English version
Plan uroczystości
- 12.00 – Msza święta w intencji wszystkich Ofiar Zbrodni Katyńskiej w kościele pw. św. Karola Boromeusza na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie, której przewodniczyć będzie ks. abp. Adrian Józef Galbas, metropolita warszawski
- 13.00 – pochówek szczątków Ofiary Zbrodni Katyńskiej w Sanktuarium (Kaplicy) Poległych i Pomordowanych na Wschodzie przy kościele pw. św. Karola Boromeusza na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie
- Ceremonia złożenia kwiatów i wiązanek
Uroczysta ceremonia pogrzebowa doczesnych szczątków Ofiary Zbrodni Katyńskiej będzie wyrazem hołdu dla pomordowanych obywateli II Rzeczypospolitej, których los przez dziesięciolecia pozostawał ukryty, a pamięć o nich była tłumiona. Wydarzenie to jest kontynuacją szeregu ceremonii pogrzebowych organizowanych przez Instytut Pamięci Narodowej, których celem jest godne pochowanie odnalezionych i przebadanych szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
17 września 2025 roku w Katedrze Polowej Wojska Polskiego odbył się państwowy pogrzeb szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej, złożonych w kryptach świątyni. W uroczystości uczestniczyli najwyżsi przedstawiciele władz państwowych, oddając hołd bezimiennym bohaterom.
Z kolei 30 października 2025 roku na terenie Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach odbył się państwowy pogrzeb Nieznanego Policjanta II Rzeczypospolitej – Ofiary Zbrodni Katyńskiej. Szczątki funkcjonariusza, wydobyte wcześniej z mogił w Miednoje, zostały złożone w Grobie Policjanta Polskiego – Miejsca Pamięci Narodowej.
Następnie 5 marca 2026 roku w Bazylice św. Elżbiety we Wrocławiu odbyła się ceremonia pochówku kolejnych ofiar. W Kaplicy Katyńskiej złożono szczątki polskich oficerów, podkreślając znaczenie pamięci i obowiązku wobec tych, którzy zginęli za Ojczyznę.
Więcej:
- Ceremonia pogrzebowa szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej – Warszawa, 17 września 2025 roku
- W hołdzie Ofiarom Zbrodni Katyńskiej – 17 września 2025 r.
- Państwowy pogrzeb Nieznanego Policjanta II Rzeczypospolitej – Ofiary Zbrodni Katyńskiej
- Ojczyźnie przywracamy naszych bohaterów
Przed nami cermonia pogrzebowa 13 kwietnia br. o godz. 12.00: w kościele pw. św. Karola Boromeusza na Starych Powązkach w Warszawie zostanie złożona czaszka, która trafiła do Polski po ekshumacji przeprowadzonej przez Niemców w ramach międzynarodowej komisji lekarskiej. Jej członkiem był chorwacki patolog, prof. Eduard Luko Miloslavić, który zabrał jedną z czaszek.
Ostatecznie trafiła ona do Sanktuarium (Kaplicy) Poległych i Pomordowanych na Wschodzie przy kościele pw. św. Karola Boromeusza. Stamtąd została podjęta do czynności prokuratorskich. Obecnie wraca na swoje pierwotne miejsce spoczynku.
Uroczystość warszawska będzie ostatnim etapem w procesie upamiętniania ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz przywracania ich historii narodowej pamięci. Tego dnia odbędzie się finalna z ceremonii pogrzebowych katyńskich.
Transmisja uroczystości na kanale IPNtv.
Równolegle do działań upamiętniających prowadzone jest śledztwo przez Instytut Pamięci Narodowej, wszczęte 30 listopada 2004 r. przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie. Postępowanie dotyczy zabójstwa co najmniej 21 768 obywateli polskich: oficerów Wojska Polskiego, policjantów, urzędników i przedstawicieli inteligencji, dokonanego na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego z 5 marca 1940 r. Zbrodnia ta ma charakter zarówno zbrodni wojennej, jak i zbrodni przeciwko ludzkości.
***
Informacja o śledztwie w sprawie Zbrodni Katyńskiej
Śledztwo w sprawie określanej symbolicznym mianem Zbrodni Katyńskiej, tj. w sprawie stanowiących zbrodnię wojenną i zbrodnię przeciwko ludzkości, zabójstw nie mniej niż 21 768 obywateli polskich dokonanych w okresie od dnia 5 marca do bliżej nieustalonego dnia i miesiąca 1940 r. na terytorium ZSRR przez funkcjonariuszy tego państwa, działających w wykonaniu podjętej w Moskwie w dniu 5 marca 1940 r. uchwały Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików), tj. o przest. z art. 118 § 1 k.k. w zb. z art. 123 § 1 pkt. 3 i 4 k.k. i inne, jest prowadzone przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie od 30 listopada 2004 r. Zostało wszczęte na skutek formalnych zawiadomień o przestępstwie złożonych przez stowarzyszenia skupiające krewnych ofiar mordu katyńskiego. Notoryjna wiedza o śmierci Stalina i innych wysokich funkcjonariuszy partyjnych i państwowych ZSRR, odpowiedzialnych za dokonanie mordu, nie stanowiła przeszkody dla wszczęcia śledztwa katyńskiego, bowiem szczególne przepisy ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej w art. 45 ust. 4 nakazują wszczęcie i prowadzenie postępowania karnego nawet w sytuacji, gdy wiadomo jest, że nie żyją już sprawcy zbrodni. To uregulowanie ustawodawca wprowadził mając na względzie m.in. powinność zadośćuczynienia wszystkim pokrzywdzonym przez totalitaryzm.
