English version
Seria wydawnicza „Dokumenty”, t. 72
W tomie trzecim zamieszczono wybrane dokumenty wywiadu PRL wytworzone przez Departament I MSW. Pokazują one, jak na uprowadzenie i zamordowanie ks. Jerzego Popiełuszki, proces toruński oraz dalsze reperkusje tych wydarzeń reagowano za granicą, szczególnie w Watykanie. Informacje na ten temat zbierali zarówno funkcjonariusze pracujący w centrali, jak i na placówkach. Służyły one przede wszystkim do bieżącego układania i prognozowania stosunków państwa z Kościołem.
Seria wydawnicza: „Dokumenty”, t. 75
Czwarty tom publikacji Aparat represji wobec księdza Jerzego Popiełuszki zawiera dokumenty wytworzone w Ministerstwie Bezpieczeństwa Państwowego NRD (potocznie nazywanym Stasi) w reakcji na informacje o porwaniu i zamordowaniu kapelana „Solidarności”. Najpoważniejsze miejsce w tym zbiorze zajmują materiały przygotowane przez Operativgruppe Warschau – działającą przy Ambasadzie NRD w Warszawie grupę operacyjną należącą do pionu kontrwywiadowczego Stasi, pełniącą wobec MSW PRL funkcję „placówki zaprzyjaźnionej służby”. Sprawa uprowadzenia i zabójstwa duchownego, jako jeden z największych wstrząsów politycznych w PRL po 13 grudnia 1981 r., miała dla wschodnioniemieckiej policji politycznej niebagatelne znaczenie. Z jednej strony ukazywała bowiem kryzys wewnątrz struktur bezpieczeństwa PRL, a z drugiej reakcje Polaków na okrutną śmierć ks. Popiełuszki. Uzyskanie szczegółowych wyjaśnień na temat przyczyn, przebiegu i sprawców tej zbrodni nie było z pewnością celem dociekań funkcjonariuszy Stasi. W centrum ich zainteresowania znajdował się raczej wpływ tego morderstwa na sytuację w Polsce, a w szczególności na sytuację wewnątrz MSW i PZPR.
Na cokole słynnego Krzyża Lotaryńskiego przy plaży „Juno” w północnej Francji widnieje napis „ZA WASZĄ I NASZĄ WOLNOŚĆ”. W latach 1944–1945 pod dowództwem generała Stanisława Maczka żołnierze polskiej 1 Dywizji Pancernej przeszli szlak bojowy przez Francję, Belgię, Holandię i Niemcy. Historia polskich wyzwolicieli, którzy podczas drugiej wojny światowej walczyli po stronie aliantów z niemieckim okupantem, wzrusza nieustannie. Owa odzyskana wolność oznaczała dla nich uchodźstwo. Po demobilizacji – w przeciwieństwie do Kanadyjczyków, Brytyjczyków i Amerykanów – nie wrócili do Polski, ale pozostali w Belgii lub Holandii. Niniejszy album stanowi hołd złożony tym bohaterom, którzy z dala od swoich domów walczyli o wolność innych Europejczyków.
Album prezentuje 39 niezwykłych osób, które swoją postawą i dokonaniami ożywiały historię współpracy polsko-węgierskiej od wybuchu I wojny światowej przez walkę o niepodległość Polski, okres międzywojenny, II wojnę światową, rewolucję 1956 r. i kontakty środowisk opozycyjnych – aż do zmian ustrojowych przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Bezinteresowna działalność polityków, dyplomatów, oficerów wywiadu, harcerzy, wolontariuszy, pisarzy, historyków, profesorów uniwersyteckich, uchodźców, sportowców, żołnierzy, artystów i tłumaczy pokazuje głębię i bogactwo stosunków polsko-węgierskich, jest także dowodem na to, że mimo burz dziejowych wielu Polaków i Węgrów podjęło się często trudnego zadania rozwijania relacji między oboma narodami.
