Instytut Pamięci Narodowej

Sędziowie Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie i ich wyroki. Studia i materiały

Twarze szczecińskiej bezpieki

W informatorze personalnym zaprezentowana została organizacja i struktura policji politycznej działającej na terenie województwa szczecińskiego w latach 1945–1990. Pierwsza z dwóch zasadniczych części książki, zawiera zestawienie tabelaryczne obsady stanowisk kierowniczych UB i SB, z podziałem na trzy etapy w latach 1945–1956, 1956–1975 i 1975–1990, oraz rozgraniczeniem na struktury wojewódzkie i lokalne (powiatowe i rejonowe). Druga część informatora przedstawia ponad 200 biogramów funkcjonariuszy, którzy w czasie swojej służby pełnili funkcje kierownicze. Były to stanowiska, które miały faktyczny wpływ na wyznaczanie zadań i ich realizację: szefa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego/Wojewódzkiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Publicznego i jego zastępców, komendantów wojewódzkich Milicji Obywatelskiej i ich zastępców ds. Służby Bezpieczeństwa, naczelników poszczególnych wydziałów UB i SB, kierowników samodzielnych sekcji SB oraz struktur powiatowych i rejonowych aparatu bezpieczeństwa. Nie udało się jednak przedstawić sylwetek wszystkich osób wymienionych w zestawieniu tabelarycznym, na co wpływ miał przede wszystkim stan zachowania dokumentacji aktowej.

Działalność aparatu represji na zachodnim pograniczu Polski w latach 1945–1950

Polska w 1945 r. musiała zbudować od podstaw system ochrony nowej granicy zachodniej. Proces ten odbywał się w wyjątkowo niesprzyjających warunkach, takich jak nieuregulowany status prawny byłych ziem niemieckich włączonych tym czasie w obręb państwa polskiego, intensywne zjawiska migracyjne występujące w tej części Europy oraz dokonujące się przejmowanie władzy w kraju przez polityków PPR. Istotne znaczenie miała także przebudowa przez nich struktury gospodarki na wzór radziecki.

Urząd bezpieczeństwa w Brzozowie 1944–1956

Wojciech Szczepański „Wspomnienia. Lipiec 1944 – grudzień 1957”

Wojciech Szczepański (1914–1993) – oficer Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej, żołnierz Polski Podziemnej, działacz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Prezentowane w publikacji wspomnienia obejmują okres od lipca 1944 do grudnia 1957 r. Autor – komendant jarosławskiego Obwodu Armii Krajowej, a następnie kierownik Krakowskiego Okręgu Zrzeszenia WiN – z perspektywy czterdziestu lat przedstawia realizację planu „Burza” w rejonie Jarosławia, dramatyczną sytuację AK po wkroczeniu Armii Czerwonej, modyfikacje form oporu wobec nowego okupanta, początkowy okres sowietyzacji Polski oraz swój pobyt w więzieniach Polski Ludowej. Wspomnieniom towarzyszą refleksje oraz wnikliwa analiza sytuacji społeczno-politycznej ówczesnej Polski. Wspomnienia zostały spisane przez autora w 1988 roku. Obecnie trafiają do rąk czytelników w formie opracowanej, opartej o szeroką kwerendę archiwalną.

Żołnierze Batalionu Armii Krajowej „Zośka” represjonowani w latach 1944–1956

W latach 1944–1956 aresztowano i uwięziono trzydziestu siedmiu żołnierzy Batalionu Armii Krajowej „Zośka”. Aresztowania kilku z nich wiązały się z ich indywidualną działalnością w pierwszych latach powojennych, natomiast trzydziestodwuosobowa grupa byłych zośkowców została zatrzymana w zorganizowanej akcji i oskarżona o działalność konspiracyjną zmierzającą do zmiany ustroju w Polsce. Książka ta przedstawia ich losy. Jej podstawą źródłową są głównie relacje żołnierzy oddziału oraz dokumenty przez nich udostępnione, a także archiwalia znajdujące się w zasobie Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Do książki dołączono bezpłatny dodatek: płytę DVD ze spektaklem TVP

Szlakiem pamięci narodowej. Kronika VII Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego (25 VIII – 9 IX 2007)

Wokół pogromu kieleckiego, t. II

Drugi tom pracy zbiorowej „Wokół pogromu kieleckiego” składa się z artykułów badaczy najnowszej historii Polski, obejmujących lata 1939–1947, oraz z wyboru dokumentów dotyczących bezpośrednio wydarzeń 4 lipca 1946 r. Autorzy – na podstawie wielokierunkowych badań naukowych prowadzonych w Instytucie Pamięci Narodowej – próbują się zmierzyć z wieloma pytaniami dotyczącymi przyczyn tych wydarzeń. Opisują także sytuację gospodarczą i społeczno-kulturalną mniejszości żydowskiej w Kielcach w okresie okupacji niemieckiej i „sowieckiego wyzwolenia”. Do książki dołączono film dokumentalny, zawierający m.in. relację naocznego świadka pogromu.

Działania Służby Bezpieczeństwa wobec organizacji „Ruch”

„Ruch” był największą tajną organizacją antykomunistyczną działającą w okresie rządów Władysława Gomułki. Powstał z inicjatywy Andrzeja i Benedykta Czumów, Stefana Niesiołowskiego i Mariana Gołębiewskiego. Łączyły ich bardzo zbliżone poglądy polityczne: radykalny antykomunizm, wrogi stosunek do ZSRR i głębokie przywiązanie do idei niepodległości. Kilkuletnią działalność organizacji przerwały aresztowania, rozpoczęte 20 czerwca 1970 r., w przeddzień przygotowywanej przez członków „Ruchu” akcji podpalenia Muzeum Lenina w Poroninie.

Kościół katolicki na Wołyniu w warunkach okupacji 1939–1945