Nawigacja

Komunikaty

„Korekty ciąg dalszy”? – briefing prasowy IPN na temat publikacji dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020

Anna Cisek
Data publikacji 11.09.2020

Transmisja na IPNtv

  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Dr Mateusz Szpytma, wiceprezes IPN, podczas briefingu IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Dr Mateusz Szpytma, wiceprezes IPN, podczas briefingu IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Dr Tomasz Domański, autor publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Dr Tomasz Domański, autor publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing prasowy IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing prasowy IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Briefing IPN na temat publikacji „Korekty ciąg dalszy...”, dotyczącej stosunków polsko-żydowskich – Warszawa, 14 września 2020. Fot. Sławek Kasper (IPN)

Nie milkną echa publikacji z 2018 r. „Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski” (t. 1-2) autorstwa Barbary Engelking i Jana Grabowskiego, a relacje polsko-żydowskie w czasach wojny i okupacji są wciąż przedmiotem licznych polemik i manipulacji. 14 września 2020 r. w siedzibie IPN w Warszawie, przy ul. Postępu 18, Instytut Pamięci Narodowej przedstawił publikację „Korekty ciąg dalszy”. Jest to replika dr. Tomasza Domańskiego na uwagi i zarzuty zawarte w odpowiedziach redaktorów i autorów książki „Dalej jest noc” do opublikowanej przez dr. Domańskiego w 2019 r. recenzji „Korekta obrazu?”.

Na wstępie zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma docenił reakcję autorów książki „Dalej jest noc” na obszerną recenzję autorstwa dr. Tomasza Domańskiego, zawartą w publikacji „Korekta obrazu?” Gdy będziemy oceniali te lata, to w moim przekonaniu polemika w sprawie „Dalej jest noc” będzie uważana za jedno z najważniejszych wydarzeń w dyskusji o stosunkach polsko-żydowskich w czasie niemieckiej okupacji (…) Musimy pamiętać, że bez udziału Niemców, bez ich planu zagłady i jego realizacji nie byłoby mordów na Żydach ani też nikt nie musiałby Żydom pomagać  – podkreślił dr Mateusz Szpytma

W odpowiedzi autorów „Dalej jest noc” znalazło się szereg zarzutów pod adresem zarówno Instytutu Pamięci Narodowej, jak i wobec samego autora recenzji, co nie mogło pozostać bez odpowiedzi. – Po internetowej publikacji repliki autorów „Dalej jest noc” na „Korektę obrazu” dyrektor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN zaproponował IPN-owi wydanie drukiem owej repliki – zgodziliśmy się na to, ale w trakcie rozmów Centrum Badań nad Zagładą Żydów wycofało się z tej propozycji i druk publikacji nie doszedł do skutku – powiedział dr Mateusz Szpytma.

Dr Szpytma przedstawił następnie wybrane publikacje IPN w zakresie badań nad zagładą Żydów w Polsce i zwrócił uwagę na ważną rolę, jaką odgrywają one w działalności Instytutu.

Dr Tomasz Domański, autor recenzji, zaprezentował drugą jej część, która jako osobna broszura, zatytułowana „Korekty ciąg dalszy”, została dołączona do wrześniowego „Biuletynu IPN”. W części ogólnej tekstu autor przedstawił m.in. kwestie doboru obszarów badawczych oraz podstawy źródłowej danych statystycznych. Według dr. Tomasza Domańskiego dopuszczono się nieścisłości podczas doboru obszarów badawczych oraz gromadzenia źródeł danych przedstawianych w tabelach. Zdaniem Domańskiego nieuprawnione jest też używanie terminu „administracja niemiecko-polska”.

