Instytut Pamięci Narodowej

W dniu 4 grudnia br. podczas polsko-niemieckiej konferencji naukowej „Zagłada osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej – pamięć i historia / Die Ermordung der psychisch Kranken im 2. Weltkrieg – Geschichte und Erinerrung” wystąpili z referatami m.in. pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej: dr Maria Wardzyńska, Aleksandra Pietrowicz i dr Paweł Kosiński. Organizatorami konferencji są: Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Polsko-Niemieckie Towarzystwo Zdrowia Psychicznego, Katedra i Klinika Psychiatryczna Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Arbeitskreis für die Erforschung der NS-„Euthanasie” und Zwangssterilisation oraz Pracownia Historii Psychiatrii Polskiej Instytutu Psychiatrii i Neurologii.

 

Piątek, 4 grudnia

9:00 – 9:20
Otwarcie obrad
Władysław Bartoszewski
Friedrich Leidinger
Andrzej Cechnicki

9:20 – 9:50
Krzysztof Zanussi [Warszawa]
Jakość życia. Świętość życia
9:50 – 12:30
Zagłada osób chorych psychicznie i jej usytuowanie na „mapie” ludobójczych działań nazistów
Przewodniczący: Friedrich Leidinger, Tadeusz Nasierowski

9:50 – 10:10
Aleksandra Pietrowicz [Instytut Pamięci Narodowej, Poznań]
Opieka medyczna nad ludnością polską w okupowanej Wielkopolsce w świetle dokumentów i wydawnictw Sekcji Zachodniej Departamentu Informacji i Prasy Delegatury Rządu na Kraj (1942-1944)

10:10 – 10:30
Dietmar Schulze [Geschichtskontor Leipzig]
Volksdeutsche i ‚eutanazja’. Włączenie niemieckich przesiedleńców z Gdańska, Prus Zachodnich i Kraju Warty do hitlerowskiej akcji eksterminacyjnej.

10:30 – 10:50
Maria Wardzyńska [Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa]
Akcja „Inteligencja” i eksterminacja pacjentów szpitali psychiatrycznych na ziemiach polskich włączonych do Trzeciej Rzeszy, jesień 1939 - wiosna 1940

10:50 – 11:10 - Przerwa na kawę

11:10 – 11:30
Paweł Kosiński [Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa]
Zagłada chorych w Piaśnicy

11:30 – 11:50
Artur Hojan, Cameron Munro [Towarzystwo Tiergartenstrasse 4, Kościan]
Technika zagłady w nazistowskich akcjach eutanazyjnych na terenie Warthegau (1939-1940)

11:50 – 12:10
Marta Janczewska [Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS, PAN,Warszawa]

Badania nad chorobą głodową w Getcie warszawskim

12:10 – 12:30
Piotr Filipkowski [Ośrodek Karta, Warszawa]
Doświadczenia obozowe w perspektywie narracji autobiograficznych byłych więźniów

12:30 –13:30 Przerwa
13:30 – 14:50
Los polskiego i niemieckiego personelu medycznego w czasie II wojny światowej, w szczególności lekarzy psychiatrów
Przewodniczący: Jacek Wciórka, Stanisław Ilnicki

13:30 - 13:50
Jan Gliński [Warszawa]
Straty wśród lekarzy polskich w czasie II wojny światowej

13:50 - 14:10
Stanisław Ilnicki [Wojskowy Instytut Medyczny, Warszawa]
Straty osobowe psychiatrii polskiej w czasie II wojny światowej

14:10 – 14:30
Renate Rosenau [Alzey]
Wilhelm Rosenau - psychiatra pochodzenia żydowskiego w zakładzie psychiatrycznym w Bolesławcu (1929-1933) i ostatni dyrektor medyczny żydowskiego zakładu psychiatrycznego w Sayn (1940 – 1942)

14:30 – 14:50
Roman Serafinowski [Szpital psychiatryczny, Dziekanka, Gniezno]
Volksdeutsche Wiktor Radka i Stefan Galon

14:50 – 15:10 Przerwa na kawę
15:10 –17:40
Pamięć a historia. Perspektywa niemiecka a perspektywa polska
Przewodniczący: Dariusz Maciej Myszka, Stanisław Obirek

15:10 –15:40
Anna Wolff-Powęska [Instytut Zachodni, Poznań]
II wojna światowa w zbiorowej pamięci Niemców

15:40 – 16:00
Rafał Wnuk [Muzeum II Wojny Światowej, Gdańsk]
II wojna światowa w zbiorowej pamięci Polaków

16:00 – 16:30
Kinga Marulewska, Michał J. Czarnecki [Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń]
Pamięć - polityka - zło. Uwagi wokół powojennej filozofii niemieckiej
16:30 - 16:40 Przerwa

16:40 – 17:00
Gerhard Baader [Institut für Geschichte der Medizin, Berlin]
Uczyć się z historii – Dlaczego musimy ciągle badać nazistowską „eutanazję“?

