Instytut Pamięci Narodowej

3 stycznia 1897 roku w Lipnie urodziła się Barbara Apolonia Chałupiec, jedna z największych gwiazd kina niemego.

Chociaż mawiała, że jest córką cygańskiego księcia, jej ojcem był prosty rzemieślnik, z pochodzenia Słowak. W 1902 r. władze carskie aresztowały Józefa Chałupca i zesłały go na Sybir. Apolonia wraz z matką, w poszukiwaniu lepszego życia, przeniosły się wówczas do Warszawy.

Pseudonim przybrała od swojej ulubionej włoskiej poetki – Ady Negri. Pierwszy raz Pola Negri pojawiła się na scenie 1 września 1912 r. – w roli Klary w „Ślubach Panieńskich” na deskach Teatru Małego w Warszawie. Dwa lata później w „Niewolnicy Zmysłów” zadebiutowała w filmie.

Jej wielka kariera zaczęła się po wyjeździe do Berlina, gdzie zdobywała kolejne szlify jako aktorka. W wieku 25 lat wyruszyła ze stolicy Niemiec na podbój USA. W Hollywood w ciągu siedmiu lat wystąpiła w ponad 20 filmach, zyskując miano jednej z największych gwiazd kina niemego.

Zawodowe problemy Apolonii rozpoczęły się wraz z wprowadzeniem filmów dźwiękowych. Jej głos okazał się zbyt niski, a akcent za bardzo europejski na rozpoczynającą się nową erę w dziejach kinematografii.

W czasach wielkiej kariery w Stanach Zjednoczonych słynęła z romansów. Spotykała się m.in. z Charlie Chaplinem, a adorować miał ją nawet... Albert Einstein. Ogromnym echem odbił się jednak jej związek z Rudolfem Valentino.

Przedwczesna śmierć włoskiego amanta sprawiła, że Pola mówiła o klątwie, która odbiera jej każdego mężczyznę, którego pokocha. Rzeczywiście – choć podbiła tysiące męskich serc, nigdy nie znalazła szczęścia w miłości. Jej małżeństwa z podporucznikiem Eugeniuszem Dąmbskim i i „gruzińskim księciem” Serge Mdivanim zakończyły się szybkimi rozwodami.

W 1964 r., po przeszło 20 latach przerwy, wystąpiła w swoim ostatnim filmie – „Księżycowe prządki”. Apolonia Chałupiec, która jako Pola Negri przeszła do historii kina niemego, zmarła 1 sierpnia 1987 r. w San Antonio.

Przeczytaj o wojennych losach artystów i filmowców w publikacji IPN „Kino pod okupacją: Wojenne losy i postawy polskich filmowców (1939-1945)”.