Instytut Pamięci Narodowej

W służbie komuny

Partia z narodem, naród z Kościołem

W Zapiskach więziennych sporządzanych w czasie internowania Prymas Tysiąclecia, kard. Stefan Wyszyński, zanotował: „źle się wyrzekać buntu przeciw łotrom”. Kościół polski w swej masie buntował się przeciw brunatnym i czerwonym łotrom od chwili przekroczenia naszych granic przez żołnierzy Wehrmachtu na zachodzie i sołdatów Armii Czerwonej na wschodzie. W cieniu krzyża znajdowały schronienie i otuchę kolejne pokolenia walczące o niepodległą Polskę. Dlatego duchowni byli tak znienawidzonym przeciwnikiem. Komunistów do zwalczania Kościoła pchało nie tylko dążenie do usunięcia poglądów odmiennych od marksizmu, ale przede wszystkim chęć zlikwidowania ostatniego bastionu wolności i niezależności od czerwonej dyktatury. Prezentowane artykuły, publikowane w różnych czasopismach – ukazują zróżnicowane działania reżimu wymierzone przeciwko Kościołowi.

Między Warszawą a regionem. Opozycja przedsierpniowa na Pomorzu Zachodnim

Publikacja „Między Warszawą a regionem. Opozycja przedsierpniowa na Pomorzu Zachodnim” jest pokłosiem konferencji naukowej, która została zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie oraz Instytut Politologii i Europeistyki Uniwersytetu Szczecińskiego. Sympozjum odbyło się 24-25 października 2008 r. Głównym celem konferencji było ukazanie specyfiki funkcjonowania oporu społecznego na Pomorzu Zachodnim w drugiej połowie lat siedemdziesiątych, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji panującej w aglomeracji szczecińskiej, poprzez skonfrontowanie wyników prac historyków i politologów badających różne aspekty funkcjonowania opozycji. Za niezwykle ważny uznano problem wpływu rewolty robotniczej przełomu 1970 1971 r. w Szczecinie na działalność opozycji demokratycznej w tym mieście. Istotne było także zbadanie wpływu i wzajemnych relacji pomiędzy stolicą a tzw. prowincją, która wielokrotnie odgrywała rolę wręcz wiodącą.

Wielki Głód na Ukrainie 1932–1933 / Голодомор в Україні 1932–1933

Osobowe źródła informacji – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze

Książka jest zbiorem artykułów autorów opisujących osobowe źródła informacji, czyli różne kategorie agentury. Zarazem jest kontynuacją problematyki poruszonej w publikacji „Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze” (Kraków 2006). W tomie starano się możliwie najpełniej ukazać problematykę OZI. Dobrano zatem teksty, które umożliwiają znalezienie odpowiedzi na najczęściej pojawiające się w debacie publicznej pytania: 1. Jakie były kategorie OZI? 2. Jakie kategorie OZI rozróżniał cywilny, a jakie wojskowy aparat represji w PRL? 3. Jaka była specyfika OZI działających na rzecz pionów aparatu represji koncentrujących swe zainteresowania operacyjne na terenie PRL, a jaka tych, które funkcjonowały poza jego granicami? 4. Co decydowało o uznaniu jakiejś osoby za daną kategorię OZI? 5. Jakie były procedury związane z typowaniem, opracowaniem i werbunkiem OZI? 6. W jaki sposób dokumentowano aktywność operacyjną OZI? Na pytania te Czytelnik znajdzie – miejmy nadzieję satysfakcjonującą – odpowiedź na kartach niniejszej publikacji.

Obrazy PRL. O konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce

Ambicją niniejszej pracy jest zmniejszenie luki między refleksją teoretyczną a badaniami empirycznymi poprzez przypomnienie postaci i/lub koncepcji, których znajomość jest inspirująca w badaniu najnowszej historii Polski. Praca podzielona została na dwie części. W pierwszej autorzy przedstawili koncepcje wymienionych w kolejności alfabetycznej uczonych: Józefa Marii Bocheńskiego, Randalla Collinsa, Leszka Kołakowskiego, Stefana Kurowskiego, Leszka Nowaka, Jadwigi Staniszkis i Andrzeja Walickiego. W części drugiej zostały zaprezentowane propozycje – próby badania różnych wymiarów historii Polski za pomocą metod badawczych wykorzystywanych w innych dziedzinach lub specjalnościach nauki: antropologii, filologii, politologii, teorii postkolonialnej, czy studiach nad mentalnością społeczną.

Od Piłsudskiego do Wałęsy

Andrzej Paczkowski kończy siedemdziesiąt lat. Od kilku dziesięcioleci jest aktywnym twórczo i społecznie historykiem, któremu nauka i wielu ludzi dużo zawdzięcza. Tom, który oddajemy w ręce Jubilata jako wyraz naszej wdzięczności i sympatii, wyszedł spod pióra historyków kilku pokoleń i różnych specjalności badawczych. Nie jest to przypadkowe, gdyż prof. Paczkowski współpracował i przyjaźnił sie z badaczami zarówno starszymi, jak i znacznie młodszymi od siebie. Wszyscy wiele nauczyliśmy się z jego publikacje, które odsłaniały przed czytelnikami mało wcześniej znane obszary polskiej historii XX wieku.

Zbrodnia w Ponarach 1941–1944

Lista strat osobowych ruchu narodowego 1939–1955, zeszyt 1

Olsztyńska „Solidarność” 1980–1981

Katalog wystawy pod tym samym tytułem, otwartej 22 września 2008 r. w Olsztynie, przygotowanej przez tamtejszą Delegaturę Oddziału IPN w Białymstoku. Zawiera liczne zdjęcia, faksymile dokumentów oraz komentarze historyczne. Autorką tekstów, scenariusza, a także redaktorem katalogu jest Renata Gieszczyńska.