Instytut Pamięci Narodowej

Wolne Związki Zawodowe z perspektywy trzydziestu lat

Powstałe na Górnym Śląsku, Wybrzeżu Gdańskim i Pomorzu Zachodnim Komitety Wolnych Związków Zawodowych stanowiły ważny podmiot wśród środowisk i nurtów przedsierpniowej opozycji demokratycznej w PRL. Aktywizując środowiska pracownicze oraz dążąc do powołania organizacji, mającej na celu obronę podstawowych praw oraz przywilejów pracowniczych i związkowych, ich działacze walczyli o odzyskanie podmiotowości społeczeństwa oraz niepodległości kraju. Niniejsza publikacja stanowi pokłosie ogólnopolskiej konferencji naukowej „Wolne Związki Zawodowe z perspektywy trzydziestu lat”, która odbyła się w Katowicach 21 lutego 2008 r. z okazji 30. rocznicy powstania w Katowicach pierwszego w PRL Komitetu WZZ.

Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953–1956

Początki niezależnego ruchu chłopskiego (1978–1980)

Książka zawiera wybór kilkudziesięciu dokumentów, wytworzonych przez aparat bezpieczeństwa, organy PZPR, dotyczących Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Lubelskiej (KSCh ZL) i Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej (KSCh ZG) z okresu 1978–1980. Edycja dokumentów poprzedzona jest wstępem naukowym, przedstawiającym działalność obu organizacji, oraz notą edytorską. Wybór dokumentów, publikowanych po raz pierwszy, ukazuje zaangażowanie społeczności wiejskich w tworzenie się struktur opozycyjnych w tym środowisku, kierowanych przez Janusza Rożka (KSCh ZL) ks. Czesława Sadłowskiego (KSCh ZG). Całość uzupełniona jest skanami dokumentów oraz zdjęciami, przedstawiającymi również działania aparatu bezpieczeństwa przeciwko obu organizacjom.

Kobiety internowane. Gołdap 1982

Trzy pamiętniki

Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny” (1921–1951) był ostatnim dowódcą oddziału zbrojnego w Obwodzie WiN Włodawa i równocześnie jednym z najdłużej walczących żołnierzy podziemia antykomunistycznego w Polsce. Dowództwo oddziału przejął po śmierci swojego brata Leona – „Jastrzębia” (1921–1947). Zginął w walce, otoczony przez kilkusetosobową grupę operacyjną UB i KBW. Pozostawił po sobie pamiętniki, zarekwirowane później przez UB, w których opisał zbrojny opór antysowiecki od jesieni 1944 r. do października 1949 r. na terenie powiatu włodawskiego. W żywy i ciekawy sposób zrelacjonował w nich udział żołnierzy podziemia niepodległościowego w walce z komunizmem i coraz bardziej postępującą sowietyzację Polski.

Z „Archiwum Pawła Cierpioła »Makopola«” 1941–1948

Dokumenty w prezentowanym tomie pochodzą z zarekwirowanego przez UB w 1947 r. archiwum tzw. grupy Makopola – poakowskiej organizacji działającej do 1947 r., a dowodzonej przez Pawła Cierpioła ps. „Makopol”, byłego inspektora rybnickiej AK/DSZ. Wybrane materiały podzielono na dwa bloki tematyczne. Część pierwsza charakteryzuje aktywność podziemia niepodległościowego na Górnym Śląsku w okresie II wojny światowej i krótko po jej zakończeniu W części drugiej zamieszczono materiały związane z problematyką narodowościową na terenach górnośląskich.

Pozyskać „Dobrego”

Książka jest pierwszą publikacją ukazującą na przykładzie losów polskiego naukowca emigranta różnorodność metod i środków stosowanych przez aparat bezpieczeństwa PRL dla realizacji wywiadu naukowego i gospodarczego w państwach zachodnich. Figurantem wieloaspektowego zainteresowania Departamentu I MSW stał się Franciszek Chrapkiewicz, wybitny biochemik pracujący w Centrum Badań Energii Atomowej w Saclay pod Paryżem, a potem m.in. wieloletni dyrektor Instytutu Jacques'a Monoda w Paryżu – wiodącej instytucji naukowej we Francji. Zwerbowanie go do współpracy miało umożliwić służbom wywiadowczym uzyskiwanie informacji o badaniach nad bronią atomową i środkami przeciwpromiennymi oraz zagwarantować dostęp do wyników doświadczeń fizjologicznych, prowadzonych na zlecenie wojska. Pomimo ogromnej presji wywieranej na niego i jego rodzinę Franciszek Chrapkiewicz nie dał się złamać i zamierzenia bezpieki zakończyły się fiaskiem.

Portret malowany historią. Dzieje rodziny Komorowskich

Portret malowany historią” dokumentuje dzieje jednej z milionów polskich rodzin, które wbrew własnym oczekiwaniom i decyzjom zostały uczestnikami najważniejszych wydarzeń dwudziestego stulecia: I wojny światowej, rewolucji październikowej i II wojny światowej. Ich udziałem stały się także bolesne doświadczenia związane z instalowanym w Polsce od 1944 roku komunizmem. W latach 1951–1953 prawie wszyscy członkowie rodziny znaleźli się w więzieniach. Senior rodu – kpt. Wiktor Komorowski zmarł w Więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, a dwaj jego synowie: Jerzy i Bogdan-Wiktor zostali straceni w więzieniach Wrocławia i Warszawy. Skomplikowane losy rodziny Komorowskich odtworzono w oparciu o liczne dokumenty rodzinne, pamiętniki, listy i archiwalia przechowywane w Instytucie Pamięci Narodowej, w tym stanowiący część materiału śledczego Urzędu Bezpieczeństwa bezcenny album fotografii Wiktora Komorowskiego, w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie i Rosyjskim Państwowym Wojskowym Archiwum Historycznym w Moskwie.

W służbie komuny

Partia z narodem, naród z Kościołem