Instytut Pamięci Narodowej

Obchody rozpoczęła Msza święta w kościele pw. Apostołów Piotra i Pawła, w której wzięli udział mieszkańcy, przedstawiciele władz, członkowie związku oraz zaproszeni goście. Następnie uczestnicy przeszli w uroczystym przemarszu do Parku im. Jana Pawła II, gdzie złożono wieńce, oddając hołd wszystkim, którzy przed 45 laty mieli odwagę stanąć w obronie wolności i solidarności międzyludzkiej.

W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej kwiaty złożyli zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski oraz dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu dr hab. Kamil Dworaczek.

Oficjalne uroczystości rocznicowe odbyły się w Bogatyńskim Ośrodku Kultury.

Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski w swoim przemówieniu nawiązał do przypadającej 23 sierpnia rocznicy zawarcia paktu Ribbentrop-Mołotow, który w sposób symboliczny zapoczątkował okres zniewolenia Polski. Podkreślił również, że „Solidarność” doprowadziła do ostatecznego odzyskania niepodległości 50 lat później. Zwrócił uwagę, że związek od 45 lat walczy o podobne cele i wartości, takie jak prawa pracownicze i bezpieczeństwo, co w sposób szczególny widoczne jest w Bogatyni.

Ważnym elementem obchodów było podpisanie porozumienia o współpracy pomiędzy Instytutem Pamięci Narodowej – Oddziałem we Wrocławiu a Zarządem Regionu Jeleniogórskiego NSZZ „Solidarność”. Dokument ten otwiera nowy rozdział wspólnych działań na rzecz upowszechniania wiedzy historycznej, kultywowania pamięci o wydarzeniach sierpniowych oraz wspierania inicjatyw edukacyjnych i społecznych.

W programie znalazła się również prelekcja Łukasza Sołtysika, pracownika Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu, zatytułowana „Idea Solidarności 1980 roku i jej recepcja w Regionie Jeleniogórskim NSZZ »Solidarność« – wybrane przykłady z lat 1980–1981”.

Podczas uroczystości dr hab. Karol Polejowski, dr hab. Kamil Dworaczek oraz Łukasz Sołtysik otrzymali medale pamiątkowe, które wręczył przewodniczący Zarządu Regionu Jeleniogórskiego NSZZ „Solidarność” Franciszek Kopeć. Medale przyznano za życzliwą współpracę i wspieranie działalności NSZZ „Solidarność”, za otwartość na dialog, poszanowanie wartości społecznych oraz zaangażowanie w sprawy ludzi pracy.

Kulminacyjnym punktem wydarzenia był koncert zespołu Lombard – jednej z legend polskiej muzyki rockowej, której teksty często poruszały ważne tematy społeczne i w pełni wpisywał się w klimat rocznicy wydarzeń z 1980 roku.

Wydarzeniu towarzyszyła także wystawa przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej pt. „Postulaty sierpniowe. Rocznica strajków 1980”, która przybliżyła uczestnikom kontekst historyczny i znaczenie wydarzeń z tamtego przełomowego okresu.

Obchody zostały zorganizowane przez Region Dolny Śląsk NSZZ „Solidarność”, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu oraz miasto Bogatynia.

***

Bogatynia na skutek reformy administracyjnej z 1975 r. znalazła się w obrębie województwa jeleniogórskiego. W 1980 r., gdy na fali sierpniowych strajków rodziła się „Solidarność”, w całym województwie jeleniogórskim doszło do protestów w 14 zakładach pracy. W samej Bogatyni 30 sierpnia na kilka godzin zastrajkowano w Zakładach Chemii Gospodarczej „Pollena”. W mieście tym znajdowały się dwa kluczowe dla całego województwa zakłady: Kopalnia Węgla Brunatnego „Turów” oraz Elektrownia „Turów”. Dopiero jednak podpisanie porozumień z rządem w Szczecinie i Gdańsku wyzwoliło aktywność robotników w jeleniogórskiem.

Ośrodkiem centralnym promieniującym na cały historyczny Dolny Śląsk był Wrocław, gdzie już 26 sierpnia 1980 r. zawiązał się pierwszy w regionie Międzyzakładowy Komitet Strajkowy. W 1981 r., gdy tworzyły się regiony NSZZ „Solidarność”, związkowcy z woj. wrocławskiego, wałbrzyskiego i legnickiego utworzyli wspólny region o nazwie Dolny Śląsk. Poza jego granicami znalazło się województwo jeleniogórskie, gdzie powstał odrębny region, niemniej przedstawiciele związkowych struktur w Bogatyni i Zgorzelcu, pomimo braku łączności terytorialnej, opowiedzieli się za przynależnością do regionu Dolny Śląsk jako tzw. Ziemia Zgorzelecka. Dopiero po zmianach 1989 r. przyłączyli się do Regionu Jeleniogórskiego NSZZ „Solidarność”.

***

• Polecamy najnowsze publikacje IPN poświęcone NSZZ „Solidarność”:
  •  Narodziny Solidarności na Dolnym Śląsku, red. Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra, IPN, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa 2025;
  • Andrzej i Maria Perlakowie, Zarys historii NSZZ „Solidarność” pracowników przemysłu cukrowniczego w Polsce w latach 1980–1990, Wrocław–Warszawa 2025;
  • Marcin Dąbrowski, Dekada „Solidarności”. Region Środkowo-Wschodni w latach 1980-1989, IPN, Region Środkowo-Wschodni NSZZ „Solidarność” w Lublinie, Lublin-Warszawa 2025;
  • „Biuletyn IPN” 2025, nr 7–8 (236–237) – Solidarność ma 45 lat;
• Polecamy publikacje bezpłatne IPN o NSZZ „Solidarność”