Instytut Pamięci Narodowej

Publiczny inwentarz archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej został w dniu 28 stycznia 2015 r. uzupełniony o ponad 129 tys. opisów dokumentów przechowywanych w archiwum Instytutu. W Internecie znaleźć można już informacje o ponad milionie jednostek archiwalnych znajdujących się w zasobie IPN.

Inwentarz uzupełniono m.in. o kolejne opisy akt wytworzonych przez cywilne organy bezpieczeństwa państwa (ponad 110 tysięcy nowych rekordów), władze okupacyjne i instytucje III Rzeszy Niemieckiej (przybyło ponad 4 tysiące rekordów), jednostki i administrację wojskową (ponad 4 tysiące nowych opisów), wojskowe organy bezpieczeństwa państwa (ponad 2 tysiące nowych rekordów), wojskowy wymiar sprawiedliwości (ponad 1000 nowych opisów), instytucje penitencjarne (niecałe 2 tysiące nowych opisów akt), archiwa osobiste i kolekcje (niecałe 2 tysiące nowych opisów), instytucje cywilnego wymiaru sprawiedliwości (ponad 500 nowych opisów akt), instytucje państwowe i organizacje społeczne (ponad 500 nowych opisów akt), wreszcie akt wchodzących w skład zbiorów archiwalnych (ponad 400 nowych opisów).

Do inwentarza weszło wiele opisów akt z zespołów wcześniej nie prezentowanych w inwentarzu, np. 10 Wielkopolskiego Pułku Wojsk Obrony Wewnętrznej w Poznaniu, Ukraińskiej Misji Wojskowej w Polsce z l. 1919–1932, Komitetu Polskiego byłych więźniów politycznych obozu koncentracyjnego w Mauthausen z 1945 r.,  Pełnomocnika Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej ds. Pomocy Finansowej dla Ofiar Pseudomedycznych Eksperymentów w Hitlerowskich Obozach Koncentracyjnych z lat 1972–1987, Wojskowych Komend Uzupełnień w Lidzbarku Warmińskim i Łodzi.

Liczne nowe zespoły archiwalne, świeżo opublikowane w internetowym inwentarzu, należą do działu „Organy represji i administracji III Rzeszy Niemieckiej”, są wśród nich m.in. akta Komendantury Żandarmerii Dystryktu Lubelskiego, Komendantury Żandarmerii w Katowicach, Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu i jej ekspozytury w Łodzi, Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej. Kierownictwa Powiatowego w Sulechowie-Świebodzinie, ogniw regionalnych SS (Oberabschnitt Süd-Ost, Oberabschnitt Posen), Sądu Policji i SS nr VI – Oddziału w Lublinie.

Wśród ostatnio opublikowanych materiałów zwracają uwagę również zespoły znajdujące się w dziale „Archiwa osobiste i kolekcje” – wśród nich znalazły się opisy elektronicznych kopii materiałów z archiwum ambasadora Józefa Lipskiego, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Władysława Pobóg-Malinowskiego, a także opisy kolekcji kopii cyfrowych fotografii dokumentujących wydarzenia II wojny światowej (głównie dotyczące Armii gen. Andersa w ZSRS), zgromadzonych w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, jak również opisy elektronicznych kopii materiałów ze spuścizny Józefa Mackiewicza, gen. Bronisława Prugar-Ketlinga, uzyskanych z Muzeum Polskiego w Rapperswilu (udostępnianie tych zasobów podlega pewnym ograniczeniom wynikającym z zapisów umów między IPN a dysponentami użyczonych zbiorów). Wśród opublikowanych opisów wyróżnić należy również Kolekcję Zofii i Zbigniewa Romaszewskich, zawierającą m.in. ankiety dotyczące oceny funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w PRL w latach 1982–1989. Zwrócić uwagę może także włączenie do inwentarza opisu zbioru skanów fotografii z ekshumacji przeprowadzonej w 2001 r. w m. Jedwabne przez Okręgową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku.

Istotnie powiększyła się liczba rekordów odnoszących się do akt mających charakter personalny (por. zasady publikacji danych w inwentarzu sformułowane przez Radę IPN: http://inwentarz.ipn.gov.pl/zakres-danych). Opisy akt o charakterze personalnym sprowadzają się do podstawowych danych identyfikujących akta oraz osobę, której owe akta dotyczą, i nie odnoszą się do szczegółowej zawartości akt. Sformułowana przez Radę IPN definicja akt o charakterze osobowym obejmuje archiwalia rozmaitych kategorii, w tym: akta spraw operacyjnych prowadzonych przez SB, akta paszportowe i tzw. akta osobowe cudzoziemca, akta personalne funkcjonariuszy i pracowników organów bezpieczeństwa państwa, akta śledcze, akta spraw sądowych, akta postępowań przygotowawczych i generalnie wszelkiego rodzaju materiały prowadzone z założenia „na osobę”. Publikacja opisu akt sprowadzającego się do danych personalnych wskazuje zatem jedynie istnienie archiwaliów dotyczących konkretnej osoby, bez przesądzania o położeniu osoby, której akta dotyczą, ani o jej stosunku do instytucji, która akta wytworzyła.

Opisy opublikowane w Inwentarzu zostały przygotowane w Oddziałowych Biurach Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie i Wrocławiu, i w Delegaturach w Bydgoszczy, Kielcach, Olsztynie i Radomiu oraz w Wydziale Zasobów Cyfrowych Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w Warszawie.