English version
KSIĄŻKI
Paweł Kochański, 17. Pułk Ułanów Wielkopolskich, Poznań–Warszawa 2023, 504 s., ISBN 978-83-8229-679-2
Album przedstawia dzieje 17. Pułku Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego w nowatorski i wyjątkowo interesujący sposób. Wykorzystano w nim około 1500 archiwalnych fotografii i dokumentów, w większości nigdy dotąd niepublikowanych, odnalezionych w blisko 140 muzeach, bibliotekach i archiwach państwowych oraz w zbiorach prywatnych.
Publikacja w ramach oddziałowego projektu badawczego IPN „Wielkopolska w okresie XX-lecia międzywojennego”.
Jacek Pawłowicz, Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948 / Rotamaster Witold Pilecki 1901–1948, Warszawa 2023, Wydanie 2. Zmienione, 296 s., ISBN 978-83-8229-705-8
Album o rotmistrzu Witoldzie Pileckim w nowej odsłonie graficznej, jest ilustracyjną prezentacją dokonań Witolda Pileckiego. Zawiera m.in. niepublikowane dotychczas zdjęcia z rodzinnej kolekcji rotmistrza. Publikacja prezentuje życie Witolda Pileckiego, począwszy od jego przodków, najmłodszych lat, aż po okrutny mord, dokonany 25 maja 1948 r.
Ocaleni z ludobójstwa. Wspomnienia Polaków z Wołynia, wprowadzenie, wybór i opracowanie Joanna Karbarz-Wilińska, Bartosz Januszewski, Gdańsk–Warszawa 2023, 528 s. + 24 s. wkł. zdj., ISBN 978-83-8229-767-6
Zbiór relacji świadków dokumentuje wołyńskie ludobójstwo dokonane osiemdziesiąt lat temu przez ukraińskich nacjonalistów na południowo-wschodnich terenach II RP. Celem publikacji jest przywrócenie pamięci o ofiarach: dzieciach, kobietach, mężczyznach, ludziach sędziwego wieku, zamordowanych tylko dlatego, że byli Polakami lub – jak w przypadku Sprawiedliwych Ukraińców – że nie godzili się na zło i zbrodnię.
Publikacja w ramach projektu badawczego „Polacy w Rosji i Związku Sowieckim oraz w województwach wschodnich II RP”.
PERIODYKI
„Biuletyn IPN” nr 3/2023 – Błogosławieni miłosierni
Na złocistej okładce trzeciego numeru „Biuletynu IPN” z tytułem „Błogosławieni miłosierni” jest piękna rodzina z kilkorgiem dzieci. Sielankowe zdjęcie zabawy na podwórzu. Jeden z maluchów dosiada baranka. Ta sielanka nagle została zniszczona przez wojnę. Za ukrywanie Żydów Niemcy zamordowali rodzinę Ulmów. Rodziców i siedmioro małych dzieci, w tym jedno nienarodzone. W egzekucji zginęło również ośmioro ukrywanych Żydów. Znamy imiona i nazwiska tych, którzy zginęli i tych, którzy ich zamordowali. Znamy też imiona i nazwiska mieszkańców Markowej , którzy pomimo tej zbrodni nadal ratowali Żydów w tej samej miejscowości. Znamy imiona i nazwiska dwudziestu jeden osób, które ocalili.
Marcowy numer „Biuletynu IPN” przypomina okupacyjne losy Polaków i Żydów. W otwierających go rozmowach bestialstwo Niemców zderzone zostało z heroizmem Polaków ratujących Żydów i z walką Żydów o życie w czasie powstania w getcie warszawskim. Przypominamy, że nawet w obozach zagłady istniał żydowski ruch oporu.
W marcu nie mogło też zabraknąć na naszych łamach sylwetek Żołnierzy Wyklętych.
Dodatkiem do „Biuletynu IPN” jest płyta DVD z filmem dokumentalnym „Życie za życie” w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiego.
„Biuletyn IPN” nr 6/2023 – Światło–Życie
W peerelu wszystko miało być socjalistyczne, wszystkie związki, organizacje: socjalistyczna młodzież, socjalistyczne harcerstwo, socjalistyczni studenci. Ku zdumieniu partyjnych sekretarzy i esbeków okazało się, że setki tysięcy młodzieży biorą udział w wakacyjnych rekolekcjach oazowych, z których rodzi się ruch. Na komunistycznej pustyni trysnęła żywa woda.
Atrapy organizacji społecznych stanęły w osłupieniu przed młodym żywym Kościołem. Nie sposób było go zatrzymać. Radośni rozśpiewani ludzie samą swoją obecnością zwiastowali, że wyzwolenie spod jarzma komunizmu jest możliwe. Podążali za ks. Franciszkiem Blachnickim, który przekonał ich, że od wolnego człowieka idzie się ku wolnemu narodowi.
