Instytut Pamięci Narodowej

Oddziały Brygady współpracowały z oddziałami Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i NSZ-AK biorącymi udział w akcji „Burza” oraz nawiązały kontakty z Komendami Okręgów AK: Radomsko-Kieleckiego, Łódzkiego i Krakowskiego, czyli na własnym terenie operacyjnym. 

Jednym z najbardziej chwalebnych czynów żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej było wyzwolenie niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Holiszowie (filia KL Flossenbürg). W wyniku tej akcji uwolnionych zostało blisko tysiąc kobiet, w tym blisko 300 Żydówek z Polski, Francji, Jugosławii. Baraki, w których przebywały, zostały przez niemieckich oprawców oblane benzyną i tylko brawurowa akcja zbrojna żołnierzy Brygady ocaliła je przed spaleniem żywcem. Obok obozu w Holiszowie zlokalizowane były też liczne zakłady niemieckiego przemysłu zbrojeniowego. Pracowały w nich tysiące niewolników – robotników przymusowych, w tym Żydów. Oni również w wyniku tej akcji zostali uwolnieni.

Na przełomie kwietnia i maja 1945 r. Brygada wzięła udział w ciężkich walkach z Niemcami na terenie Czech, działając wspólnie z żołnierzami 3. Armii gen. George S. Pattona. Żołnierze Brygady wspólnie z oddziałami USA m.in. wzięli do niewoli sztab XIII armii niemieckiej (w tym dwóch generałów). W dowód uznania i podkreślenia, że Brygada Świętokrzyska jest jednostką sojuszniczą, Amerykanie pozwolili jej żołnierzom i oficerom – jako jedynej jednostce polskiej – na noszenie oznak Armii USA.

Polecamy:

• Rafał Sierchuła, Narodowe Siły Zbrojne (1942–1946)
• Anna Zechenter, „Jak Brygada Świętokrzyska NSZ ocaliła więźniarki niemieckiego obozu w Holiszowie”
• Dariusz Węgrzyn, „Andrzej Bujok Jędrek – jedyny, który przeżył”
• Artur Cieślik, „Brygada Świętokrzyska w KL Holleischen”
• Dariusz Węgrzyn, „Nie tylko Bartek. Powojenna konspiracja narodowa na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim”
• Rafał Sierchuła, „Narodowe Siły Zbrojne w Wielkopolsce”
• Rafał Sierchuła, „Egzekucja żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Dreźnie”
• Roman Smolorz, „Brygada Świętokrzyska w Ratyzbonie” („Biuletyn IPN”, nr 10-11/2007)
• Tomasz Kurpierz „Likwidacja zgrupowania Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Flamego Bartka w 1946 roku – próba rekonstrukcji działań aparatu bezpieczeństwa” – Czesław Brzoza „Od Miechowa do Coburga. Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych w marszu na zachód” („Pamięć i Sprawiedliwość” nr 1(5)/2004)
• Jan Żaryn, „Dramatyczny marsz, czyli Brygada Świętokrzyska od wewnątrz” („Biuletyn IPN”, nr 8-9/2002)

Publikacje:

• Między młotem a swastyką
• Wyklęci 1944–1963. Żołnierze podziemia niepodległościowego w latach 1944–1963
• Polskie Oddziały Wartownicze przy armii amerykańskiej w latach 1945–1989,
• „Taniec na linie, nad przepaścią”. Organizacja Polska na wychodźstwie i jej łączność z krajem w latach 1945–1955
• Obóz narodowy w obliczu dwóch totalitaryzmów
• Dodatek historyczny: Niezłomni
• Dodatek historyczny: Brygada Świętokrzyska NSZ

Audio/Wideo

• Kulisy historii – Wywiad i kontrwywiad Narodowych Sił Zbrojnych
• Narodowe Siły Zbrojne 1942-1948
• Powracamy Po Swoich – Prof. Krzysztof Szwagrzyk o operacji „Lawina” 
• Tajemnice bezpieki – Spory o Brygadę Świętokrzyską Narodowych Sił Zbrojnych – wczoraj i dziś
• Historia zza kulis – Wywiad i kontrwywiad Narodowych Sił Zbrojnych
• Armia Polska: konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945 r.
• Warszawskie struktury konspiracji narodowej w latach 1939-1944
• Konferencja „Polacy w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec w latach 1945-1949” – panel trzeci, „Polacy w mundurach”
• Historia dla Ciebie odc. 46 – Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych