Instytut Pamięci Narodowej

W wydarzeniu wzięli udział: Marek Dorsz, Paweł Nowacki, Jan M. Ruman, Marcin Wikło i inne osoby, które znały słynną reżyserkę. Zgromadzonych gości przywitał dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN, dr Adam Pleskaczyński, a dyskusję poprowadził Adam Hlebowicz.

Wybitna reżyserka, scenarzystka, aktorka, a także działaczka opozycji antykomunistycznej w okresie PRL, od początku zaangażowana w NSZZ „Solidarność”. Współorganizowała oprawę artystyczną Mszy za Ojczyznę i Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej, prowadziła Teatr Poniedziałkowy w Ursusie, kolportowała prasę podziemną, redagowała teksty. Od 1984 do 1987 była redaktorem i autorką tekstów „Radia Solidarność”. Od 1984 do 1988 działała w Solidarności Walczącej. W 1991 była dziennikarką tygodnika „Spotkania”, a od 1991 do 1993 „Tygodnika Solidarność”. 

Dziennikarz Marcin Wikło, odnosząc się do warsztatu dziennikarskiego Marii Dłużewskiej, podkreślił, że cechowały ją czułość, wrażliwość, spontaniczność i chęć poznania. Za tym często później przychodziła przyjaźń z bohaterami. 

Usłyszałem od Majki (tak nazywali przyjaciele Marię Dłużewską) takie zdanie: najważniejsze jest nie wiedzieć, tylko umieć się dowiedzieć. Miała w sobie młodzieńczy pęd do wiedzy mimo ogromnego doświadczenia. Nie było w niej takiego momentu, kiedy można mówić o wypaleniu czy odstawieniu tematu, co u dziennikarzy często się zdarza – podkreślił Marcin Wikło.

W ostatnich 30 latach zrealizowała kilkadziesiąt filmów dokumentalnych m.in. „Solidarność Walcząca”, „Mgła”, „Pogarda”, „Dama”, „Drzwi do wolności”. Portretowała w swoich dziełach ludzi znanych i mniej znanych. Była szczególnie znana ze swojej troski o upamiętnienie ofiar katastrofy smoleńskiej. Po 10 kwietnia 2010 roku zajęła się tworzeniem filmów dokumentalnych oraz pisaniem książek dotyczących tej tragedii.

Producent filmowy Paweł Nowacki zwrócił uwagę na ważne aspekty warsztatu filmowego reżyserki:

Majka nie robiła filozoficznych filmów o problemie, ale robiła filmy o ludziach. Stworzyła galerię naszych bohaterów narodowych. W swoich ostatnich filmach niemal w stu procentach korzystała z materiałów archiwalnych i opowiada je w taki sposób, że wydobywała z tego głęboką i wstrząsającą prawdę. Niezwykły stosunek do bohatera i do tematu, spojony doszlifowanym elementem warsztatu powodował, że tworzyła arcydzieło dokumentu polskiego – powiedział Paweł Nowacki.

Maria Dłużewska została uhonorowana Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Wolności i Solidarności. Zmarła 10 maja 2024 roku.

Zapraszamy do odsłuchania relacji Marii Dłużewskiej na portalu Opowiedziane
Pełny zapis dyskusji już wkrótce na naszym kanale IPNtv na Youtube.