Ogólnopolska konferencja naukowa „Wierny Bogu i Ojczyźnie w 100-lecie prymasostwa kardynała Augusta Hlonda”

18 czerwca 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie odbędzie się ogólnopolska konferencja naukowa pt. „Wierny Bogu i Ojczyźnie w 100-lecie prymasostwa kardynała Augusta Hlonda”.

Organizowana przez Biuro Badań Historycznych IPN konferencja pt. „Wierny Bogu i Ojczyźnie w 100-lecie prymasostwa kardynała Augusta Hlonda” została poświęcona postaci prymasa Polski (sprawującego tą funkcję w latach 1926-1948). Równo sto lat temu August Hlond został arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim. Było to w dziejach II RP bardzo ważne wydarzenie. Podczas konferencji przybliżone zostanie życie i działalność tego wybitnego lidera Kościoła w Polsce. Obrady zostały podzielone na cztery panele. W pierwszym z nich omówiony zostanie patriotyzm kard. Hlonda i jego nauczanie o narodzie. Część druga poświęcona będzie różnym aspektom jego prymasowskiej działalności w II RP. Podczas trzeciego panelu referenci przedstawią nieznane aspekty aktywności hierarchy w czasie II wojny światowej. W ostatniej części konferencji omówiona będzie krótka, ale bardzo efektywna działalność kard. Hlonda w Polsce pod rządami komunistów. Postać prymasa Polski zostanie przedstawiona z różnych perspektyw badawczych i również w oparciu o nieznane wcześniej źródła archiwalne.

Program konferencji:
  • 9.30 – Otwarcie konferencji
  • Panel I: Generalia
    • 9.40–10.00 – Ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz SCHr (Akademia Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu), August Hlond – Prymas odzyskiwanej suwerenności.
    • 10.00–10.20 – Ks. dr Paweł Jasina SCHr (Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej), Hlondiańskie nauczanie o narodzie
    • 10.20–10.40 – Ks. dr Bogusław Kozioł SCHr (Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej), Troska kard. Augusta Hlonda, protektora emigracji, aby „na wychodźstwie nie zginęły polskie dusze”
    • 10.40–11.00 – dyskusja
    • 11.00–11.20 – przerwa
  • Panel II: W Drugiej Rzeczpospolitej
    • 11.20–11.40 – Ks. prof. dr hab. Jan Pietrzykowski SDB, Prymas Polski kard. August Hlond jako reorganizator Konferencji Episkopatu Polski w latach 1926-1939
    • 11.40–12.00 Dr Przemysław Pazik (Uniwersytet Warszawski), Prymas August Hlond i Konkordat 1925 r.
    • 12.00–12.20 – Prof. dr hab. Paweł Skibiński (Uniwersytet Warszawski), Prymas August Hlond wobec reformy prawa małżeńskiego z 1928 r.
    • 12.20–12.40 Dr Zbigniew Stanuch (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie), Kard. August Hlond jako założyciel Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej
    • 12.40–13.00 – Prof. dr hab. Tomasz Sikorski (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie, Uniwersytet Szczeciński), „Pracował zawsze z głęboką perspektywą w dal. Widział nie tylko to, co się dziś dzieje. On widział przyszłość”. Rada Społeczna przy Prymasie Polski Auguście Hlondzie – próba bilansu (1934–1939)
    • 13.00–13.30 – dyskusja
    • 13.30–14.10 – przerwa
  • Panel III: W czasie wojny
    • 14.10–14.30 – Ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB (Archiwum Salezjańskie Inspektorii Pilskiej), Losy wojenne kard. Augusta Hlonda – stan badań
    • 14.30–14.50 – Ks. prof. Tadeusz Lewicki SDB (Salezjański  Uniwersytet Salezjański w Rzymie), Raporty kard. Augusta Hlonda na temat sytuacji w okupowanej Polsce
    • 14.50–15.10 – Prof. dr hab. Jan Żaryn (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), Kardynał August Hlond i Rząd RP na Uchodźstwie 
    • 15.10–15.30 – Ks. dr hab. Sławomir Bylina prof. KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski), Kardynał August Hlond w świetle źródeł londyńskich
    • 15:30–16.00 – dyskusja
    • 16.00–16.20 – przerwa
  • Panel IV: W Polsce rządzonej przez komunistów
    • 16.20–16.40 – Dr hab. Rafał Łatka prof. UKSW (Biuro Badań Historycznych IPN, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), Kardynał Hlond jako budowniczy struktur Episkopatu Polski po II wojnie światowej
    • 16.40–17.00 – Ks. dr hab. Grzegorz Wejman prof. Usz (Uniwersytet Szczeciński), Organizacja struktur kościelnych na Ziemiach Zachodnich i Północnych
    • 17.00–17.20 – Ks. dr Albert Warso (Katolicki Uniwersytet Lubelski), Stolica Apostolska wobec działalności prymasa Hlonda w powojennej Polsce
    • 17.20–17.40 – Ks. dr hab. Dominik Zamiatała prof. UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), Zakony w koncepcji duszpasterstwa Kościoła katolickiego w Polsce po II wojnie światowej
    • 17.40–18.00 – dyskusja
    • 18.00–18.20 – zamknięcie konferencji
do góry