Celem śledztwa jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym między innymi imienne ustalenie wszystkich obywateli polskich – ofiar Zbrodni Katyńskiej, ustalenie nieznanych dotąd miejsc ich kaźni i pochówku, sporządzenie pełnej listy osób, którym w niniejszym postępowaniu przysługują prawa pokrzywdzonych, ustalenie wszystkich osób biorących udział zarówno w podjęciu, jak i w wykonaniu decyzji z 5 marca 1940 r., określenie zakresu odpowiedzialności każdej z nich i – o ile to będzie możliwe – pociągnięcie do odpowiedzialności żyjących sprawców.
Czynności dowodowe koncentrują się na przesłuchiwaniu świadków oraz poszukiwaniu materiałów archiwalnych odnoszących się do Zbrodni Katyńskiej. Do chwili obecnej przeprowadzono przesłuchanie ponad 4400 świadków. Większość z nich stanowią członkowie rodzin zamordowanych. Czynności przesłuchania świadków są prowadzone nie tylko na terenie Polski, ale również poza jej granicami.
W toku śledztwa w sprawie Zbrodni Katyńskiej poszukiwane są w kraju i poza jego granicami dowody mogące mieć istotne znaczenie dla przedmiotu postępowania. W tym celu prowadzone są rozliczne kwerendy mające doprowadzić do odnalezienia archiwalnych dokumentów, fotografii i dokumentalnych materiałów filmowych dotyczących Zbrodni Katyńskiej. Osiągnięciem śledztwa jest zebranie w jednym postępowaniu obszernego materiału dowodowego pochodzącego z wielu źródeł.
Z uwagi na istotne znaczenie dla niniejszego śledztwa materiału dowodowego zgromadzonego w śledztwie o sygn. 159 Naczelnej Prokuratury Wojskowej Federacji Rosyjskiej w sprawie Zbrodni Katyńskiej prokuratorzy zespołu śledczego występowali trzykrotnie (w 2005, 2009 i 2013 r.) do Prokuratury Generalnej FR z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej poprzez udostępnienie całości akt śledztwa rosyjskiego o sygn. 159 oraz postanowienia o umorzeniu tegoż śledztwa. Do chwili obecnej strona rosyjska przekazała w kilku transzach uwierzytelnione kopie łącznie 148 tomów akt śledztwa o sygn. 159, liczące ponad 45 tysięcy kart. Nie przekazano kopii pozostałych 35 tomów akt ww. śledztwa oraz postanowienia z 21 września 2004 r. o umorzeniu rosyjskiego śledztwa stwierdzając, że wniosek IPN nie może zostać wykonany „ze względu na jego niezgodność z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej”.
Nie udało się także uzyskać z prokuratury Republiki Białorusi kopii materiałów ze śledztwa prowadzonego w sprawie masowych grobów w Kuropatach koło Mińska. Republika Białorusi odmówiła też realizacji wniosku IPN dot. tzw. białoruskiej listy katyńskiej. Natomiast w wyniku realizacji wniosków Oddziałowej Komisji w Warszawie o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej uzyskano szereg materiałów z RFN, Ukrainy i USA.
W toku śledztwa prowadzone są przez biegłych genetyków prace związane z identyfikacją zabezpieczonych na terytorium Polski szczątków ofiar Zbrodni Katyńskiej. Co do znacznej części z nich udało się już uzyskać pełne profile genetyczne, co pozwala na prowadzenie dalszych genetycznych badań porównawczych.
Najważniejszym wyzwaniem stojącym przed prokuratorami zespołu śledczego jest jak najpełniejsze zrealizowanie, przy istniejących ograniczeniach w dostępie do nowych materiałów źródłowych, celów śledztwa. Z uwagi na znaczny upływ czasu od popełnienia Zbrodni i obowiązującą w ustawodawstwie Federacji Rosyjskiej zasadę niewydawania swoich obywateli należy stwierdzić, że polskie śledztwo katyńskie ma obecnie charakter historyczny i finalnie nie doprowadzi do prawnego osądzenia sprawców zbrodni. Nie umniejsza to jednak rangi tego postępowania, bowiem odtworzenie okoliczności Zbrodni i ustalenie jej sprawców jest naszą powinnością wobec ofiar.
Przemawia za tym również polska racja stanu, gdyż Zbrodnia Katyńska nie została formalnie osądzona na forum międzynarodowym. W tej sytuacji ustalenie stanu faktycznego i dokonanie oceny prawno-karnej Zbrodni Katyńskiej i jej sprawców staje się obowiązkiem Państwa Polskiego. Sformułowanie i szczegółowe uzasadnienie w kategoriach historycznych i prawnych ocen tej Zbrodni znajdzie swój wyraz w decyzji merytorycznej kończącej polskie śledztwo.
Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie
Zobacz także:
- Karol Nawrocki, Katyńska blizna
- Karol Polejowski, Fałszowanie Katynia
- Zbrodnia Katyńska – S 38.2004.Zk
- Apel w sprawie Zbrodni Katyńskiej
- Ekspertyza. Czaszki przywiezione z Katynia
- Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Polecamy materiały Instytutu Pamięci Narodowej poświęcone Zbrodni Katyńskiej
- Więcej o Zbrodni Katyńskiej na stronie przystanekhistoria.pl
- 86. rocznica Zbrodni Katyńskiej – działania IPN w 2026 roku
Kontakt dla mediów:
dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. +48 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl
