English version
Wizyta zorganizowana została przez Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN. Celem przybycia gości z Albanii było przede wszystkim skorzystanie z licznych doświadczeń Instytutu w zakresie rozliczeń z komunistyczną przeszłością – w tym tych dotyczących instrumentów prawnych i poszukiwania szczątków ofiar systemu komunistycznego. Przedstawiciele AIDSSH byli szczególnie zainteresowani uzyskaniem wglądu w metodologię IPN w zakresie zbierania i wykorzystania relacji ocalałych i świadków reżimu komunistycznego. Ponadto, w ramach współpracy z IPN, AIDSSH zamierza skorzystać z know-how Instytutu dotyczącego dokumentowania i badania ofiar, lokalizowania miejsc pochówku i tworzenia miejsc pamięci.
Gości powitał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, który przedstawił misję i działalność IPN:
– Jeśli chodzi o sprawiedliwość okresu przemian, posiadamy około 25- letnie doświadczenie. Jest to wynik codziennej żmudnej pracy naszych prokuratorów, archiwistów i badaczy, a od 2016 roku ‒ również ekip poszukiwawczych i medyków sądowych. W ramach międzynarodowych platform dyskutowaliśmy nad konkretnymi rozwiązaniami dotyczącymi utworzenia trybunału sprawiedliwości dla zbrodniarzy komunistycznych, na wzór procesów norymberskich. W przeciwieństwie do niemieckich, te zbrodnie nie zostały nigdy należycie osądzone, a przecież ich ciężar gatunkowy pozostaje ten sam
– powiedział dr hab. Karol Polejowski.
Zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej dr Mateusz Marek zarysował działalność międzynarodową Instytutu. Następnie zaprezentowano zadania Biura Poszukiwań i Identyfikacji (Rafał Michliński) oraz metody funkcjonowania Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (prokurator Bogusław Czerwiński). Tomasz Sikorski z Biura Edukacji Narodowej przybliżył gościom z Albanii projekt opowiedziane.ipn.gov.pl, a dyrektor Adam Siwek (Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa) – kwestie dekomunizacji przestrzeni publicznej i upamiętniania. Uzupełnienie informacji o działalności IPN stanowiły filmy w języku angielskim przygotowane przez Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN, przedstawiające rolę Instytutu w popularyzowaniu historii najnowszej.
Goście z Albanii byli szczególnie zainteresowani kwestią poszukiwań i sposobów identyfikacji szczątków, takich jak wykorzystywany przez FBI i przekazany IPN system CODIS. Wyrazili gotowość skorzystania z doświadczeń IPN w obszarze dekomunizacji i rozliczania zbrodni komunistycznych.
Podczas drugiego dnia wizyty w IPN, członkowie delegacji z Albanii wzięli udział w zorganizowanych w Archiwum IPN warsztatach dot. poszukiwania ofiar zbrodni systemów totalitarnych.
Uczestników spotkania przywitała Marzena Kruk, dyrektor Archiwum IPN. Podczas warsztatów, prowadzonych w języku angielskim, goście mogli zapoznać się z głównymi systemami informacji o zasobie archiwalnym IPN – aplikacją Cyfrowe Archiwum oraz ogólnodostępnym Inwentarzem archiwalnym online. Duże zainteresowanie wzbudziły bazy danych, których używamy do poszukiwania informacji o losach osób zamordowanych i poszkodowanych podczas II wojny światowej (w tym baza straty.pl). Przybliżono działania Centrum Informacji o Ofiarach II Wojny Światowej. Przedstawiciele AIDSSH zapoznali się z zasadami udostępniania dokumentów rodzinom ofiar oraz innym uprawnionym podmiotom.
Spotkanie było również okazją do przedstawienia założeń projektu Archiwum Pełne Pamięci i pokazania wybranych pamiątek po ofiarach zbrodni. Zostały także przybliżone działania wydawnicze, edukacyjne oraz popularyzatorskie pionu archiwalnego związane z upamiętnianiem losów ofiar.
Po spotkaniu miała miejsce dyskusja i wymiana doświadczeń oraz krótkie oprowadzenie gości po budynku archiwum.