W czerwcowym „Biuletynie IPN” przedstawiamy ruch Oazowy, który zbudował siłę zdolną do odrzucenia zniewolenia bez przemocy. Siłę promieniującą nawet na sąsiednie kraje.
W numerze na uwagę zasługują też: dokument Abwehry o V kolumnie i tekst ukazujący kłamliwość mitu bezpieczeństwa socjalnego w PRL.
Dodatkiem do „Biuletynu IPN” jest płyta DVD z filmem Blachnicki. Życie i światło w reżyserii Iwo Kardela.
KOMIKSY
Jan Madejski, Sławomir Czuba, Roman Kucharski, Maciej Czaplicki, Powstanie Warszawskie, tom I. Komiks paragrafowy, IPN, Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa 2022, 112 s., ISBN 978-83-8229-540-5
Komiksy paragrafowe są nowością na polskim rynku wydawniczym. Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej i Muzeum Powstania Warszawskiego wspólnie przygotowały taką właśnie publikację poświęconą warszawskiemu zrywowi w 1944 roku.
Nowoczesna formuła pozwala czytelnikowi stać się uczestnikiem prawdziwych wydarzeń rozgrywających się na ulicach stolicy. Bo komiks paragrafowy to coś więcej niż typowy komiks. Nie czyta się go w tradycyjny sposób, lecz daje on możliwość wyboru własnej ścieżki, dzięki czemu opowiada wiele różnych historii. W trakcie lektury to czytelnik bowiem decyduje o przebiegu wydarzeń, o losach postaci, jest aktywnym uczestnikiem chwil ważnych dla powstańczej Warszawy. Jak w grze paragrafowej – każda decyzja odsyła do innego paragrafu, a tam następuje ciąg dalszy historii. To czytelnik sam decyduje, jak rozwinie się akcja. Do rozwiązania jest mnóstwo zagadek, szyfrów i tajnych kodów, a spostrzegawczość zostanie nagrodzona. Co ważne – zawsze można zacząć lekturę od początku i podejmować inne decyzje. Powstanie wtedy nowa opowieść.
Akcja pod Arsenałem 26 marca 1943, scenariusz Sławomir Zajączkowski, rysunki Krzysztof Wyrzykowski, koncepcja serii, wkładka historyczna i konsultacja historyczna Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski, Warszawa 2015, 52 s.
Marzec 1943 r. Gestapo celnie uderza wwarszawskie Szare Szeregi. W ręce Niemców wpada najpierw dowódca hufca praskiego phm. pchor. Henryk Ostrowski „Heniek”, a po kilku dniach – dowódca hufca „Południe” phm. pchor. Jan Bytnar „Rudy”. Czy złapani i katowani wsiedzibie gestapo przy Al. Szucha harcerscy konspiratorzy będą mieli szansę na przeżycie? Czy zostaną pozostawieni własnemu losowi? Na pomoc aresztowanym ruszają koledzy i przyjaciele z Grup Szturmowych Szarych Szeregów z Tadeuszem Zawadzkim „Zośką”, Aleksym Dawidowskim „Alkiem” i Janem Rodowiczem „Anodą” na czele. Są gotowi poświęcić życie. Organizują akcję odbicia aresztowanych w biały dzień, w centrum miasta. To pierwsza tak poważna dywersja bojowa w stolicy, wymaga zgody dowództwa Kedywu Komendy Głównej AK. Czas ucieka – „Rudy” i „Heniek” mogą nie przeżyć następnego przesłuchania. W końcu 26 marca przychodzi rozkaz: „Trzaskać”.
Szczury Tobruku 1941 r., scenariusz Tomasz Robaczewski, rysunki Huber Ronek, koncepcja serii, wkładka historyczna i konsultacja historyczna Tomasz Łabuszewski, Warszawa 2015, 38 s. (seria „Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1944”, zeszyt 3)
Antek Srebrny dokonał rzeczy niemożliwej. Nie tylko uciekł z obozu w komunistycznej Rosji, ale po wielu tygodniach wyczerpującego marszu dotarł do skrawka wolnej Polski znajdującego się… w Syrii. Tak, to najprawdziwsza prawda – Antek trafił do obozu organizowanej tam Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Ostatnie przejścia sprawiły, że zmężniał i wydoroślał ponad swój wiek. Dzięki temu może podać, że jest starszy o dwa lata i przywdziać wreszcie wymarzony polski mundur. Razem z brygadą trafia teraz w samo „oko cyklonu” walk w Afryce Północnej – do twierdzy Tobruk. Czy uda mu się przechytrzyć „Lisa Pustyni”? Co łączy go z agentem niemieckimTotensteinem? Czy Antek zasłuży na miano „szczura Tobruku”? Na wszystkie te pytania znajdziesz odpowiedź w trzecim zeszycie serii „Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1944” – Szczury Tobruku 1941 r.