English version12 lipca br. w Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie odbyły się obchody 68. rocznicy pacyfikacji tej miejscowości. W uroczystościach udział wzięli licznie przybyli mieszkańcy wsi Michniów oraz przedstawiciele władz samorządowych różnych szczebli z wojewodą świętokrzyskim Bożentyną Pałką-Korubą i marszałkiem sejmiku wojewódzkiego Adamem Jarubasem na czele, posłowie i senatorowie z województwa świętokrzyskiego, przedtawiciele polskich wsi spacyfikowanych w okresie II wojny światowej, m. in. Borowa, oraz organizacji kombatanckich i instytucji pozarządowych. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali pracownicy Oddziału IPN-KŚZpNP w Krakowie i Delegatury w Kielcach na czele z dyrektorem oddziału w Krakowie dr. Markiem Lasotą i naczelnikiem Delegatury w Kielcach Leszkiem Bukowskim. Uroczystość uświetnił występ chóru „Senior” z Suchedniowa. Po mszy św. żałobnej uczestnicy uroczystości złożyli wieńce i kwiaty na wspólnej mogile ofiar. Następnie odbyło się otwarcie wystawy „Ruch ludowy na Kielecczyźnie w latach 1939–1945” przygotowanej przez Marzenę Grosicką z OBEP-IPN Kraków – Delegatura w Kielcach.
W dniu 13 lipca o godz. 15.00 odprawiona została msza św.
***
12 lipca 1943 r. zmilitaryzowane oddziały niemieckiej policji porządkowej otoczyły wieś i przeprowadziły niezwykle brutalną akcję połączoną ze znęcaniem się nad ofiarami, rozstrzeliwaniem, a przede wszystkim paleniem żywcem mężczyzn – mieszkańców Michniowa. Spośród spędzonych mieszkańców 9 uprowadzono do więzienia w Kielcach, a następnie osadzono w Auschwitz. Uprowadzonych zostało również 18 młodych kobiet, które trafiły na przymusowe roboty do III Rzeszy. Wyjątkowe bestialstwo oddziałów policyjnych skłoniło kwaterujący w pobliżu oddział AK Jana Piwnika „Ponurego” do zorganizowania jeszcze tego samego dnia zasadzki na pociąg niemiecki, w wyniku czego zginęło ok. 180 Niemców. To wydarzenie z kolei doprowadziło do niemieckiej akcji odwetowej 13 lipca 1943 r. Oddziały przybyłe do Michniowa podpalały kolejno wszystkie zabudowania oraz rozstrzeliwały wszystkich, którzy pozostali w wiosce, bez względu na płeć i wiek, w tym nawet noworodki. Niezwykle wymowne jest zamordowanie przez jednego z żandarmów 9-dniowego Stefana Dąbrowy. Ogólne w czasie pacyfikacji Michniowa zostały zamordowane 204 osoby (102 mężczyzn, 54 kobiety i 48 dzieci w wieku od dziewięciu dni do piętnastu lat).
Sposób przeprowadzenia niemieckiej akcji pacyfikacyjnej, jej brutalność oraz wielość metod represji spowodowały, że Michniów stał się z biegiem lat symbolem 817 polskich wsi, które spotkał podobny los w okresie II wojny światowej. Dzięki wspólnej inicjatywie i współpracy Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Wsi Kieleckiej i istniejącego Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie trwają prace merytoryczne nad zagospodarowaniem przestrzeni wystawienniczej nowo projektowanego Mauzoleum, które ma się stać nie tylko nowoczesnym centrum wystawienniczym, ale także ośrodkiem badawczym nad zagładą mieszkańców wsi w okresie II wojny światowej. Projekt zakłada: przygotowanie scenariusza wystawowego 5 modułów zamkniętych (każdy po kilkaset metrów kwadratowych) oraz 2 otwartych, w tym map interaktywnych, projekcji multimedialnych. Obecnie przygotowywany jest przez IPN i Muzeum Wsi Kieleckiej portal internetowy prezentujący założenia merytoryczne i architektoniczne nowego Mauzoleum.