Instytut Pamięci Narodowej

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Łukasz Kamiński, na zaproszenie Ministra Praw Człowieka i Sprawiedliwości Okresu Przejściowego, mówił 9 czerwca 2014 w Tunisie o polskich doświadczeniach i wyzwaniach związanych z rozrachunkiem z przeszłością totalitarną podczas międzynarodowej konferencji z okazji inauguracji działalności Komisji Prawdy i Godności.

Narodowe Zgromadzenie Konstytucyjne w Tunisie zatwierdziło 15 członków Komisji Prawdy i Godności. Komisja będzie badać przypadki łamania praw człowieka w tym kraju od 1955 roku. Prace nad ustawą o sprawiedliwości przejściowej wspomagali eksperci z IPN.

Instytut Pamięci Narodowej konsekwentnie wspiera proces demokratyzacji w Tunezji. W 2012 roku odbyła się pierwsza wizyta studialna przedstawicieli tunezyjskiej administracji państwowej i organizacji pozarządowych. Druga wizyta studialna miała miejsce w kwietniu 2014 r. W międzyczasie eksperci z IPN gościli w Tunisie, organizując warsztaty dla przedstawicieli i ekspertów Kancelarii Premiera RT, ministerstw oraz  instytucji tunezyjskich, odpowiedzialnych za przygotowywanie reform w dziedzinach uznawanych za kluczowe z punktu widzenia transformacji w Tunezji. Warsztaty były wspólnym projektem Instytutu Pamięci Narodowej, Fundacji Solidarności Międzynarodowej oraz tunezyjskiej organizacji Labo Democratique. Przedstawiciele IPN byli też zapraszani na seminaria i konferencje międzynarodowe w Tunisie, gdzie mówili o dyktaturze komunistycznej w Polsce, polskim doświadczeniu transformacyjnym i rozrachunku z przeszłością oraz roli lustracji i dostępu do archiwów w państwie demokratycznym.

Komisje podobne do tunezyjskiej, zajmujące się rozliczaniem przeszłości, istnieją w ponad 40 krajach świata, wśród nich są Argentyna, Chile, RPA, Liberia, Kenia, Maroko, czy Wybrzeże Kości Słoniowej. Ale także Kanada, gdzie lokalna komisja bada przypadki prześladowań rdzennej ludności, tj. Indian. Dość powiedzieć, że prezes IPN wystąpił na konferencji w Tunisie bezpośrednio po ikonie walki z apartheidem w RPA, arcybiskupie Desmondzie Tutu, który stoi na czele Komisji Prawdy i Pojednania w tym kraju.

Międzynarodowa inauguracja prac Komisji Prawdy i Godności w formie konferencji współorganizowanej m.in. przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka ma pokazać rangę, jaką do powstania Komisji przywiązują Tunezyjczycy. W konferencji wzięli udział m.in. prezydent i premier Tunezji oraz Pablo de Greiff, specjalny sprawozdawca ONZ dla wspierania prawdy, sprawiedliwości i wyrównania krzywd, a także przedstawiciele licznych instytucji i organizacji, które działają w tym obszarze na całym świecie.