Oddana do użytku w 1957 r. Huta Warszawa była jedną z wielkich inwestycji planu sześcioletniego. Proletariat wielkoprzemysłowy miał być bazą społeczną przemian ustrojowych w kraju po II wojnie światowej. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. Huta Warszawa stanowiła wizytówkę polskiej metalurgii. Po wydarzeniach Sierpnia ʼ80 Organizacja Zakładowa NSZZ „Solidarność” Pracowników Huty Warszawa należała do najliczniejszych ogniw zakładowych w Regionie Mazowsze. Album ukazuje różnorodną działalność hutniczej „Solidarności” od 1980 do 1989 r. – zarówno legalną, prowadzoną do 13 grudnia 1981 r., jak i podziemną, podjętą po wprowadzeniu stanu wojennego. Ważną postacią dla warszawskich hutników był ich kapelan ks. Jerzy Popiełuszko. Po męczeńskiej śmierci kapłana Huta Warszawa stała się prężnym ośrodkiem rozwoju jego kultu. Na album poświęcony hutniczej „Solidarności” składa się tekst monograficzny, któremu towarzyszy bogaty materiał ikonograficzny – zdjęcia oraz skany dokumentów. Narrację uzupełniają fragmenty wypowiedzi dawnych działaczy „Solidarności” z Huty Warszawa. W Aneksie znajduje się interesująca relacja fotografa Adama Szymańskiego, z którego kolekcji pochodzi większość zdjęć zamieszczonych w albumie. Opisuje on swoją pasję fotograficzną, pracę w Hucie Warszawa, a także dramatyczną historię ratowania zakładowego archiwum fotograficznego w 1994 r. Album jest hołdem złożonym hutnikom w uznaniu ich wkładu w polską drogę do wolności.
W okrągłą rocznicę wybuchu II wojny światowej i powstania warszawskiego prezentujemy album upamiętniający życie, twórczość oraz spuściznę Henryka Śmigacza (1911–1972), zapomnianego warszawskiego fotografa i fotoreportera. Jego zdjęcia, włączone do zasobu IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci, to niezwykle cenny zbiór dokumentujący wydarzenia II wojny światowej – przebieg walk, uzbrojenie, umundurowanie, obraz zniszczeń życie codzienne mieszkańców stolicy. Zachowana dokumentacja to m.in. ważny materiał do badań dotyczących historii fotografii wojennej.
Druga część komiksu opowiada historię Polskiego Radia w czasie II wojny światowej 1939–1945. Polskie Radio w czasie wojny i okupacji nie zaprzestało swojej działalności. Komiks opowiada o radiowcach, którzy z narażeniem życia prowadzili działania konspiracyjne, o dyrektorze Edmundzie Rudnickim, członku Delegatury Rząd na Kraj, o ludziach Polskiego Radia – żołnierzach Powstania Warszawskiego, Brygady Maczka, Armii Andersa.
Pierwsza naukowa monografia Konfederacji Polski Niepodległej. W 1979 r. twórcy KPN deklarowali, że ich celem jest odzyskanie przez Polskę niepodległości i upadek systemu komunistycznego. Ogłosili, że KPN jest pierwszą od powstania żelaznej kurtyny niezależną partią polityczną, która legalnymi metodami chce pozbawić władzy polskich komunistów.
Album ukazuje się w 40. rocznicę męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Przedstawia wszystkie etapy życia niezłomnego księdza i jego działalność, szczególnie podczas najważniejszych wydarzeń w Polsce lat 80. Publikacja zawiera ponad 340 fotografii i dokumentów. Zamieszczono zdjęcia amatorskie, z domowych archiwów oraz wykonane przez profesjonalistów. Ponadto album zawiera nieznane zdjęcia ks. Popiełuszki z okresu jego pracy duszpasterskiej w parafiach, a także niepublikowane dotąd fotografie dokumentujące jego działalność wśród tworzącego się NSZZ „Solidarność”. Czytelnik pozna świadectwa prześladowania ks. Popiełuszki przez władze komunistyczne – m.in. poprzez zachowane dokumenty Służby Bezpieczeństwa, a także fotografie wykonane w czasie śledztwa w sprawie jego porwania i zabójstwa.
Książka w ramach projektu badawczego „II wojna światowa i okupacje ziem polskich 1939–1944/45”
Publikacje Delegatury IPN w Bydgoszczy: tom 2
Praca opisuje przyczyny, przebieg, rozmiary i skutki zbrodni pomorskiej 1939, czyli eksterminacji polskiej ludności cywilnej, osób chorych psychicznie oraz pomorskich Żydów w pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej na terenie przedwojennego województwa pomorskiego (Pomorza Nadwiślańskiego i Kujaw).