Instytut Pamięci Narodowej
-
10 września przypada rocznica wydania wyroku w tzw. procesie krakowskim (1947). Skazano w nim działaczy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Proces, wzorowany na sowieckim wymiarze „sprawiedliwości”, miał charakter pokazowy i był elementem kampanii propagandowej mającej skompromitować i unicestwić antykomunistyczną opozycję polityczną oraz zastraszyć jej zwolenników. 10 września – rocznica wyroków w procesie krakowskim
-
13 września 2025 roku w Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę powstania Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. W obchodach wziął udział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. 80. rocznica powstania Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
-
Barbara Sadowska
-
W nocy z 25 na 26 listopada 1946 r. żołnierze Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Obwodów Ostrów Mazowiecka i Pułtusk przeprowadzili wspólnie niezwykle spektakularną, zbrojną akcję, w trakcie której uwolniono ok. 65 członków podziemia niepodległościowego, przetrzymywanych w więzieniu w Pułtusku. Elżbieta Strzeszewska: Rozbicie ubeckiego więzienia
-
7 sierpnia 1952 r. stracono Jana Kmiołka ps. „Wir”, „Fala”, „Mazurek”. W latach 1947-1951 dowodzony przez niego oddział przeprowadził na terenie północnego Mazowsza ok. stu akcji zbrojnych. Jego śmierć była wynikiem wprowadzenia do oddziału agenta, który wystawił go UB. Elżbieta Strzeszewska: „Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”. Jan Kmiołek pseudonim Wir
-
Przed rozpoczęciem II wojny światowej był kierownikiem szkoły i nauczycielem geografii. Wieloletnie zaangażowanie w ruch harcerski doprowadziło go do związania się z organizacjami podziemnymi i objęcia funkcji szefa Kwatery Głównej Szarych Szeregów, a później prezesa Wolność i Niezawisłość na teren łódzki. Ewa Liszkowska: Kazimierz Grenda (1906-1959)
-
Mecenas Władysław Siła-Nowicki urodził się 22 czerwca 1913 r. w Warszawie. Ewa Rzeczkowska: W lubelskim Zrzeszeniu WiN. Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)
-
„Jego zdaniem legenda AK istnieje, rośnie i będzie rosła. Nie potrafią temu zapobiec czynniki rządowe bez względu na stosowane środki. […] Obecnie wielką polityką dla AK-owców w kraju jest zachować swoją godność żołnierską i nie pozwalać wszelkimi sposobami na pomniejszanie dorobku AK i jej legendy. Powinna ona jak sztandar być przekazana młodzieży”. Filip Musiał: Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki
-
Dzieło ludzi wybitnych trwa dłużej niż ich życie. Janusz Kurtyka był człowiekiem wybitnym. Rozumiał ducha Instytutu Pamięci Narodowej i wiedział, jak wykorzystać jego potencjał. Przede wszystkim jednak miał precyzyjną wizję tego, jak po półwieczu totalitaryzmów odbudować polską tożsamość. Filip Musiał: Od „buntu niewolników” po „przystanek Niepodległość”. Janusz Kurtyka (1960–2010)
-
21 stycznia 1956 r. żołnierze Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego oraz funkcjonariusze Milicji i UB otoczyli Brzeziny Bełżeckie. Celem obławy było aresztowanie komendanta Samodzielnego Obwodu Zrzeszenia „WiN” Tomaszów Lubelski, Stefana Kobosa „Wrzosa”, „Michorowskiego”. Jacek Wołoszyn: Stefan Kobos „Wrzos". Jeden z ostatnich partyzantów Lubelszczyzny
-
Władysław Skalny był jednym z tych kapłanów diecezji przemyskiej, którzy w obliczu wspólnej agresji Niemiec i ZSRS na Polskę zaangażowali się najpierw w działalność pomocową na rzecz ludności polskiej, a potem w konspiracyjną. Mariusz Krzysztofiński: Jeden z wielu… Ksiądz Władysław Skalny (1917 – 1984), kapłan diecezji przemyskiej i działacz Zrzeszenia WiN
-
