English version
W dniu 17 sierpnia br. na wrocławskim Rynku odbyło się otwarcie wystawy „Postulaty sierpniowe”, przygotowanej przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu przy współpracy Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Dolny Śląsk.
Ekspozycja ma formę muru, na którym wypisano postulaty sierpniowe. Każdy z punktów został zilustrowany zdjęciem ukazującym te elementy życia społecznego, które pokrywały się z żądaniami strajkujących.
Uroczystość otwarcia wystawy prowadził współautor ekspozycji – Wojciech Trębacz z wrocławskiego Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, a Zarząd Regionu NSZZ Solidarność Dolny Śląsk – przewodniczący Kazimierz Kimso. W otwarciu wystawy wzięli również udział: ksiądz infułat Adam Drwięga, Jarosław Broda – Dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego, Paweł Aszkiełowicz z Biura Wojewody Dolnośląskiego, dr Adolf Juzwenko – dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, dr Jerzy Woźniak ze Światowego Związku Żołnierzy AK. Na wernisażu wystawy obecny był również Zenon Pałka – opozycjonista, współpracownik Komitetu Obrony Robotników, który w dniu 18 sierpnia 1980 r. przywiózł 21 postulatów z Gdańska do Wrocławia.
Ekspozycja będzie otwarta do 20 września 2010
***
W nocy z 17 na 18 sierpnia 1980 r. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina przyjął listę 21 postulatów. Ich historyczni znaczenie jest trudne do przecenienia.
Postulaty można podzielić na: polityczne, ekonomiczne i społeczne. Te pierwsze, oprócz fundamentalnego żądania, jakim było utworzenia niezależnych od władzy związków zawodowych, miały zagwarantować prawo do strajku. Wskazywały również na przestrzeganie zapisanych w Konstytucji PRL swobód i wolności oraz nakazywały zaniechanie represji za przekonania. Kolejne dotyczyły, bolących całe społeczeństwo, trudnych warunków życia. Żądano również prawdziwych informacji o rzeczywistej sytuacji w kraju. W tej grupie postulatów domagano się zniesienia przywilejów funkcjonariuszy MO i SB oraz członków PZPR.
Grupa postulatów ekonomicznych powstała w oparciu o postrzeganie gospodarki w jej wydaniu socjalistycznym, nieodwołującym się do gry rynkowej, która była ludziom wychowanym w PRL zwyczajnie obca. To spowodowało, że żądania takie jak skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie czy obniżenie wieku emerytalnego pozostały do dzisiaj niezrealizowane. W tej kategorii znalazło się także: wprowadzenie kartek na mięso, likwidacja sklepów dewizowych i cen komercyjnych na niektóre towary. Z dzisiejszej perspektywy być może postulaty te budzą zdumienie, lecz wówczas wyrażały oczekiwania żyjącego w biedzie społeczeństwa.
Błyskawicznie rozpropagowane, pomimo blokady informacyjnej, postulaty dotarły do tysięcy strajkujących zakładów pracy w całym kraju i zostały zaakceptowane przez ich pracowników. 31 sierpnia 2010 r. podpisano porozumienie, w którym władza akceptowała żądania robotników. Rozpoczęła się rewolucja „Solidarności”.
W sierpniu 2003 r. oryginalny zapis 21 Postulatów Gdańskich z sierpnia 1980 r. został wpisany na listę najważniejszych zbiorów archiwalnych świata, w programie UNESCO „Pamięć Świata”.