17:00 – 17:20
Friedrich Leidinger [Landschaftsverband Rheinland, Köln], Tadeusz Nasierowski [Uniwersytet Medyczny, Warszawa]
Wspólne działania psychiatrów polskich i niemieckich na rzecz utrwalania pamięci o zagładzie chorych psychicznie

17:20 – 17:40
Stanisław Obirek [Katedra Studiów Transatlantyckich i Mediów Masowych, Uniwersytet Łódzki]
Pamięć zagłady - kontekst teologiczny

17:40 -
Dyskusja

Sobota, 5 grudnia

Pamięć czasu wojny zapisana w języku kultury
Przewodniczący: Jacek Bomba, Tadeusz Nasierowski

9:00 – 9:20
Jacek Leociak [Instytut Badań Literackich, Warszawa]
Retoryka nienawiści a Zagłada

9:20 – 9:40
Andrzej Wajda [Warszawa]
Okres wojny w mojej twórczości

9:40 – 10:00
Edward Żebrowski [Zakł. Reżyserii Telewizyjno-Filmowej, Uniwersytet Śląski, Katowice]
Refleksje z pracy nad filmem „Szpital przemienienia”

10:00 – 10:20
Film w reżyserii Leszka Wosiewicza pt. „Przypadek Hermana palacza”

10:20 – 10:40
Leszek Wosiewicz [Zakł. Reżyserii Telewizyjno-Filmowej, Uniwersytet Śląski, Katowice]
Problematyka funkcjonowania systemów totalitarnych w mojej twórczości filmowej

10:40 – 11:00 Przerwa na kawę

11:00 – 11:30
Zbigniew Taranienko [Instytut Filozofii, Uniwersytet Warszawski]
"Replika" Józefa Szajny - życie po Zagładzie

11:30 –12:00
Krzysztof Miklaszewski [Warszawa]
Estetyka wobec Zagłady (o teatralnej wizji Tadeusza Kantora)

12:00 – 12:20
Gerrit Hohendorf [Institut für Geschichte und Ethik der Medizin, Universität München]
Wymordowanie chorych na Wschodzie- przykład Mogilewa (Białoruś)

12:20 – 12:40
Fragmenty filmu dokumentalnego w reżyserii Cederica Schiltza pt.: „Vera Icon, Ewa Kuryluk”

12:40 – 13:00
Ewa Kuryluk [Paryż]
Tabu – schizofrenia z perspektywy chorej rodziny. Instalacje: „Trio dla ukrytych”, „Lecą
żółte ptaki”, „Tabuś”. Powieść: „Frascati”

13:00 - 14:00 Przerwa

14:00 – 14:20
Jerzy Jarzębski [Katedra Historii Literatury Polskiej XX w., UJ, Kraków]
„Szpital Przemienienia” - walka z chorobą kultury

14:20 – 14:40
Lech Sokół [Instytut Sztuki PAN, Warszawa]
Od traumy do samobójstwa. Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885 - 1939) jako ofiara dwóch
wojen światowych
14:40 – 15:00
Krzysztof Kąkolewski [Warszawa]
Szaleństwo - wypowiedzenie wojny nazistom po latach
15:00 – 15:20
Ulrich Baumann [Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas, Berlin]
Tiergartenstraße 4 – historia miejsca męczeństwa i pamięci

15:20 – 15:40 przerwa na kawę

15:40 – 16:10
Halina Taborska [Instytut Kultury Europejskiej, Polski Uniwersytet na Obczyźnie, Londyn]
"Dokąd nas zabieracie?" Dzieła sztuki publicznej upamiętniające chorych psychicznie
zgładzonych w czasie drugiej wojny światowej
16:10 – 16:30
Jacek Waltoś [Akademia Sztuk Pięknych, Kraków]
Prywatna i publiczna wersja upamiętnienia - ograniczenia wyobraźni rzeźbiarskiej
16:30 – 16:50
Anna Król [Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej, Kraków]
Malarstwo, rzeźba – czy jest w stanie oddać tragedię ofiar?
16:50 – 17:10
Maciej Aleksandrowicz [Akademia Sztuk Pięknych, Warszawa]
Upiory pamięci

17:10 – 17:20 Przerwa

17:20 -
Dyskusja okrągłego stołu na temat centralnego pomnika upamiętniającego zagładę osób chorych psychicznie w Polsce

Wieczorem
projekcja filmu Edwarda Żebrowskiego pt. „Szpital przemienienia”