Nawigacja

Historia z IPN

80. rocznica bitwy o Wielką Brytanię

W 2020 roku mija 80 lat od bitwy o Wielką Brytanię – wielkiej, kilkumiesięcznej batalii powietrznej, która miała Adolfowi Hitlerowi utorować drogę do inwazji na angielskie wybrzeża. Obydwie walczące strony – królewskie siły powietrzne (Royal Air Force) i lotnictwo niemieckie (Luftwaffe) wystawiły przeciwko sobie tysiące samolotów oraz kadry najlepszych lotników. Niemiecka przegrana w bitwie stanowiła punkt zwrotny w dziejach II wojny światowej i dała nową nadzieję Polakom cierpiącym pod dwiema okupacjami.

  • Piloci Dywizjonu 303. Od lewej: ppor. Mirosław Ferić, kpt. John Kent, ppor. Bogdan Grzeszczak, ppor. Jerzy Radomski, ppor. Jan Zumbach, ppor. Witold Łokuciewski, ppor. Bogusław Mierzwa (za Łokuciewskim), ppor. Zdzisław Henneberg, sierż. Jan Rogowski i sierż. Eugeniusz Szaposznikow. Lotnisko Northolt 26 września 1940 r. Fot. domena publiczna
    Piloci Dywizjonu 303. Od lewej: ppor. Mirosław Ferić, kpt. John Kent, ppor. Bogdan Grzeszczak, ppor. Jerzy Radomski, ppor. Jan Zumbach, ppor. Witold Łokuciewski, ppor. Bogusław Mierzwa (za Łokuciewskim), ppor. Zdzisław Henneberg, sierż. Jan Rogowski i sierż. Eugeniusz Szaposznikow. Lotnisko Northolt 26 września 1940 r. Fot. domena publiczna

Większość historyków przyjmuje 10 lipca 1940 r. za początek bitwy a 31 października tegoż roku za jej koniec. Największe nasilenie powietrznych walk miało miejsce 15 września, dlatego też tego dnia odbywa się w Londynie coroczna, wielka parada lotnicza dla upamiętnienia zmagań z 1940 r.

Jest to jednak święto nie tylko Brytyjczyków ale też wszystkich narodów, z których wywodzili się piloci broniący angielskiego nieba. Zdecydowanie największą grupę pośród nich stanowili Polacy – 171 lotników. Zestrzelili ponad 100 samolotów Luftwaffe w przełomowym okresie bitwy przechylając szalę zwycięstwa na stronę aliancką.

Dowódca brytyjskiego lotnictwa myśliwskiego w czasie bitwy o Wielką Brytanię, Air Chief Marshall Hugh Dowding, powiedział po jej zakończeniu:

Gdyby nie wspaniałe polskie dywizjony i ich bezprzykładne bohaterstwo, wahałbym się twierdzić, że wynik bitwy byłby taki sam.

  • Polski as myśliwski, Witold Urbanowicz. Od 7 września do 21 października 1940 r. dowódca Dywizjonu Myśliwskiego 303. Fot. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie/ Ośrodek KARTA; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
    Polski as myśliwski, Witold Urbanowicz. Od 7 września do 21 października 1940 r. dowódca Dywizjonu Myśliwskiego 303. Fot. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie/ Ośrodek KARTA; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
  • Wizyta króla Jerzego VI 26 września 1940 r. w Dywizjonie 303. Król ściska dłoń ppor. Mirosławowi Fericiowi. Obok ppor. Jan Zumbach. Chwilę po wyjeździe króla Dywizjon został znów poderwany do walki. Fot. Ze zbiorów Roberta Gretzyngiera; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
    Wizyta króla Jerzego VI 26 września 1940 r. w Dywizjonie 303. Król ściska dłoń ppor. Mirosławowi Fericiowi. Obok ppor. Jan Zumbach. Chwilę po wyjeździe króla Dywizjon został znów poderwany do walki. Fot. Ze zbiorów Roberta Gretzyngiera; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
  • Samoloty polskiego dywizjonu bombowego 301 „Ziemi Pomorskiej” na lotnisku w Bramcote 7 sierpnia 1940 r. Widoczne litery kodowe dywizjonu – „GR”. Fot. Instytut Polski i muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie/ Ośrodek KARTA; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
    Samoloty polskiego dywizjonu bombowego 301 „Ziemi Pomorskiej” na lotnisku w Bramcote 7 sierpnia 1940 r. Widoczne litery kodowe dywizjonu – „GR”. Fot. Instytut Polski i muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie/ Ośrodek KARTA; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
  • Dowódca brytyjskiego lotnictwa myśliwskiego w czasie bitwy o Wielką Brytanię, Air Chief Marshall Hugh Dowding. Fot. domena publiczna; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
    Dowódca brytyjskiego lotnictwa myśliwskiego w czasie bitwy o Wielką Brytanię, Air Chief Marshall Hugh Dowding. Fot. domena publiczna; koloryzacja: Mikołaj Kaczmarek
  • Polski Mig-29 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim, z godłem Dywizjonu 303 oraz  polski F-16 z 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu – Krzesinach, z godłem Dywizjonu 302 „Poznańskiego”. Fot. Piotr Łysakowski.
    Polski Mig-29 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim, z godłem Dywizjonu 303 oraz polski F-16 z 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu – Krzesinach, z godłem Dywizjonu 302 „Poznańskiego”. Fot. Piotr Łysakowski.

 

Opowiada o tym nowa wystawa przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej, w oparciu o oryginalne fotografie z epoki, poddane procesowi cyfrowej koloryzacji przez Mikołaja Kaczmarka, laureata złotej i srebrnej statuetki BohaterON w 2019 r. Dzięki temu bohaterowie tamtych dni spoglądają na nas w pełnej krasie –  w stalowoniebieskich mundurach, ze złotymi lub srebrnymi orłami i odznakami lotniczymi, żółtymi kamizelkami ratunkowymi, przy samolotach w brązowo - zielonych malowaniach maskujących.

Zachęcamy do zapoznania się z wystawą, nieodpłatnego pobierania, drukowania i eksponowania w wybranych miejscach.

Wystawa elementarna „Polacy w bitwie o Wielką Brytanię” – do pobrania

Zachęcamy do zapoznania się z innymi materiałami edukacyjnymi Instytutu Pamięci narodowej związanymi z polskim udziałem w bitwie o Wielką Brytanię:

Wystawa „»First to fight«. Polacy na frontach II wojny światowej” – elektroniczna wersja (PL, ENG)

Gra „303”

303” – puzzle przedstawiające walkę samolotów legendarnego Dywizjonu 303 z niemiecką wyprawą bombową na Londyn

Franciszek Kornicki, Zmagania. Autobiografia dowódcy dywizjonu myśliwskiego, przelożył Wojtek Matusiak, Warszawa 2017

Znaki pamięci

Udział Polaków w Bitwie o Anglię i Polskie Siły Powietrzne – infografiki

Zapraszamy również do wzięcia udziału w ogólnopolskim konkursie historyczno-plastycznym pt. „Polscy piloci w Bitwie o Anglię”:

Ogólnopolski konkurs historyczno-plastyczny „Polscy piloci w Bitwie o Anglię”

Polecamy historię przekazania rzeźby Orła z Blackpool do Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie

Uroczyste przekazanie odrestaurowanego Orła z Blackpool (z budynku Stowarzyszenia Polskich Sił Powietrznych) do Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie

 

Artur Kolęda
Biuro Edukacji Narodowej IPN

 

do góry