Historia o Polakach, którzy wyzwolili Marche 80 lat temu, dotarła do Tolentino

W dniach 17–19 lipca 2024 r. w Loreto i Ankonie odbywają się obchody 80. rocznicy wyzwolenia regionu Marche. Mieszkańcy oddają hołd weteranom 2. Korpusu Generała Andersa, którzy w 1944 roku przyczynili się do wyzwolenia Włoch. Dzięki zainteresowaniu burmistrza Tolentino Mauro Sclaviego i gościnności przeora prowincji augustianów we Włoszech, ojca Giustino Casciano, wystawa IPN „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” zaprezentowana została w XIV-wiecznym krużganku bazyliki San Nicola w Tolentino.

Ekspozycja podąża śladami 2. Korpusu Polskiego, ukazując jego decydujący wkład w kampanię włoską. Poprzez fotografie, dokumenty i świadectwa, wystawa oferuje dogłębne spojrzenie na wydarzenia, i bitwy, dowodząc ofiarności walczących Polaków. Uwzględnia także osobiste historie żołnierzy, ich zmagania i nadzieje. Jest to hołd dla tych, którzy bili się o lepszą przyszłość i widzieli nieraz, jak ich marzenia zostały rozwiane, a także okazja do głębszej refleksji nad znaczeniem wartości, takich jak wolność i niepodległość, które i dziś mogą być zagrożone.

Dotychczas odbyło się 76 unikatowych odsłon ekspozycji „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” na całym świecie. 18 maja br. wystawa z wątkami polsko-włoskimi została zaprezentowana w krużgankach opactwa Benedyktynów na Monte Cassino z okazji oficjalnych obchodów z udziałem prezydentów Włoch i Polski – Sergia Mattarelli i Andrzeja Dudy. Na początku lipca gościła w Londynie podczas wizyty prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym.

* * *

Latem 1944 roku Polacy walczyli w dolinie Val di Chienti, aby odbić ją z rąk Niemców. Zwycięzców powitano z radością. Przynieśli oni upragnioną wolność do Civitanova Marche, Montecosaro, Morrovalle, Corridonia, Loro Piceno, Macerata i Tolentino.

Po przebyciu ponad 12 000 kilometrów polscy żołnierze, którzy wylądowali we Włoszech po szkoleniu na Bliskim Wschodzie, walczyli „za naszą wolność i waszą” pod Monte Cassino, Piedimonte San Germano i Acquafondata, aby otworzyć Aliantom drogę do Rzymu.

W rejonie Talentino znalazł się podporządkowany czasowo 2. Korpusowi Polskiemu Włoski Korpus Wyzwolenia (Corpo Italiano di Liberazione, CIL) gen. Umberto Utili oraz Oddział Wydzielony z 5. Kresowej Dywizji Piechoty w składzie 15. Pułku Ułanów Poznańskich, 16. Lwowskiego Batalionu Strzelców i 4. Pułku Artylerii Lekkiej. Pod dowództwem płk. dypl. Klemensa Rudnickiego zgrupowanie „Rud” rozpoczęło działania w nocy 21/22 czerwca 1944 r.

Polacy walczyli pod Filottrano, Rustico i Polverigi o zdobycie Ankony, która została odbita z rąk Niemców 18 lipca 1944 r.

Dziś 1117 ciał poległych w tych krwawych bitwach spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojskowym w Loreto. Jest tam m.in. grób Zbigniewa Okulickiego, syna gen. Leopolda Okulickiego, ps. „Niedźwiadek”. Zbigniew zginął 8 lipca 1944 r. w walkach pod Osimo koło Ankony.