English version
Pomorski Kongres Pamięci Narodowej to wydarzenie, które jest kontynuacją długofalowej koncepcji prezentowania oferty IPN w zupełnie nowej formule. W trakcie wydarzenia prezentowaliśmy historię Polski XX wieku, zabraliśmy wszystkich w fascynującą podróż przez dekady. Mówiąc o przełomowych wydarzeniach historycznych wykorzystaliśmy najnowsze technologie.
Przez dwa dni wspólnie z licznie przybyłymi gośćmi, wysłuchaliśmy referatów naukowych, obejrzeliśmy filmy dokumentalne, w tym niezwykle przejmujący obraz w reżyserii Katarzyny Underwood „Zmarłych pogrzebać”, zawierający archiwalne fotografie osób zamordowanych na Wołyniu w latach 1942–1943. Wzięliśmy udział w panelach dyskusyjnych m.in.: „Jak uczyć, żeby zainteresować historią młode pokolenie?". Nie zabrakło spotkań z autorami publikacji i komiksów. Medalem Reipublicae Memoriae Meritum uhonorowaliśmy tych, którzy działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wspierają IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej. Opowiadaliśmy o historii najnowszej ze szczególnym uwzględnieniem jej wymiaru lokalnego. Z uwagą przysłuchiwaliśmy się rozmowie z Tomaszem Ceranem o jego najnowszej książce „Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce”. Drugi dzień Pomorskiego Kongresu Pamięci Narodowej zakończyliśmy uroczystym koncertem „Oczy zmruż”. Muzykom Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej i Polskiej Filharmonii Kameralnej Sopot udał się połączyć w nim ze sobą szlagiery przedwojennej orkiestry podwórkowej i muzykę klasyczną. W Gdańsku, po raz czwarty po Warszawie, Rzeszowie i Poznaniu, zobaczyliśmy, że historia rzeczywiście mówi przez pokolenia.
W promocji książki „Polaków trzeba nauczyć, kto tu jest panem! Polityka germanizacyjna niemieckich władz okupacyjnych na Pomorzu 1939–1945” i dyskusji o niej, prowadzonej przez Rafała Dudkiewicza, uczestniczyli dr Daniel Czerwiński (OIPN Gdańsk), dr Mateusz Kubicki (OIPN Gdańsk) i dr Marcin Owsiński (Muzeum Stutthof w Sztutowie).
Dyskutanci, wychodząc od tytułowego cytatu, który jest fragmentem wypowiedzi Alberta Forstera, gauleitera Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, omawiali politykę niemiecką wobec Polaków na Pomorzu od zakończenia I wojny światowej. Przypomnieli działania Selbstschutzu – paramilitarnej formacji utworzonej na okupowanych ziemiach polskich przez niemiecką mniejszość narodową, której członkowie w pierwszych czterech miesiącach okupacji byli głównymi wykonawcami Zbrodni Pomorskiej – masowych egzekucji polskich obywateli. Omówiono także eksterminację w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Stutthof oraz temat nierozliczenia zbrodni dokonanych zarówno przez członków Selbstschutzu, jak i ich przełożonych.
Omawianie przyczyn, przebiegu, rozmiarów i skutków Zbrodni Pomorskiej kontynuowali uczestnicy rozmowy o publikacji autorstwa Tomasza Cerana pt. „Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce”.
Zbrodnia Pomorska była zaplanowaną akcją eksterminacji polskiej ludności cywilnej, osób chorych psychicznie oraz pomorskich Żydów w pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej na terenie przedwojennego województwa pomorskiego (Pomorza Nadwiślańskiego i Kujaw).
Tematykę eksterminacji bezpośredniej omówili także wczoraj uczestnicy konferencji naukowej pt. „Akcja „T-4” i inne formy niemieckiej eksterminacji bezpośredniej na Pomorzu w latach II wojny światowej”.
