English version-
Iwieniec, woj. nowogrodzkie. Kościół św. Michała. Fot. NAC
Był 19 czerwca 1943 roku. W Iwieńcu na Nowogródczyźnie kościelne dzwony zabiły na „Anioł Pański” – dla Niemców i ich białoruskich policjantów była to pora obiadu.
Wtem do akcji weszli żołnierze Armii Krajowej. Odcięli łączność i zaatakowali miasto. W czasie walk na stronę Polaków przeszli białoruscy policjanci. Akcja zgrupowania stołpeckiego Okręgu Nowogródek AK wywołała powszechną radość mieszkańców – na budynkach pojawiły się polskie flagi, a z radia popłynął „Mazurek Dąbrowskiego”.
Zryw zbrojny sprzed 80 lat – znany jako powstanie iwienieckie – zakończył się sukcesem. Polakom udało się zrealizować zakładane cele:
- uwolniono wszystkich przetrzymywanych przez okupanta więźniów;
- zdobyto duże ilości broni, amunicji, żywność i pojazdy.
W obliczu nadciągającej niemieckiej odsieczy, „leśni” wycofali się z miasta wraz z białoruskimi policjantami i polską młodzieżą, która zagrożona wcieleniem do policji okupanta, zasiliła szeregi podziemia.
Aby zapobiec podobnym akcjom, w lipcu 1943 roku Niemcy rozpoczęli akcję „Hermann” skierowaną przeciwko stacjonującej w Puszczy Nalibockiej partyzantce polskiej i sowieckiej.