2 września 1945 r. powstało Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”, najważniejsza organizacja powojennego podziemia niepodległościowego. Michał Wenklar: O wolność i niezawisłość
-
Uczestnik wojenny obronnej w 1939 r., żołnierz ZWZ-AK-DSZ-WiN, dowódca oddziału partyzanckiego na Lubelszczyźnie zginął 24 czerwca 1946 roku. Mjr Marian Bernaciak „Orlik”
-
Do jej zadań należało m.in.: wysyłanie meldunków do polskiego rządu na uchodźstwie czy wytyczanie tras kurierskich. Nosiła pseudonim „Marcysia”
-
W wernisażu wystawy „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość”, który odbył się w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie udział wziął zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Otwarcie wystawy „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” – Kraków, 20 października 2025
-
Pogrom or Revenge? The Armed Operation of the “Freedom and Independence” Association in Parczew on 5 February 1946
-
28 kwietnia 1983 r. w Warszawie zmarł płk dypl. Jan Rzepecki „Prezes”, żołnierz Legionów Polskich i wojny obronnej 1939 r., szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ-AK (1940–1945 ), Powstaniec Warszawski. W 1945 r. dowódca Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i pierwszy przywódca Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”; teoretyk i historyk wojskowości. Płk Jan Rzepecki „Prezes”
-
Karol Chmiel, działacz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, bliski współpracownik Łukasza Cieplińskiego, referent do zadań specjalnych. Podczas procesu przed Wojskowym Sądem Rejonowym określany był mianem teoretyka WiN. Skazany i zamordowany strzałem katyńskim. Jego życie i działalność są przykładem poświęcenia sprawie niepodległej Polski. Szymon Pacyna: Ludowiec w Zrzeszeniu WiN. Karol Chmiel (1911–1951)
-
Na dwa dni przed świętami Bożego Narodzenia 1956 r. z ciężkiego więzienia we Wronkach został zwolniony Franciszek Niepokólczycki, prezes II Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Tomasz Balbus: „Poznałem bolszewizm…”. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki (1900–1974)
-
Historia Stefana Pabisia pokazuje, że splot dramatycznych wydarzeń może ujawnić w „zwyczajnym” człowieku zdolności, o które nawet bliscy by go nie podejrzewali. W wolnej Polsce byłby rolnikiem, rzemieślnikiem, budowniczym – społecznikiem wykorzystującym swoje umiejętności dla dobra innych. Los chciał jednak inaczej. Tomasz Łabuszewski: James Bond spod Wołkowyska. Stefan Pabiś (1910–2003)
-
7 maja 2025 r. w Puławach pożegnaliśmy Stanisława Ochnio – żołnierza Armii Krajowej, Zrzeszenia „WiN”. W ceremonii pogrzebowej wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Uroczystości pogrzebowe śp. Stanisława Ochnio ps. Granat
-
W Warszawie 80 lat temu grupa wyższych dowódców byłej Armii Krajowej powołała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji – Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”. Była to próba przeniesienia etosu i wykorzystania potencjału nieistniejącego już formalnie podziemnego wojska w walce politycznej. Stawką była wygrana sił niepodległościowych w wyborach parlamentarnych zapowiedzianych przez mocarstwa w Jałcie. Wojciech Frazik: Wyborów sfałszować nie damy! Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”
-
Świtem 1 września 1939 r. wyruszył przeciwko Niemcom jako podporucznik służby stałej, dowodząc na przedpolach Bydgoszczy kompanią przeciwpancerną 62. pp, a 1 marca 1951 r. zginął w komunistycznym więzieniu na warszawskim Mokotowie jako podpułkownik Wojska Polskiego, prezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” i jeden z depozytariuszy Testamentu Polski Podziemnej. Zbigniew K. Wójcik: Łukasz Ciepliński – między legendą a rzeczywistością
-
„Biuletyn IPN” 2026, nr 3 – Żołnierze Wyklęci
English version