Wątek rozliczania niemieckich zbrodni rozwinięty został w czasie panelu dyskusyjnego z udziałem prok. Andrzeja Pozorskiego, prok. Mieczysława Góry, dr. Dawida Kobiałki oraz Filipa Kuczmy. Wraz z prowadzącym prok. Tomaszem Jankowskim zastanawiali się na pytaniem, czy ściganie zbrodni niemieckich w XXI w. ma sens?
W Strefie Edukacyjnej Pomorskiego Kongresu Pamięci Narodowej znalazły się także wystawy poruszające problematykę niemieckich zbrodni w tym ich konsekwencji społecznych i gospodarczych:
dr Marek Szymaniak, dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku tak mówił o wystawie:
„Ta wystawa opowiada nie tylko o naszej przeszłości, ta wystawa jest wielkim krzykiem pamięci o naszych rodakach, krzykiem pamięci o Polakach, których skazano na wieczną niepamięć. To się nie udało, ten plan się nie powiódł. Państwa obecność tutaj świadczy o tym, że chcemy pamiętać.”
Podczas panelu dyskusyjnego pt. „Jak uczyć, żeby zainteresować historią młode pokolenie?” uczestnicy: dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, Grzegorz Kryger, Pomorski Kurator Oświaty, dr Dariusz Piasek (UG), dr Adam Pleskaczyński, dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN, prof. Mirosław Szumiło (IPN, UMCS) i prowadzący Krzysztof Drażba (IPN) zastanawiali się nad organizacją i wspomaganiem procesu edukacji historycznej.
Punktem wyjścia dyskusji o tym, w jaki sposób uczyć, żeby dotrzeć z przekazem historycznym, stanowiły wyniki badań prof. Malickiego, ujęte w raporcie „Edukacja dla pamięci”. Badania wykazały, że duża liczba pytanych ma ambiwalentny stosunek do historii. Zdaniem ekspertów jest to grupa docelowa dla wszystkich, którzy zajmują się historią i organizują oraz wspomagają proces jej nauczania.
Według badań przeprowadzonych na potrzeby raportu „Edukacja dla pamięci” większość uczniów jest otwarta na poznawanie historii pod warunkiem, że będzie to realizowane w atrakcyjny sposób. Ich zdaniem są nim na przykład wizyty w miejscach pamięci i kontakt ze świadkami historii. Badania wykazały również, że źródłem wiedzy historycznej dla młodych są także treści zamieszczane w mediach społecznościowych.
Podczas Pomorskiego Kongresu Pamięci Narodowej w sposób szczególny doceniliśmy Tych, którzy działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wspierają IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wręczył medale Reipublicae Memoriae Meritum.
Dr Karol Nawrocki podkreślił, jak istotne jest pielęgnowanie polskiej historii, by przyszłe pokolenia Polaków były świadome swojej przeszłości:
– Medal Reipublicae Memoriae Meritum jest dla tych, którzy budują Republikę Pamięci, Rzeczpospolitą Wspólną. Rzeczpospolitą świadomą swojej przeszłości, ale też wyzwań, jakie stoją przed Polską i przed kolejnymi pokoleniami w przyszłości.
Dużym zainteresowaniem odbiorców cieszyła się także dyskusja „Pomorskie wątki w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL” z udziałem zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianny Garnik i dr. hab. Piotra Niwińskiego. Prowadzenie: dr Bartosz Kapuściak.
Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL gromadzi pamiątki związane z historią żołnierzy wyklętych, powojennego podziemia antykomunistycznego oraz organizacji niepodległościowych z czasów PRL. W jego ekspozycji stałej nie brakuje wątków pomorskich. „Inka”, „Zagończyk” czy „Łupaszka” to kluczowe postaci dla historii Pomorza i Polski.
Pomorski Kongresu Pamięci Narodowej zakończył się uroczystym koncertem „Oczy zmruż”. Muzykom Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej i Polskiej Filharmonii Kameralnej Sopot udał się połączyć w nim ze sobą szlagiery przedwojennej orkiestry podwórkowej i muzykę klasyczną.
Zobacz też:
Kontakt dla mediów:
Rzecznik Prasowy IPN – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl
