English version
W dniach 6-7 marca 2023 r. w Mikołajkach odbyła się 8. edycja Europejskiego Kongresu Samorządów. W spotkaniu wzięli udział liderzy polskich i europejskich samorządów, a także osoby ze świata polityki centralnej i międzynarodowej, biznesu, nauki, kultury, mediów oraz organizacji pozarządowych. Organizatorem wydarzenia był Instytut Studiów Wschodnich, odpowiadający także za organizację Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Tematem przewodnim VIII Europejskiego Kongresu Samorządów była solidarność. Jej wagę podkreślano nie tylko w kontekście reakcji na niespodziewane wydarzenia, takie jak pandemia czy kryzys uchodźczy, wywołany wojną w Ukrainie. To również konieczność budowania porozumienia lokalnego, regionalnego, państwowego oraz międzynarodowego. Należy podkreślić, że to właśnie samorządy niejednokrotnie inicjują projekty, które przeradzają się następnie w rozwiniętą współpracę pomiędzy państwami.
Program tegorocznego kongresu składał się z 12 ścieżek tematycznych, obejmujących ponad 120 wydarzeń: sesji plenarnych, bloków programowych, paneli dyskusyjnych, warsztatów, wykładów czy prezentacji raportów.
W kongresie wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, który zabrał głos jako prelegent podczas panelu poświęconego znaczeniu historii w rozwoju regionu. W swoim wystąpieniu podkreslił, że dzięki rozbudowanej strukturze Instytutu – centrali i jednostkom terenowym – zyskujemy możliwość pracy na poziomie lokalnym i ogólnokrajowym. Przypomniał też o misji IPN, jaką jest ukazywanie historii walk o niepodległość, kultywowanie pamięci o naszych bohaterach i ofiarach zbrodniczych reżimów.
W tym jest siła Instytutu Pamięci Narodowej, że mamy ogólnopolskie programy, które uwzględniają to, co miało miejsce w regionie. To umożliwia nam badanie naukowe pewnego zagadnienia z perspektywy całego kraju – mówił zastępca prezesa IPN.
Jednym z takich przedsięwzięć, była ogólnopolska wystawa „TU rodziła się »Solidarność« rolników” , którą w 2021 r. prezentowaliśmy w 18 miastach. Dr Szpytma podkreślił, że dotarcie z ekspozycją do tak wielu odbiorców nie byłoby możliwe, gdyby nie ogromne zaangażowanie oddziałów Instytutu.
W roli panelisty podczas dyskusji „Czy kultura jest dostępna dla wszystkich?” wystąpił też Krystian Iwanow, dyrektor Biura Wydarzeń Kulturalnych IPN.
* * *
Wieczorem zostały wręczone także Nagrody Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dla samorządów terytorialnych za opiekę nad miejscami pamięci i propagowanie postaw patriotycznych. Tegoroczni laureaci to miasta: Włodawa, Mysłowice i Brzeg.
Urząd Miejski we Włodawie aktywnie działa w przestrzeni kultywowania pamięci narodowej organizując uroczystości o charakterze patriotycznym, upamiętniając ważne wydarzenia. Realizując zapisy tzw. „ustawy dekomunizacyjnej” miasto podjęło działania mające na celu usunięcie z przestrzeni publicznej pomnika „walk i męczeństwa wojsk polskich i sowieckich" przy Czworoboku (zabudowa rynku) we Włodawie. We współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej w miejscu rozebranego pomnika powstanie nowy monument w hołdzie generałowi brygady Franciszkowi Kleebergowi oraz jego żołnierzom Samodzielnej Grupy Operacyjnej ,,Polesie”. Na terenie miasta znajdują się liczne upamiętnienia związane z historią włodawskiego Obwodu Armii Krajowej, z którego wywodziła się większość późniejszych członków Obwodu DSZ-WiN Włodawa i podkomendnych braci Taraszkiewiczów. Odwiedzając te miejsca można dotknąć historii i namacalnie odczuć heroizm, jak i tragizm wydarzeń z lat 40. i 50. XX w., gdy nasi przodkowie z bronią w ręku stawiali zaciekły opór komunistycznemu zniewoleniu.
Mysłowice aktywnie działają na rzecz kultywowania pamięci o powstaniach śląskich. Wykorzystując różnorodne techniki popularyzuje i przypomina powstańców śląskich. Ścisła współpraca z IPN zaowocowała remontem grobów powstańców śląskich oraz odsłonięciem tablicy upamiętniającej siedzibę Głównego Szpitala Wojsk Powstańczych, która była pierwszym znakiem poświęconym służbie sanitarnej. Współdziałanie z Instytutem Pamięci Narodowej nie dotyczy wyłącznie tematyki powstańczej. W 2019 r. w Mysłowicach zainaugurowano akcję „Polsce wierni", w ramach której odsłonięto tablicę poświęconą młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności”.
Poza aktywną działalnością w sferze trwałych znaków pamięci miasto aktywnie prowadzi działalność edukacyjną poprzez przygotowanie filmów edukacyjnych oraz różnorodnych wydarzeń popularyzatorskich. Szczególną wagę przykłada do przywrócenia pamięci o Policyjnym Więzieniu Zastępczym w Mysłowicach /Rosengarten/ i zarazem powojennym komunistycznym obozie pracy.
Urząd Miasta w Brzegu realizuje działania przyczyniające się do trwałego upamiętniania wydarzeń, postaci i faktów związanych z walką i męczeństwem Narodu Polskiego. Efektem współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej jest powstały w Brzegu Przystanek Historia IPN, który pozwoli budować pamięć historyczną poprzez organizację promocji książek historycznych, dyskusje panelowe, konferencje naukowe i popularnonaukowe, wernisaże i prezentacje wystaw, pokazy multimedialne, spotkania z młodzieżą, kombatantami i świadkami historii. Z inicjatywy maista z przestrzeni publicznej został usunięty Pomnik Zwycięstwa zlokalizowany w Brzegu przy Placu Bramy Wrocławskiej, a tym samym został zlikwidowany kolejny element propagandy komunistycznej fałszywie przedstawiającej cele i działania Armii Czerwonej na terytorium Polski.
W ubiegłym roku laureatami nagrody zostały władze miasta Tarnobrzeg oraz władze gminy miejsko-wiejskiej Prószków w woj. opolskim.
Intencją ustanowienia nagrody jest wyróżnienie i docenienie władz samorządowych, które podejmują działania na rzecz opieki nad miejscami pamięci, promowania historii ze szczególnym uwzględnieniem tożsamości lokalnej, w aktywny sposób upamiętniają polskich bohaterów i dbają o nasze dziedzictwo narodowe.
Głównym Partnerem VIII Europejskiego Kongresu Samorządów jest Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
Więcej informacji można znaleźć na stronie Kongresu: https://www.forum-ekonomiczne.pl/
