Instytut Pamięci Narodowej

Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na konferencję naukową :

„Wpływ niemieckiego prawodawstwa okupacyjnego na relacje polsko-żydowskie w GG” – konferencja naukowa w 85. rocznicę wydania „Trzeciego rozporządzenia o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie” z 15 października 1941 r.

Celem konferencji jest naukowe zbadanie i opisanie wpływu niemieckiego prawodawstwa okupacyjnego na proces Zagłady oraz relacje polsko-żydowskie w Generalnym Gubernatorstwie. Znakomitą sposobność do takich analiz daje przypadająca w tym roku 85. rocznica wydania „Trzeciego rozporządzenia o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie” z 15 października 1941 r., które wprowadzało karę śmierci za samowolne opuszczanie gett, dla Polaków karę śmierci za udzielanie tym pierwszym schronienia i pomocy. Zaproszeni na konferencje naukowcy mówić będą o meandrach niemieckiej polityki antyżydowskiej, która doprowadziła ostatecznie do Zagłady, skomplikowanym prawie przeciwpomocowym w tym systemie kar i ich egzekwowania za próby udzielania Żydom pomocy oraz wynikających z niemieckich zarządzeń polskich postawach społecznych wobec Żydów. Osadzenie relacji między Polakami i Żydami w kontekście okupacyjnym jest kluczowym elementem dla zrozumienia zjawisk pozytywnych i negatywnych we wspólnej historii obydwu narodów z czasów II wojny światowej.

Wydarzenie odbędzie się 16 października 2026 r. o godz. 11:00 w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. Konferencja będzie transmitowana on-line.

Wydarzenie przeznaczone jest dla osób pełnoletnich.

Program:

• 11.00–11.10 Rozpoczęcie konferencji
• 11.10–11.40 Ewolucja niemieckiej polityki antyżydowskiej w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1941
  dr Roman Gieroń (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie)
• 11.40–12.10 Następstwa wydania „Trzeciego rozporządzenia o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie” dla Żydów w GG
  dr Martyna Grądzka–Rejak (Biuro Badań Historycznych IPN)
• 12.10–12.40 Społeczeństwo polskie wobec niemieckich zarządzeń antyżydowskich
  dr hab. Grzegorz Berendt (Uniwersytet Gdański / Instytut Pamięci Narodowej)
• 12.40–13.00 Przerwa
• 13.00–13.30 Kary za pomoc Żydom ( 1939–1945): specyfika ziem polskich na tle Europy Zachodniej
  dr Aleksandra Namysło (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Katowicach)
• 13.30–14.00 Praktyczne zastosowanie niemieckiego ustawodawstwa antypomocowego na wsi polskiej w latach 1942–1945
  dr Tomasz Domański (Referat Badań Historycznych IPN w Kielcach)
• 14.00–14.30 Stosowanie „Trzeciego rozporządzenia o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie” przed sądami specjalnymi GG
  dr hab. Konrad Graczyk (Biuro Badań Historycznych IPN / Uniwersytet Śląski)
• 14.30–15.00 Dyskusja i podsumowanie konferencji