Instytut Pamięci Narodowej

Beatyfikacja ks. Michała Rapacza jest znakiem pocieszenia od Boga, w czasach naznaczonych ranami zadanymi przez przemoc i wojnę toczącą się w wielu częściach świata, a nawet niedaleko stąd

– powiedział kardynał Marcello Semeraro, prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych, który przewodniczył mszy św. z obrzędem beatyfikacji.

Kardynał Semeraro skierował szczególne pozdrowienia do młodzieży, zachęcając ich do przyjęcia Ewangelii Jezusa całym sercem, na wzór nowego błogosławionego:

W ciągu niewielu ponad 40 lat swojego życia dojrzała w nim największa mądrość: umiejętność rozeznawania, komu oddać całego siebie. Oby tak było i z wami.

Dla proboszcza z Płok Eucharystia była fundamentem jego życia jako człowieka Boga. Szerzenie miłości do Chrystusa obecnego w konsekrowanym Chlebie było dla niego jedynym skutecznym lekarstwem na ateizm, materializm i wszystkie te światopoglądy, które zagrażają godności człowieka.

Podczas wydarzenia minister Piotr Ćwik odczytał list prezydenta RP Andrzeja Dudy:

Ksiądz Michał Rapacz, który walczył o godność ludzką, stanowi wzór odwagi głoszenia prawdy nawet w obliczu prześladowań.

Dzisiejsza uroczystość przypomina o cierpieniach licznych polskich duchownych, zakonników i świeckich ludzi Kościoła prześladowanych w okresie komunizmu. Męstwo i patriotyzm ks. Michała Rapacza stawiają go w długim rzędzie tych, którzy w duchowej walce o wolność zapłacili cenę najwyższą – tak jak bł. ks. Jerzy Popiełuszko, bł. ks. Władysław Findysz, bł. s. Maria Paschalis Jahn i jej 9 towarzyszek ze zgromadzenia elżbietanek oraz wielu innych znanych nam z imienia i nazwiska, ale też anonimowych męczenników tej epoki.

W uroczystościach beatyfikacyjnych uczestniczyło tysiące wiernych, w tym przedstawiciele władz, parlamentarzyści oraz krewni ks. Rapacza. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali m.in. zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma oraz dyrektor krakowskiego oddziału Instytutu dr hab. Filip Musiał.

W procesji wniesiono relikwiarz ze szczątkami męczennika oraz obraz nowego błogosławionego, namalowany przez Honoratę Wojczyńską.

***

Ks. Michał Rapacz (1904–1946)

Urodził się  w 1904 r. w Tenczynie. Po przyjęciu święceń kapłańskich podjął posługę duszpasterską jako wikariusz w Płokach i Rajczy. W 1937 r. powrócił do parafii Narodzenia NMP w Płokach jako jej administrator. Został zamordowany przez komunistyczną bojówkę w nocy z 11 na 12 maja 1946 r. w lesie, około kilometra od budynku kościoła.

Pierwotnie spoczął w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Lubniu. W 1980 r. doczesne szczątki ks. Rapacza zostały po raz pierwszy ekshumowane, a następnie przeniesione i złożone w przygotowanym grobie na zewnątrz kościoła parafialnego w Płokach.

W związku z beatyfikacją ks. Michała Rapacza Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadziło ekshumację szczątków kapłana, które 19 kwietnia 2024 r. zostały złożone w sarkofagu umieszczonym w bocznym ołtarzu kościoła parafialnego w Płokach. Będzie to główne miejsce kultu nowego błogosławionego.

Dowiedz się więcej:

• Artykuł Jarosława Szarka „Ksiądz Michał Rapacz – śmierć za wiarę.” w Biuletynie IPN

***

Śledztwo IPN w sprawie zabójstwa ks. Rapacza

Postępowanie karne w sprawie zabójstwa ks. Michała Rapacza w nocy z 11 na 12 maja 1946 r. w Płokach zostało wszczęte 19 lutego 1996 r. przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie, a następnie było kontynuowane jako pierwsze śledztwo nowo powołanego krakowskiego pionu śledczego IPN.

W toku postępowania, w oparciu materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i dokumentów archiwalnych, ustalono, że zbrodnia została popełniona przez zorganizowaną grupę nieustalonych sprawców, zapewne bojówkę PPR, działającą z motywów religijnych i politycznych.

Ks. Rapacz jako osoba publicznie, deklarująca krytyczny stosunek do ówczesnej władzy był adresatem wielu gróźb, a jego postawa była przedmiotem zainteresowania lokalnych władz komunistycznych oraz aparatu bezpieczeństwa.

Do zbrodni doszło w okresie bezpośrednio poprzedzającym referendum ludowe, wyznaczone na 30 czerwca 1946 r. Był to okres wzmożonej walki z przeciwnikami politycznymi ówczesnej władzy, czyli Polskim Stronnictwem Ludowym oraz Kościołem katolickim, realizowanej przez partyjną propagandę oraz organy bezpieczeństwa.

Postępowanie dotyczące zbrodni prowadzone przez funkcjonariuszy UB było ukierunkowane na rzekomy motyw rabunkowy sprawców, ale w tym zakresie nie ujawniono żadnych dowodów.

Pomimo wyczerpania w śledztwie IPN dostępnych źródeł dowodowych, nie zdołano ustalić sprawców zbrodni. Udało się jedynie wysunąć przypuszczenie, iż byli to aktywiści partyjni z okolicznych miejscowości. Nie zdołano tym samym ustalić, kto był sprawcą śmiertelnego postrzelenia ks. Rapacza, a także uczestników napaści na plebanię w Płokach. W tej sytuacji postanowieniem z 27 czerwca 2002 r. śledztwo zostało umorzone wobec niewykrycia sprawców zbrodni.