Instytut Pamięci Narodowej

Niemieckie poszukiwania Wunderwaffe

Po porażkach na froncie wschodnim, w Afryce Północnej i we Włoszech armia niemiecka już w 1943 r. znalazła się w głębokiej defensywie. Przywódca Rzeszy Adolf Hitler wierzył jednak, że losy wojny odmieni Wunderwaffe – zaawansowana technologicznie broń o wielkiej sile. Duże nadzieje Niemcy wiązali z pociskami manewrującymi V-1 i rakietami V-2.

Prace nad V-2 prowadzono w tajnym ośrodku doświadczalnym w Peenemünde na wyspie Uznam. Kluczową rolę w rozpracowaniu tego miejsca odegrał Oddział II (informacyjno-wywiadowczy) Komendy Głównej Armii Krajowej. „Próby wykonywane w Peenemünde udały się. Znajduje się tam próbne pole dla doświadczeń z rakietami” – informował w lutym 1943 r. agent AK o pseudonimie „P-17”. W kolejnych miesiącach Polacy zdobyli dalsze informacje o tym miejscu i przekazali je Brytyjczykom. W nocy z 17 na 18 sierpnia 1943 r. lotnictwo brytyjskie zbombardowało ośrodek w Peenemünde, co skutecznie opóźniło prace nad nową bronią.

Przechwycenie pocisku

Poligon doświadczalny Niemcy przenieśli w rejon Pustków-Blizna w pobliżu Dębicy – poza zasięg alianckiego lotnictwa. Wywiad AK zlokalizował także to miejsce i prowadził tam ścisły rejestr startów rakiet. 20 maja 1944 r. Polakom udało się zdobyć kompletną nieuszkodzoną rakietę V-2, która spadła na bagnisty teren w pobliżu wsi Mężenin nad Bugiem. Najważniejsze części rakiety zostały przewiezione do okupowanej Warszawy. Tam inż. Antoni Kocjan z Biura Studiów Przemysłowych Oddziału II KG AK sporządził szczegółowy opis broni.

W nocy z 25 na 26 lipca 1944 r., w ramach operacji „Most III”, fragmenty rakiety V-2 wraz z raportem na temat jej budowy i funkcjonowania zostały przetransportowane samolotem do bazy Brindisi we Włoszech, a stamtąd do Wielkiej Brytanii. Dla Brytyjczyków zdobycz miała ogromną wartość, pozwoliła zrozumieć możliwości i zasady działania nowej broni.

Rozpracowanie V-2 było jednym z największych sukcesów wywiadu Armii Krajowej.

***

Instytut Pamięci Narodowej od lat prowadzi badania nad Polskim Państwem Podziemnym, w tym Armią Krajową i jej wywiadem.

Już w 2008 r. nakładem Wydawnictwa IPN ukazał się tom Wywiad i kontrwywiad Armii Krajowej pod redakcją Władysława Bułhaka:

Polecamy również inne publikacje IPN na temat wywiadu Armii Krajowej, dostępne na stronach internetowych:

• Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
• Agnieszka Kostrzewa – Wywiad Sił Zbrojnych w Kraju

Zachęcamy też Państwa do zapoznania się z wystawą elementarną „Armia Krajowa”, przygotowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie:

Kontakt dla mediów:

Rzecznik Prasowy – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO

dr Filip Gańczak, Biuro Rzecznika IPN – 1944: Patrol AK odnalazł nad Bugiem niewybuch niemieckiej rakiety V-2