Instytut Pamięci Narodowej

Spółdzielczość kredytowa systemu Schulzego w Małopolsce w latach 1873–1939

Publikacja przedstawia funkcjonowanie spółdzielczości kredytowej systemu Schulzego w latach 1873–1939. Ukazuje rolę i miejsce spółdzielni kredytowych systemu Schulzego w całokształcie spółdzielczości kredytowej na omawianym terenie. Opisuje osiągnięcia organizacyjne, gospodarcze i oświatowo-wychowawcze spółdzielczości kredytowej systemu Schulzego. Oprócz spółdzielni polskich w publikacji przedstawiono również działalność spółdzielni kredytowych mniejszości narodowych. Publikacja zawiera także porównanie działalności spółdzielni kredytowych systemów Schulzego i Raiffeisena.

Twarze koszalińskiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa województwa koszalińskiego

„Informator personalny przedstawia krótkie biogramy funkcjonariuszy koszalińskiego aparatu represji, odpowiedzialnych za realizację zadań postawionych przez mocodawców z kręgu partii i Resortu Bezpieczeństwa Publicznego (RBP, 1944), Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP, 1945–1954), Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego (K ds. BP, 1954–1956) czy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW, 1956–1990). W opracowaniu uwzględniono kadrę kierowniczą, która posiadała głos decydujący w kształtowaniu zakresu i form działania bezpieki na terenie Koszalina i okolic. Do grupy tej zaliczono: – kierownika, naczelników i ich zastępców Grupy Operacyjnej Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (UBP) na Pomorze Zachodnie w Koszalinie, a następnie UBP w Koszalinie (1945–1946); – szefów, naczelników i ich zastępców Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) i Wojewódzkiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Publicznego (WU ds. BP) w Koszalinie (1950–1956); – kierowników, szefów i ich zastępców Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (PUBP), Powiatowych Urzędów ds. Bezpieczeństwa Publicznego (PU ds. BP), Delegaturach WU ds. BP w Białogardzie, Bytowie, Człuchowie, Drawsku Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Miastku, Sławnie, Słupsku, Szczecinku, Świdwinie, Wałczu i Złotowie (1945–1956); – komendantów wojewódzkich, zastępców komendantów wojewódzkich ds. bezpieczeństwa, I zastępców komendantów wojewódzkich ds. SB, naczelników wydziałów SB i ich zastępców Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej (KW MO) w Koszalinie (1957–1983); – zastępców komendantów powiatowych MO ds. bezpieczeństwa i I zastępców komendantów powiatowych MO ds. SB w Białogardzie, Bytowie, Człuchowie, Drawsku Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Miastku, Sławnie, Słupsku, Szczecinku, Świdwinie, Wałczu i Złotowie (1957–1975); – szefów, zastępców szefów ds. SB, naczelników wydziałów SB Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych (WUSW) w Koszalinie (1983–1990); – zastępców szefów ds. SB Rejonowych Urzędów Spraw Wewnętrznych (RUSW) w Białogardzie, Drawsku Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie i Szczecinku (1983–1990).

„Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie…” Komunistyczna bezpieka wobec kardynała Henryka Gulbinowicza w latach 1970–1990

Twarze gorzowskiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Gorzowie Wielkopolskim

„Instytut Pamięci Narodowej od kilku już lat prowadzi szeroko zakrojone działania o charakterze naukowym i edukacyjnym, mające na celu uwypuklenie wysiłków obywateli w walce o niepodległość i suwerenność Polski w okresie drugiej wojny światowej i czasach powojennych. Wśród licznych zagadnień ważne miejsce zajmuje problematyka dotycząca szeroko rozumianego oporu społecznego. Udokumentowanie tego sprzeciwu nie jest możliwe bez upublicznienia tożsamości funkcjonariuszy komunistycznego aparatu represji, którzy stali przez blisko pół wieku (1944–1990) na straży uprzywilejowanej pozycji Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W tak pojmowanej „służbie” powszechnie wykorzystywano przemoc, rodzącą wśród obywateli powojennej Polski strach, który stał się fundamentem terroru.

Sprawy gospodarcze w dokumentach pierwszej Solidarności, tom I: 16 sierpnia 1980–30 czerwca 1981

Zagadnienia gospodarcze – problemy socjalne, polityka antykryzysowa i reforma systemowa – były ważną sferą zainteresowań NSZZ „Solidarność”. Jednakże w latach 1980–1981, podobnie zresztą jak i później, w strategii i taktyce Związku to nie gospodarka odgrywała rolę pierwszoplanową. Gdyby tak było, Solidarność nie musiałaby wykraczać poza tradycyjną formułę związku zawodowego. Drugi plan, na jakim znalazły się zagadnienia gospodarcze, nie zdeprecjonował ich koncepcyjnego i praktycznego znaczenia. Świadczą o tym publikowane w tomie dokumenty pierwszej Solidarności, które pozwalają poznać wciąż mało znany obszar jej aktywności.

Polskie podziemie niepodległościowe na tle konspiracji antykomunistycznych w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1956

Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. III: 1975–1990

Trzeci, i zarazem ostatni, tom informatora o kadrze kierowniczej aparatu bezpieczeństwa w Polsce to efekt kilkuletniej pracy kilkudziesięciu historyków i archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej. Zespołowi temu, w wyniku żmudnych badań, udało się ustalić obsadę stanowisk kierowniczych w latach 1975–1990 w całym aparacie Służby Bezpieczeństwa, począwszy od ministrów i wiceministrów, poprzez funkcjonariuszy pełniących funkcje kierownicze w centrali MSW i komendach wojewódzkich, aż do zastępców szefów do spraw SB w 329 rejonowych urzędach spraw wewnętrznych. Tą drogą zewidencjonowano ponad 3 tys. funkcjonariuszy. Nasza wiedza o aparacie bezpieczeństwa, o jego funkcjonowaniu, a także o przemianach w Polsce w latach 1989–1990, jest dzięki temu dużo szersza.

Artyści a Służba Bezpieczeństwa

Niepodległości! Wolności!

„Szpieg Watykanu”. Kapłan greckokatolicki ks. Bazyli Hrynyk (1896–1977)

Ks. Bazyli (w języku ukraińskim Wasyl) Hrynyk to jedna z czołowych postaci Kościoła greckokatolickiego w okresie PRL. Przedwojenny proboszcz katedry w Przemyślu, wykładowca miejscowego Seminarium Duchownego i bliski współpracownik przemyskiego ordynariusza bp. Jozafata Kocyłowskiego, już od pierwszych lat powojennych znalazł się w orbicie zainteresowań aparatu bezpieczeństwa. Ponieważ o sytuacji grekokatolików po II wojnie światowej starał się informować Stolicę Apostolską, w 1954 r. został aresztowany, oskarżony o „szpiegostwo na rzecz Watykanu” i skazany na karę więzienia. Po wyjściu na wolność stał się głównym organizatorem duszpasterstwa greckokatolickiego i nieformalnym „liderem” nieuznawanego przez władze komunistyczne Kościoła greckokatolickiego. Uwieńczeniem aktywności ks. Hrynyka było mianowanie go w 1967 r. przez prymasa Stefana Wyszyńskiego generalnym wikariuszem grekokatolików w Polsce.