Bardzo ważnym elementem polemiki jest kwestia danych liczbowych. W książce „Dalej jest noc” zostało opublikowanych wiele statystyk dotyczących liczby Żydów ocalałych z Holokaustu oraz zabitych przez Niemców oraz Polaków. W wielu tabelach zabrakło źródła, więc trudno te dane weryfikować. Autorzy „Dalej jest noc” dokonali nieuprawnionych zabiegów, jeśli chodzi o analizę materiałów archiwalnych. Trudno inaczej potraktować niektóre fragmenty [publikacji PAN] (...); w tekście pomija się konkretne frazy, zdania, elementy, w „Dalej jest noc”  ich nie ma, a one w istotny sposób wpływają i na rozumienie dokumentu, i na rozumienie dziejącego się wydarzenia – powiedział dr Tomasz Domański.

W części szczegółowej „Korekty ciąg dalszy” dr Domański odpowiada na konkretne zarzuty wszystkich autorów i redaktorów książki „Dalej jest noc”.Dostrzegam te same elementy, które widziałem wcześniej, to znaczy nadinterpretację, brak rzetelnej analizy źródeł, dokumentów i budowanie na tej podstawie nierzetelnych tez i wniosków – podsumował autor recenzji podczas briefingu.

Transmisja na IPNtv

 

 

Przypomnijmy, w książce Dalej jest noc… postawiono m.in. tezę, że „dwóch spośród każdych trzech Żydów poszukujących ratunku zginęło – najczęściej za sprawą swoich sąsiadów, chrześcijan (…) zdecydowana większość próbujących się ratować Żydów zginęła z rąk polskich bądź też została zabita przy współudziale Polaków" (ze wstępu do książki Dalej jest noc…)

Instytut Pamięci Narodowej w odpowiedzi na oskarżenia o tak liczny współudział Polaków w Holokauście publikuje od lat rzetelne materiały oparte na źródłach i osadzone we właściwym kontekście historycznym. Bezpośrednią reakcją na Dalej jest noc… była gruntowna recenzja tej książki autorstwa dr. Tomasza Domańskiego z kieleckiej Delegatury IPN pod znamiennym tytułem Korekta obrazu? Refleksje źródłoznawcze wokół książki Dalej jest noc.

Odpowiedzi autorów i redaktorów na recenzje Domańskiego stanowiły przede wszystkim atak personalny na badacza, który „ośmielił się” napisać krytyczną wobec nich recenzję. Oto niektóre przykłady: Recenzja nazwana została „elaboratem” (B. Engelking), „wypracowaniem” (D. Swałtek-Niewińska), „tractatus” i „potiomkinowską wioską” (T. Frydel) czy nawet… „ripostą” (A. Skibińska). Dla prof. Barbary Engelking recenzja jest „elaboratem mającym charakter paszkwilu”; prof. Dariusz Libionka: „opracowanie napisane na zlecenie, mające na celu […] zdyskredytowanie i ośmieszenie redaktorów i autorów tekstów, pokazanie ich jako ignorantów, hochsztaplerów i manipulatorów, a także cwaniaków, którzy sobie tylko znanymi sposobami otrzymują środki na swoją godną pożałowania, a przede wszystkim wrogą z punktu widzenia interesów państwa radosną twórczość”.

Korekty ciąg dalszy jest kontynuacją dociekań dr. Domańskiego w obszarze analizy i interpretacji źródeł archiwalnych zaprezentowanych w Dalej jest noc. W tej replice odnajdujemy przykłady nadinterpretacji (także w obszarze komentowania istniejącej literatury), zafałszowań czy braku krytycznego podejścia do materii źródłowej i budowania na tej podstawie kolejnych mitów i nieuprawnionych tez. Nowe ustalenia dr. Domańskiego potwierdzają i ugruntowują końcowe spostrzeżenia zawarte w Korekcie obrazu?: „Wiele z wymienianych zjawisk i zdarzeń powinno zostać opisanych od nowa z uwzględnieniem realiów okupacyjnych i rzetelnej analizy źródeł”.

Korekty ciąg dalszy – do pobrania

Korekta obrazu? Refleksje źródłoznawcze wokół książki „Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski”do pobrania

Zagłada Żydów i stosunki polsko-żydowskie podczas II wojny światowej – katalog publikacji IPN 2000–2019

do góry