Instytut Pamięci Narodowej

4 kwietnia 2022 roku delegacja Instytutu Pamięci Narodowej z zastępcą prezesa IPN dr. hab. Karolem Polejowskim na czele spotkała się z kierownictwem Instytutu Badań Reżimów Totalitarnych w Pradze – zastępcą dyrektora mgr. Ondřejem Matějką oraz dyrektor Archiwum Służb Bezpieczeństwa Světlaną Ptáčníkovą. Rozmowy dotyczyły współpracy na polu naukowym i archiwalnym, w tym współdziałania w projekcie poświęconym transformacji ustrojowej, porównania procesu zainicjowanego w Polsce do wydarzeń rozgrywających się w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

Instytut Badania Reżimów Totalitarnych został powołany w 2007 roku przez rząd czeski, w celu gromadzenia, analizowania i udostępniania dokumentów z okresu nazistowskiego i komunistycznego. W archiwum Instytutu znaleźć można m.in. dokumenty byłej tajnej policji państwowej StB.

Delegacja IPN złożyła kwiaty pod pomnikiem poświęconym Ryszardowi Siwcowi przy siedzibie Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych. W 2009 r. ulicę, przy której znajduje się czeski Instytut, przemianowano na cześć Polaka, Ryszarda Siwca, który w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, dokonał 8 września 1968 r. samospalenia w czasie ogólnokrajowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie.

– Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się! Usłyszcie mój krzyk, krzyk szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własną i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie, opamiętajcie się! Jeszcze nie jest za późno! – wzywał w swoim testamencie Siwiec.

Przedstawiciele IPN (od prawej): dr Sebastian Pilarski, dyrektor BBH, Marzena Kruk, dyrektor AIPN, Agnieszka Jędrzak, dyrektor BWM, dr hab. Karol Polejowski, wiceprezes IPN
oraz mgr Ondřej Matějka, zast. dyrektora Instytutu Badań Reżimów Totalitarnych w Pradze i Světlana Ptáčníková, dyrektor Archiwum Służb Bezpieczeństwa

Następnego dnia delegacja IPN odwiedziła Archiwum Służby Bezpieczeństwa (Archiv bezpečnostních složek, ABS), jedno z najnowszych archiwów w Republice Czeskiej. Podstawą zbiorów archiwalnych, którymi administruje ABS, są materiały archiwalne przechowywane do tej pory w Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Archiwum mieści prawie 20 km materiałów archiwalnych, uporządkowanych w blisko 750 zespołach i kolekcjach.

Przedstawiciele IPN złożyli także wizytę w Instytucie Polskim w Pradze, jednym z dwudziestu czterech Instytutów Polskich na świecie, których głównym celem jest poszerzanie i pogłębianie wiedzy o polskiej kulturze, historii i społeczeństwie. Spotkali się z dyrektorem Instytutu Instytutu Maciejem Ruczajem i jego zastępcą Wojciechem Bednarskim.

Instytut jest częścią Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, jednym z przedstawicielstw Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Czeskiej (obok Ambasady RP w Pradze, Konsulatu RP w Pradze oraz Konsulatu Generalnego RP w Ostrawie). Jest kontynuacją wydziału kultury Ambasady RP z lat 20. XX w., po II wojnie światowej działał jako Dom Kultury Polskiej na rogu placu Wacława i ulicy Jindřišskiej, a od 1994 r. jako Instytut Polski. Obecnie siedziba mieści się w historycznym centrum Pragi na Malym Rynku, w średniowiecznym domu, do którego wejście znajduje się przy ulicy Karlova 27.