Instytut Pamięci Narodowej

Osobowe źródła informacji – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze

Książka jest zbiorem artykułów autorów opisujących osobowe źródła informacji, czyli różne kategorie agentury. Zarazem jest kontynuacją problematyki poruszonej w publikacji „Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze” (Kraków 2006). W tomie starano się możliwie najpełniej ukazać problematykę OZI. Dobrano zatem teksty, które umożliwiają znalezienie odpowiedzi na najczęściej pojawiające się w debacie publicznej pytania: 1. Jakie były kategorie OZI? 2. Jakie kategorie OZI rozróżniał cywilny, a jakie wojskowy aparat represji w PRL? 3. Jaka była specyfika OZI działających na rzecz pionów aparatu represji koncentrujących swe zainteresowania operacyjne na terenie PRL, a jaka tych, które funkcjonowały poza jego granicami? 4. Co decydowało o uznaniu jakiejś osoby za daną kategorię OZI? 5. Jakie były procedury związane z typowaniem, opracowaniem i werbunkiem OZI? 6. W jaki sposób dokumentowano aktywność operacyjną OZI? Na pytania te Czytelnik znajdzie – miejmy nadzieję satysfakcjonującą – odpowiedź na kartach niniejszej publikacji.

Obrazy PRL. O konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce

Ambicją niniejszej pracy jest zmniejszenie luki między refleksją teoretyczną a badaniami empirycznymi poprzez przypomnienie postaci i/lub koncepcji, których znajomość jest inspirująca w badaniu najnowszej historii Polski. Praca podzielona została na dwie części. W pierwszej autorzy przedstawili koncepcje wymienionych w kolejności alfabetycznej uczonych: Józefa Marii Bocheńskiego, Randalla Collinsa, Leszka Kołakowskiego, Stefana Kurowskiego, Leszka Nowaka, Jadwigi Staniszkis i Andrzeja Walickiego. W części drugiej zostały zaprezentowane propozycje – próby badania różnych wymiarów historii Polski za pomocą metod badawczych wykorzystywanych w innych dziedzinach lub specjalnościach nauki: antropologii, filologii, politologii, teorii postkolonialnej, czy studiach nad mentalnością społeczną.

Od Piłsudskiego do Wałęsy

Zbrodnia w Ponarach 1941–1944

Lista strat osobowych ruchu narodowego 1939–1955, zeszyt 1

Olsztyńska „Solidarność” 1980–1981

Katalog wystawy pod tym samym tytułem, otwartej 22 września 2008 r. w Olsztynie, przygotowanej przez tamtejszą Delegaturę Oddziału IPN w Białymstoku. Zawiera liczne zdjęcia, faksymile dokumentów oraz komentarze historyczne. Autorką tekstów, scenariusza, a także redaktorem katalogu jest Renata Gieszczyńska.

Getto białostockie. Doświadczenie Zagłady – świadectwa literatury i życia

Książka jest specyficzną, bo odbiegającą od tradycyjnej metodologii historycznej, monografią naukową białostockiego getta, ujmującą badany temat przez pryzmat człowieka doświadczającego Zagłady i świadectw literackich tego doświadczenia. Oprócz tego przeanalizowano w niej świadectwa osób ratujących Żydów, a także zeznania współsprawców zagłady białostockiego getta. Wielkim atutem pracy jest jasny i czytelny przekaz, również w części odnoszącej się do zagadnień filozoficznych i teorii literatury.

Rotmistrz Witold Pilecki 1901–1948

W uchwale, jaką w 2008 roku przyjął Senat Rzeczpospolitej Polskiej „w sprawie przywrócenia pamięci zbiorowej Polaków bohaterskiej postaci rotmistrza Witolda Pileckiego” czytamy: „całe życie Witolda Pileckiego jest wzorem, jak żyć i jak – jeśli trzeba – umierać za Ojczyznę. Pamięć o nim powinna być jednym z elementów budujących zbiorową tożsamość Polaków”. Służbę Polsce rozpoczął w czasie wojny z bolszewikami 1920 r. Walczył podczas kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. W 1940 r., wykonując misję zleconą przez dowództwo ZWZ, dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do KL Auschwitz, by tam zdobyć informacje o obozie oraz zorganizować konspirację niepodległościową. Na skutek zagrożenia dekonspiracją podjął decyzję o ucieczce, którą udało mu się szczęśliwie przeprowadzić. W 1944 r. walczył w Powstaniu Warszawskim w Zgrupowaniu Chrobry II. Od 1945 r. – w II Korpusie Wojska Polskiego we Włoszech, skąd decyzją gen. Władysława Andersa powrócił do komunistycznej Polski, by odtworzyć rozbite po działaniach wojennych struktury wywiadowcze, działające dla Rządu Rzeczpospolitej na Obczyźnie. Aresztowany w maju 1947 r., został osadzony w Areszcie Śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i poddany okrutnemu śledztwu. Pomimo tortur do końca zachował bohaterską – żołnierską postawę. Pozostał wierny dewizie: Bóg, Honor, Ojczyzna. Przed II wojną światową Witold Pilecki nowatorsko gospodarzył w rodzinnym majątku w Sukurczach. Organizował pomoc społeczną, kółka rolnicze i kursy przysposobienia wojskowego. Założył rodzinę. Rozwijał zdolności artystyczne: rysował, malował, pisał wiersze… Do roku 1989 wszelkie informacje o dokonaniach i losie Witolda Pileckiego podlegały w PRL ścisłej cenzurze. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.

Operacja „Zorza II”. Służba Bezpieczeństwa i Komitet Wojewódzki PZPR wobec wizyty Jana Pawła II w Trójmieście (czerwiec 1987)

Bydgoszcz 3–4 września 1939. Studia i dokumenty