Instytut Pamięci Narodowej

W czasach narastającej polaryzacji i dezinformacji dziennikarstwo historyczne pozostaje jednym z filarów odpowiedzialnej debaty publicznej. Wydarzenie było zwieńczeniem wieloetapowego procesu oceny 202 nadesłanych prac. Nagroda im. Janusza Kurtyki – jedno z najważniejszych wyróżnień w polskim dziennikarstwie historycznym – zajęła szczególne miejsce w tej edycji. Ustanowiona w 2013 roku, służy popularyzacji polskiej historii oraz wspieraniu twórców, którzy rzetelnie, odważnie i oryginalnie przedstawiają zagadnienia kluczowe dla pamięci narodowej. W tym roku do tej kategorii zgłoszono 30 prac – co potwierdza rosnące zainteresowanie tematyką historyczną i jej znaczenie dla współczesnej refleksji publicznej.

Pierwszą nagrodę otrzymała Teresa Kaczorowska za książkę Obława Augustowska w oczach świadka, ukazującą losy księdza prałata Stanisława Wysockiego – naocznego świadka jednej z najbardziej przemilczanych zbrodni sowieckich na obywatelach polskich po II wojnie światowej. Publikacja nie tylko dokumentuje indywidualne doświadczenie, lecz również przyczynia się do przywracania pamięci o Obławie Augustowskiej – zbrodni przez dekady celowo wypieranej z przestrzeni publicznej i edukacyjnej.

Dwie równorzędne nagrody drugiego stopnia przyznano:

• Piotrowi Zarębskiemu – za film dokumentalny Listy Nadziei, przedstawiający dramatyczne losy powojennego podziemia niepodległościowego oraz ich rodzin, powstały we współpracy z IPN;

• Tomaszowi Wybranowskiemu – za Radiowy Teatr Faktu Kronika zapowiedzianego męczeństwa – 40 lat mija od mordu ks. Popiełuszki, będący artystycznym i dokumentalnym spojrzeniem na jedną z kluczowych postaci oporu wobec reżimu komunistycznego.

Jury przyznało również wyróżnienia dla autorów podejmujących z odwagą i wrażliwością zagadnienia trudne, ale istotne dla polskiej tożsamości historycznej:

• Dariusz Brożyniak – za artykuł o upamiętnieniu Rzezi Wołyńskiej w Domostawie,
• Maria Radożycka – za analizę wspomnień żołnierzy 2. Korpusu Polskiego o Powstaniu Warszawskim,
• Sławomir Koehler – za film dokumentalny Święty sojusz kontra imperium zła,
• Aleksandra Fudala – za dokument Czerwona zaraza, wyemitowany przez TVP Katowice,
• Rafał Salata – za film Trzy śmierci Meriana Coopera, przygotowany przez Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN,
• Piotr Piotrowski i Jakub Klebba – za film Popiełuszko. Testament wolności, który otrzymał także specjalne wyróżnienie Oddziału Gdańskiego SDP za przypomnienie duchowego znaczenia bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Obrady jury, któremu przewodniczyła Jolanta Hajdasz, uwzględniały kryteria oryginalności, rzetelności, wartości dydaktycznych i komunikatywności przekazu. Ekspertem jury z głosem doradczym był dr Rafał Leśkiewicz, rzecznik prasowy IPN i dyrektor Biura Rzecznika Prasowego.

Od początku swojego istnienia Nagroda im. Janusza Kurtyki trafia do osób, których działalność naukowa, publicystyczna lub dokumentalna wnosi nową jakość do opowieści o historii Polski. Dotychczasowi laureaci to m.in. prof. Andrzej Nowak, prof. Paweł Skibiński, prof. Wojciech Materski i dr Sławomir Dębski. Tegoroczna edycja potwierdza, że misja nagrody – przypominanie tematów przemilczanych i bolesnych, a jednocześnie formujących wspólną tożsamość – pozostaje w pełni aktualna.

Zwycięskie prace – zarówno książki, jak i filmy – potwierdzają, że polskie dziennikarstwo historyczne zachowuje wysoki poziom merytoryczny i artystyczny oraz odgrywa istotną rolę w budowaniu wspólnoty pamięci opartej na faktach i prawdzie.

Organizatorzy i fundatorzy Nagrody im. Janusza Kurtyki wyrażają uznanie dla wszystkich uczestników konkursu i zapraszają do udziału w kolejnej, 32. edycji.

Kontakt dla mediów:

Rzecznik Prasowy IPN – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl