarczym. Polska dekady Gierka (1970-1980) w ujęciu regionalnym
-
Powracająca na mapę Europy po prawie półtorawiekowej niewoli Rzeczpospolita stanęła przed ogromem wyzwań, którym musiała sprostać. Wydawało się to niemożliwe – na ziemiach trzech zaborów wszystko przecież było inne: systemy polityczne, gospodarcze, społeczne, religijne i kulturowe, a nawet mentalność mieszkańców. Paweł Naleźniak: Bilans otwarcia niepodległej Polski – pierwsze miesiące
-
Ostatnia dekada Polski Ludowej kojarzy się z powszechną szarzyzną, pustymi półkami w sklepach, szeregiem ograniczeń obywatelskich oraz brakiem perspektyw. Poczucie to potęgowała trauma wynikająca z wprowadzenia przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanu wojennego. Na osłodę trudów tego życia społeczeństwo, spragnione namiastki czegoś wyjątkowego, dostawało od władzy ludowej m.in. „Delicje”. Paweł Zielony: Polityka ciasteczek. „Delicje” i Służba Bezpieczeństwa
-
14 kwietnia 1924 roku prezydent RP Stanisław Wojciechowski wydał rozporządzenie o zmianie ustroju pieniężnego – złoty miał zastąpić markę polską. Reforma walutowa
-
Gdy w 1914 r. wybuchła I wojna światowa, nie zabrakło entuzjastów, którzy nie wahali się skorzystać z nadarzających się możliwości, by uczestniczyć w walce o poprawę bytu polskiego społeczeństwa. Jednym z nich był Ludwik Józef Stawski. Ryszard Ziobroń: Ludwik Józef Stawski. Legionista, żołnierz WP, nafciarz
-
Wśród protestów przeciwko rozwojowi polskiego programu elektrowni atomowych w latach 80. pojawiły się również takie, które sprowokowała informacja o planowaniu na terenie Polski nowych składowisk odpadów radioaktywnych. Manifestacje te zamieniały się często w ogólny protest przeciwko komunistycznej władzy. Sebastian Ligarski: „Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce
-
Województwo poznańskie w latach 1950–1975
-
Poczet polskich przemysłowców, biznesmenów jest nadal bardzo niedoceniany. Można pokusić się o stwierdzenie, że biografie niektórych z nich to nie są barykady powstańcze, ale „barykady ekonomiczne”, których celem było tworzenie podstaw gospodarki wolnej Polski. Takie przykłady przewijają się przez większość XIX i XX w. w tym w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Łukasz Chrobak: Andrzej książę Lubomirski (1862-1953). „Primus inter pares” polskich przemysłowców
-
Mija 55 lat od chwili, gdy w Polsce oblatano amatorski samolot J-1 „Prząśniczka”. Dziś nikogo nie dziwi takie wydarzenie, ale trzeba pamiętać, że działo się to w realiach komunistycznego państwa, które z zasady nie ufało obywatelom – szczególnie tym, którzy budowali samoloty. Taka maszyna mogła stać się idealnym narzędziem ucieczki z socjalistycznej ojczyzny, dlatego inicjatywy tego rodzaju budziły podejrzliwość władzy. „Prząśniczka” z drugiego piętra. Historia Jarosława Jankowskiego i jego samolotu J-1
English version