Instytut Pamięci Narodowej

Po otwarciu wystawy odbyła się debata z udziałem Katarzyny Forst (Uniwersytet Śląski), dr Mateusza Marka (Instytut Pamięci Narodowej), prof. Vito Antonio Leuzzi (Instytut Badań nad Antyfaszyzmem i Współczesną Historią Włoch w Apulii), Marcina Mastalerza, autora książki „Miasto 44”, oraz dr Anety Banasik (Włosko-Polskie Stowarzyszenie w Apulii). Dyskusja dotyczyła m.in. działań polskiego 2. Korpusu w trakcie kampanii włoskiej oraz miejsc pamięci związanych ze szlakiem bojowym wojsk generała Andersa we Włoszech.

Następnego dnia delegacja Instytutu odwiedziła Polski Cmentarz Wojskowy w Casamassima, gdzie złożono kwiaty pod ołtarzem z medalionem przedstawiającym Matkę Bożą Ostrobramską oraz tablicą z napisem: NE VI IUS OPPRIMATUR FORTITER ET NOBILITER CECIDERUNT (Nie siłą prawa złamani, mężnie i szlachetnie zginęli). Jak na każdym polskim cmentarzu wojennym we Włoszech, wśród dominujących grobów katolików znajdujemy pochówki żołnierzy prawosławnych, wyznania mojżeszowego oraz muzułmanów.

Liczba spoczywających na nim żołnierzy polskich waha się zależnie od źródła od 427 do 431. Są to polegli w walkach na linii Gustawa nad rzeką Sangro, zmarli w szpitalu wojskowym w Casamassima i innych szpitalach Bari i Neapolu, lotnicy 1586. Eskadry do Zadań Specjalnych z Brindisi oraz żołnierze zmarli w tym rejonie po zakończeniu walk we Włoszech.

Przygotowując zaplecze dla zbliżającej się bitwy o Monte Cassino dowództwo 2 Korpusu Polskiego utworzyło w Casamassima bazę szpitalną, która miała przyjmować ciężkie i skomplikowane przypadki. Był to największy szpital wojskowy na południu Włoch, mieszczący 1200 łóżek. W szczytowym natężeniu walk miesięcznie przyjmowano do 2 tysięcy rannych i chorych żołnierzy.

***

Instytut Pamięci Narodowej poprzez projekt „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” realizuje swoją misję upowszechniania wiedzy o historii Polski oraz kształtowania postaw patriotycznych, szczególnie w kontekście walki Polaków o niepodległość w XX w. Projekt realizuje założenia polityki historycznej, której celem jest przywracanie pamięci o bohaterstwie, poświęceniu i losach polskich żołnierzy oraz cywilów walczących o wolność na wszystkich frontach II wojny światowej.

Syntetyczna forma wystawy i zdjęcia koloryzowane w konsultacji z historykami mają zachęcić do zapoznania się z naszą historią. W każdym państwie czy nawet konkretnej miejscowości powstanie inna ekspozycja lokalna dedykowana miejscowej społeczności i przedstawiająca polskich bohaterów. Do dziś ludność Belgii czy Holandii pamięta żołnierzy 1. Dywizji Pancernej. W trakcie walk o Ypres gen. Stanisław Maczek wydał rozkaz zakazujący prowadzenia ognia artyleryjskiego podczas walk o miasta, dzięki któremu cywilna ludność Belgii i Holandii nie traciła życia i dobytku. Takich historii jest dużo więcej.