English version
Spotkanie z udziałem autorów publikacij i przedstawicieli środowisk opozycyjnych, promujące 5 tom „Encyklopedii Solidarności” odbyło się 18 stycznia 2024 r. w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach.
„Solidarność” powstała w konsekwencji fali strajków z lata 1980 r. i odegrała niezwykle istotną rolę nie tylko w najnowszej historii Polski, ale i naszej części Europy. To zjawisko społeczne i polityczne jest dokumentowane, badane, opisywane, a następnie popularyzowane przez Instytut Pamięci Narodowej od ponad 20 lat. Na ten temat IPN wydał wiele publikacji, w tym najważniejszą – „Encyklopedię Solidarności”.
Dr Karol Nawrocki przypomniał, że „Encyklopedia Solidarności” nie powstałaby, gdyby nie inicjatywa Przemysława Miśkiewicza ze Stowarzyszenia Pokolenie, który w 2008 roku zainspirował ówczesnego prezesa IPN dr. hab. Janusza Kurtykę, aby rozpoczął ten projekt. Kontynuowali go kolejni prezesi Instytutu: dr Franciszek Gryciuk, dr Łukasz Kamiński, dr Jarosław Szarek. Przez kilkanaście lat pracownicy IPN, wspierani przez działaczy społecznych opracowali 5673 hasła rzeczowe i biogramy ludzi, którzy swoim życiorysem wypełnili poszczególne tomy „Encyklopedii Solidarności”.
– Encyklopedia Solidarności i jej wartość zamyka się w Państwa życiorysach. Dla nas, pracowników IPN, największą nagrodą za trud pracy podejmowanej każdego dnia jest możliwość pisania o Państwa drodze, o Państwa walce o Polskę wolną, solidarną i niepodległą
– zwrócił się do działaczy opozycji antykomunistycznej prezes IPN.
Podczas spotkania bohaterowie biogramów zawartych w „Encyklopedii Solidarności” otrzymali egzemplarze publikacji.
* * *
„Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976–1989”, której tom 5 trafił do rąk Czytelników, ma na celu możliwie wszechstronne przedstawienie ludzi, struktur organizacyjnych, wydawnictw oraz wydarzeń towarzyszących genezie i działalności wielkiego ruchu społecznego jakim był NSZZ „Solidarność” aż do chwili załamania się dyktatury komunistycznej w 1989 r.
„Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976–1989”, publikowana w tzw. systemie holenderskim (każdy tom zawiera biogramy i hasła od A do Ż), stanowi największe kompendium wiedzy na temat działalności opozycji w PRL w latach 1976–1989. Od ponad 15 lat w pracach nad wydawnictwem uczestniczą pracownicy różnych pionów IPN ze wszystkich oddziałów Instytutu. Ogółem w pięciu tomach wydano drukiem 5673 tekstów – biogramów i haseł rzeczowych.
Tom 5 wersji książkowej wydawnictwa powstał w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „»Solidarność« i opór społeczny w PRL 1956–1989”. 161 autorów przygotowało 565 biogramów i 284 hasła rzeczowe. Większość tekstów została napisana na podstawie szerokiej bazy źródłowej różnej proweniencji i zebranych relacji. Czyni to publikację wyjątkową, ponieważ wiele ustaleń zostało zaprezentowanych po raz pierwszy, zwięźle i przystępnym językiem.
W tomie 5 znalazło się m.in. 26 biogramów oraz 14 haseł rzeczowych napisanych przez dwóch autorów zewnętrznych i 8 pracowników oddziału katowickiego IPN. Część tekstów dotyczy ośrodków odosobnienia, w których przebywali działacze opozycyjni z regionów NSZZ „Solidarność” Śląsko-Dąbrowskiego, Podbeskidzia i Ziemi Częstochowskiej.
„Encyklopedia Solidarności” to projekt dokumentacyjny, który realizowany jest od roku 2008 przez Instytut Pamięci Narodowej i Stowarzyszenie Pokolenie w Katowicach. Pierwszy tom ukazał się w roku 2010, drugi w 2012 r., trzeci w 2019 r., czwarty w 2020 r., piąty w 2023 r.
