English version
Wizytę zorganizowało Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN. Gości oficjalnie powitał dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN. Przedstawił gościom strukturę IPN, z uwzględnieniem zasobu archiwalnego oraz roli pionów: śledczego, naukowego edukacyjnego, lustracyjnego, a także Wydawnictwa oraz utworzonych w 2016 r. Biura Poszukiwań i Identyfikacji oraz Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa.
Dodał, że struktura IPN dwa lata temu powiększyła się o nowe komórki: Biuro Nowych Technologii, Biuro Wydarzeń Kulturalnych, upowszechniające historię poprzez sztukę, oraz Biuro Przystanków Historia.
Dyrektor Biura Współpracy Międzynarodowej wspomniała o misji Instytutu w kontekście międzynarodowym, w tym roli IPN jako instytucji mentorskiej dla instytucji na całym świecie, jeśli chodzi o sprawiedliwość okresu przemian, oraz o ustawowym obowiązku dotyczącym reagowania na dyfamacje pojawiające się w przestrzeni publicznej, między innymi ze strony Federacji Rosyjskiej. Wspomniała o rozliczaniu zbrodni niemieckich i komunistycznych i przywracaniu godności ofiarom. Omówiła ponadto wysiłki prezesa IPN związane z dekomunizacją i burzeniem pomników wdzięczności Armii Czerwonej.
Uzupełnienie informacji o działalności IPN stanowiły filmy, przedstawiające rolę Instytutu w propagowaniu historii najnowszej oraz flagowy projekt realizowany przez IPN „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. Towarzysząca przedsięwzięciu ekspozycja zawiera również wątki polsko-japońskie, co mogłoby stanowić przesłankę do zorganizowania wspólnego wernisażu ekspozycji w tłumaczeniu na język japoński.
Prokurator Robert Janicki z Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wspomniał o śledztwach IPN dotyczących deportacji przez ZSRS polskich obywateli z dawnych terenów Rzeczypospolitej, które po drugiej wojnie światowej przypadły Sowietom. Zaznaczył, że schemat tych wydarzeń jest bardzo podobny do tragicznych losów rdzennych mieszkańców Wysp Kurylskich. Podkreślał, że dokumentowanie takich wydarzeń w historii narodów jest bardzo istotne dla zachowania pamięci. Mimo że sprawców nie można postawić przed sądem, ale zebrane dokumenty i relacje świadków przetrwają, dokumentując cierpienie i ukazując heroiczne postawy, które mogą być wzorem dla przyszłych pokoleń.
Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Adam Siwek opowiedział o działaniach IPN w zakresie upamiętniania polskich bohaterów w kraju i na świecie, co pozwala upowszechniać polską historię w ramach łączącej polityki pamięci. Wspomniał, że choć Polacy i Japończycy żyją na przeciwległych krańcach imperium rosyjskiego to nasze doświadczenia, jeśli chodzi o zbrodnie komunistyczne, pozostają podobne. W kontekście zsyłek przypomniał o przyjęciu przez rząd japoński polskich sierot z Syberii, które zapisało się we wdzięcznej pamięci Polaków.
Funkcjonowanie pionu naukowego instytutu, badania nad historią ZSRS i potencjalne pola współpracy z partnerami japońskimi zostały nakreślone przez dr. Marka Hańderka z Biura Badań Historycznych. Z kolei na pytania dotyczące edukacji historycznej odpowiadał Michał Miwa-Młot z oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN z Katowic.
Przewodniczący Stowarzyszenia Yuzo Matsumoto przedstawił najnowszy raport i broszurę dotyczącą podstawowych faktów i stanowiska Japonii w sprawie Terytoriów Północnych (Wysp Kurylskich). W poruszającym wystąpieniu opisał losy deportowanych. Wspomniał, że byli mieszkańcy mogli odwiedzać wyspy – cmentarze i miejsca pamięci – w ramach trzech programów. Jednak po inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę możliwość oddania hołdu bliskim i zmówienia modlitwy na ich grobach została im odebrana. Kierowane przez Yuzo Matsumoto stowarzyszenie czyni starania by jak najszerzej informować opinię publiczną w kraju i za granicą o historii wysp i obecnej niemożności ich odwiedzania. Strona japońska wyraziła chęć udziału w wydarzeniach o charakterze naukowym i edukacyjnym dotyczących zbrodni sowieckich w ramach międzynarodowych platform.