Instytut Pamięci Narodowej

Uroczystości rozpoczęły się zapaleniem zniczy i złożeniem kwiatów w kaplicy grobowej Wincentego Witosa i Stanisława Mierzwy na cmentarzu parafialnym w Wierzchosławicach przez m.in. zastępcę prezesa IPN dr. Mateusza Szpytmę, dyrektor Archiwum IPN Marzenę Kruk, burmistrza Radłowa Mateusza Borowca i zastępcę wójta gminy Wierzchowsławice Wojciecha Aleksandra.

Następnie, o godz. 12.00, w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Biskupicach Radłowskich została odprawiona Msza święta.

Zasadnicza część obchodów 120. rocznicy urodzin i 40. rocznicy śmierci Stanisława Mierzwy odbyła się o godz. 13.00 w Domu Kultury w Biskupicach Radłowskich.

Podczas spotkania zaprezentowany został, przygotowany przez Archiwum IPN, album autorstwa Radosława Kurka pt. Stanisław Mierzwa (1905-1985). W rozmowie o książce wzięli udział: dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, Radosław Kurek (OAIPN Kraków) i Wojciech Mierzwa (syn bohatera publikacji). Dyskusję poprowadziła Marzena Kruk, dyrektor Archiwum IPN.

W czasie debaty dr Mateusz Szpytma, mówiąc o najnowszej publikacji poświęconej Stanisławowi Mierzwie, podkreślił, że:

– Za mało mówimy o Stanisławie Mierzwie w porównaniu do tego, jaką rolę odgrywał, nie tylko w Ruchu Ludowym, ale też podczas procesu szesnastu. Mamy wciąż w tej kwestii sporo do zrealizowania. (...) Instytut Pamięci Narodowej będzie chciał poprzez ten album jak najszerzej pokazać jego sylwetkę. Chociaż postać Stanisława Mierzwy jeszcze całkowicie nie wybrzmiała, ta publikacja jest bardzo ważnym krokiem, żeby przywrócić mu należne miejsce.

W związku z uroczystością przed budynkiem Domu Kultury w Biskupicach Radłowskich jest eksponowana wystawa elementarna „Stanisław Mierzwa”, której otwarcie odbyło się 28 stycznia na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie.

* * *

Stanisław Mierzwa urodził się 27 stycznia 1905 r. we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 r. ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 r. wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii. Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 r. wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym.

Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem. W marcu 1945 r. został aresztowany przez NKWD wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej i w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia. Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju. W 1946 r. został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Wyrok odbywał w więzieniach: w Krakowie przy ul. Montelupich, we Wronkach oraz w Warszawie w więzieniu mokotowskim. Po zwolnieniu w 1953 r. wrócił do pracy w adwokaturze.

Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętniania premiera Witosa – był m.in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971 r.). Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 r. w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach.