English version
22 lipca 2024 roku w Nowogardzie, na placu Wolności 9, został zdemontowany jeden z ostatnich symboli propagandowych na Pomorzu Zachodnim. Usunięcie go odbyło się w dniu nieprzypadkowym. 22 lipca był najważniejszym komunistycznym świętem w PRL, obchodzonym jako „Narodowe Święto Odrodzenia Polski”, w rocznicę ogłoszenia usankcjonowanego przez Stalina manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w 1944 roku.
Podczas briefingu prezes IPN przypomniał, że powstały 80 lat temu PKWN był aktem zdrady komunistów wobec Polski, która kończyła swoje zmagania w II wojnie światowej.
– Komuniści nie tylko zabrali nam wolną i niepodległą Rzeczpospolitą, ale po 1945 roku robili wszystko, aby naszą narodową duszę i umysły poddać lobotomii – chirurgicznemu zabiegowi na naszej świadomości, który miał zabrać nam naszego ducha. Dlatego w całej Polsce w tym czasie pojawiły się pomniki – ahistoryczne, kłamstwa i pogardy dla ofiar oraz trybutu dla sprawców. Taki obiekt propagandowy powstał także tutaj w Nowogardzie
– mówił dr Karol Nawrocki. Podkreślił, że komuniści chcieli wmówić Polakom, że od zwycięstwa pod Grunwaldem w 1410 do 1945 roku między Polską a Rosją obowiązywało braterstwo broni. Nie zauważyli 123 lat rozbiorów Polski, spowodowanych także przez Rosję carską, zwycięstwa Polaków nad bolszewikami w roku 1920, tysięcy ofiar operacji antypolskiej NKWD i II wojny światowej, którą wywołał Hitler ze Stalinem.
Prezes IPN podziękował wszystkim, którzy protestowali przeciwko istnieniu pomnika i zabiegali o jego usunięcie, m.in. obecnemu burmistrzowi Michałowi Wiatrowi i byłemu wojewodzie zachodniopomorskiemu Zbigniewowi Boguckiemu.
– Dość obiektów sowieckiej propagandy w Polsce. W kraju wolnym, niepodległym i demokratycznym, który wypełnia swoje obowiązki wobec przeszłości i wobec przyszłości. Dzisiaj realizujemy polskie prawo – ustawę z 2016 roku. Niech żyje wolna i niepodległa Polska!
– podkreślił na koniec dr Nawrocki.
W wydarzeniu wzięli udział m.in. doradca prezesa IPN dr hab. Sławomir Cenckiewicz i dyrektor szczecińskiego oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Zapis briefingu na kanale IPNtv
Tzw. „Pomnik Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej” znajdował się na Placu Wolności, tuż przy Urzędzie Miejskim w Nowogardzie. Pod nazwą „Braterstwa Broni” powstał z inicjatywy lokalnych działaczy partyjnych. Odsłonięto go 7 listopada 1972 r., w 55. rocznicę wybuchu rewolucji październikowej i 50. rocznicę powstania Związku Sowieckiego. Na cokole zostali umieszczeni dwaj średniowieczni rycerze oraz dwaj żołnierze – czerwonoarmista z gwiazdą na hełmie oraz „ludowego” Wojska Polskiego. Podczas uroczystości obecni byli m.in.: sekretarz ds. propagandy w KW PZPR w Szczecinie Jerzy Łazarz, konsul ZSRS w Szczecinie Wasilij Owczarow i przedstawiciele Północnej Grupy Wojsk Sowieckich z Legnicy, czyli wojsk okupujących nasz kraj. W 1992 r. obiekt został wyremontowany a w 1995 r. przemianowany na „Pomnik Kombatantom RP”. Została na nim umieszczona tablica z inskrypcją: „Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej – 11 listopada 1995”, z wizerunkiem orła w koronie i emblematem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Z hełmu czerwonoarmisty została skuta gwiazda.
Obiekt jest 41. monumentem zdemontowanym w ramach dekomunizacji po apelu prezesa IPN w marcu 2022 r. Demontaż sfinansował Instytut Pamięci Narodowej.
„Znikają symbole komunistycznego terroru” – rozmowa z cyklu „Przystanek Historia” z zastępcą prezesa IPN dr. hab. Karolem Polejowskim w Radiu Warszawa
* * *
– Najwyższy czas nadrobić zaległości w tej dziedzinie (...) Niech wybrzmi to jasno i wyraźnie: w polskiej przestrzeni publicznej nie ma miejsca na jakiekolwiek upamiętnienia totalitarnego reżimu komunistycznego i służących mu ludzi
– podkreślił w oświadczeniu z 4 marca 2022 roku. Dzięki apelowi prezesa IPN rozpoczął się kolejny etap dekomunizacji w Polsce.
Na oświadczenie dr. Karola Nawrockiego odpowiada coraz więcej samorządów, które chcą się oczyścić przestrzeń publiczną z pozostałości totalitarnego systemu. Demontaże pomników to realizacja ustawy z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki.