Nawigacja

Aktualności

Władimir Bukowski (1942–2019)

Rosyjski więzień, dysydent, emigrant polityczny, pisarz i obrońca praw człowieka.

  • Władimir Bukowski,1987 r. (Wikimedia Commons)
    Władimir Bukowski,1987 r. (Wikimedia Commons)

Urodził się w Baszkirii, w rodzinie dziennikarza i pisarza o polskich korzeniach. Jak wspominał po latach, w wieku kilkunastu lat zapoznał się z treścią tajnego referatu Chruszczowa, wygłoszonego na XX zjeździe KPZR, który potwierdzał przykłady „łamania praworządności socjalistycznej” w okresie stalinowskim. Od tego momentu stał się zdecydowanym przeciwnikiem władzy sowieckiej. Z tego powodu od lat szkolnych brał udział w kolportażu niezależnej prasy (tzw. samizdatu), a następnie w ruchu sprzeciwu przeciwko władzom sowieckim.

W ramach represji został usunięty w 1959 roku ze szkoły i edukację musiał kończyć w trybie wieczorowym. Jednocześnie organizował serię spotkań nastrojonej opozycyjnie młodzieży pod pomnikiem Majakowskiego w Moskwie i powielał „Nowa klasę” Milovana Dżilasa, za co w 1963 roku został na dwa lata osadzony w szpitalu psychiatrycznym. Po zwolnieniu ze szpitala zorganizował demonstrację w obronie dysydentów Julija Daniela i Andrieja Siniawskiego, których teksty publikował na Zachodzie m.in. Instytut Literacki Jerzego Giedroycia. Po demonstracji został ponownie zamknięty w „psychuszce”, a następnie – po kolejnej demonstracji – w 1967 roku został skazany na 3 lata łagru.

Po powrocie do Moskwy był  już znaczącą postacią ruchu dysydenckiego w ZSRS. Udzielał wywiadów zagranicznym korespondentom i starał się nagłośnić bezprawne wykorzystanie ośrodków psychiatrycznych w ZSRS do represjonowania opozycji. W 1972 roku został skazany na 7 lat więzienia i 5 lat zsyłki. W grudniu 1976 roku został wymieniony na znanego chilijskiego komunistę Luisa Corvalana, wyjechał do Wielkiej Brytanii i tam się osiedlił.

Na emigracji bardzo aktywnie angażował się w krytykę i zwalczanie Związku Sowieckiego i jego polityki. Nagłaśniał kolejne przykłady łamania praw człowieka i zwalczania wszelkiej postaci oporu przez władze sowieckie. Był zwolennikiem bezkompromisowej polityki wobec bloku sowieckiego i wielokrotnie krytykował niewystarczająco zdecydowane działania polityków zachodnich. Był przeciwnikiem polityki odprężenia i krytykował gorbaczowowską pieriestrojkę, w której widział próbę utrzymania władzy przez sowiecką nomenklaturę.

W swej walce ze wschodnim blokiem współpracował z opozycjonistami z innych narodów podbitych przez ZSRS. W grudniu 1990 roku uczestniczył w spotkaniu w Warszawie, którego wynikiem było powołanie Centrum Koordynacyjnego Warszawa '90, organizacji, która zrzeszała liderów organizacji niepodległościowych z różnych republik b. ZSRS. Z polskiej strony w ruchu tym brali aktywny udział m.in. działacze Solidarności Walczącej, z Kornelem Morawieckim, i Autonomicznego Wydziału Wschodniego Solidarności Walczącej. Utrzymywał także kontakty z polskimi historykami i politologami i kilka razy gościł w Polsce, gdzie publikowano również jego prace.

Po 1990 roku, w ramach przygotowań nowych władz do rozliczenia z komunistyczną przeszłością, Bukowskiemu udało się pozyskać znaczną ilość kopii tajnych dokumentów z archiwum KC KPZS, dotyczących polityki wewnętrznej i zagranicznej ZSRS. Materiały te następnie opublikował na Zachodzie w pracy pt. Moskiewski proces. Bezskutecznie domagał się delegalizacji partii komunistycznej, przeprowadzenia „procesu KPZS” na wzór procesu nad III Rzeszą w Norymberdze.

W 2008 roku próbował kandydować w wyborach prezydenckich w Rosji, ale jego kandydatura została odrzucona z powodów formalnych.

Bukowski nie uznał zmian politycznych w Rosji, twierdził, że zamiast prawdziwie demokratycznego systemu zapanowały tam rządy oligarchów. Do końca swoich dni mieszkał w Wielkiej Brytanii. Zmarł 27 października 2019 roku w Cambridge w wieku 76 lat.

do góry