Nawigacja

Видання IPN укр

Aktualności

Ruszył projekt #archiwumzbrodni – IPN powraca do śledztw w sprawie zbrodni z okresu lat 80. XX wieku

Konferencja prasowa z udziałem prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego odbyła się 14 sierpnia 2022 o godz. 12.00 przed katedrą na placu św. Jana Pawła II w Kwidzynie.

Konferencja prasowa prezesa IPN otwierająca projekt #archiwumzbrodni – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Dr Karol Nawrocki. Konferencja prasowa prezesa IPN otwierająca projekt #archiwumzbrodni – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Prok. Andrzej Pozorski. Konferencja prasowa prezesa IPN otwierająca projekt #archiwumzbrodni – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Wystawa plenerowa dotycząca pacyfikacji Ośrodka Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 roku – Kwidzyn, 14 sierpnia 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)

W ramach obchodów 40. rocznicy „krwawej soboty” w Kwidzynie, czyli pacyfikacji internowanych w tutejszym Ośrodku Odosobnienia, odbyła się konferencja prasowa, podczas której zostało ogłoszone rozpoczęcie projektu #archiwumzbrodni.

Podjęcie na nowo śledztw dotyczących zbrodni komunistycznych z lat 80. XX wieku to efekt zmiany wykładni Sądu Najwyższego. Poszerzono katalog spraw, które podlegają rozpatrywaniu jako zbrodnie komunistyczne, przeciwko narodowi polskiemu, ludzkości i wojenne. Działania będzie podejmowała Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W czasie swojego wystąpienia prezes IPN zaznaczył, że:

Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 oznaczało złamanie nadziei Polaków na odzyskanie suwerenności i wolności na blisko dekadę. Oznaczało też śmierć kilkudziesięciu osób i skazanie niegodnymi wyrokami ponad 10 tys. osób, wyrokami sięgającymi nawet do 10 lat pozbawienia wolności. Ale stan wojenny to także internowania.

Komuniści internowali działaczy „Solidarności” i innych związków patriotycznych – Konfederacji Polski Niepodległej czy Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania – w 52 ośrodkach internowania, które zazwyczaj były lokowane w zakładach karnych. Jeden z takich ośrodków powstał w Kwidzynie wiosną 1982 r.

Odwołując się do wydarzeń „krwawej soboty”, gdy internowanym w Kwidzynie odmówiono widzenia z rodzinami, dr Karol Nawrocki przypomniał reperkusje pokojowego strajku:

Internowanych zamknięto w celach, znęcano się nad nimi, bito ich i poddawano tzw. ścieżkom zdrowia, niszczono ich osobiste przedmioty. Mało tego, postawiono ich przed komunistycznym sądem wojewódzkim w Elblągu i skazano. Niesłusznie pozbawieni wolności ludzie zostali więc pobici, a następnie osądzeni przez komunistyczne sądy. Jak wiemy, odpowiedzialni za tę zbrodnie nigdy nie doczekali się sprawiedliwości. „Osądzono” jedynie ofiary.

Misją Instytutu jest doprowadzenie do poznania prawdy o popełnionych zbrodniach i osądzenie winnych, czego wymaga transformacyjna sprawiedliwość.

Jako prezes IPN gwarantuję, że będziemy dążyć do pełnej prawdy i postawienia przed sądem odpowiedzialnych za komunistyczne zbrodnie – podkreślił dr Nawrocki.

Następnie głos zabrał prok. Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który przypomniał, że Instytut Pamięci Narodowej już teraz prowadzi kilkaset śledztw dotyczących zbrodni popełnionych w czasie stanu wojennego przez komunistycznych funkcjonariuszy.

Bezprawie stanu wojennego nie może zostać zapomniane. Jeszcze wiele kwestii nie zostało wyjaśnionych. Ponadto biorąc pod uwagę czas popełnienia tych przestępstw, są realne szanse nie tylko na wyjaśnienie okoliczności tych zdarzeń, ale również są realne szanse na postawienie winnych przed sądem.

W dalszej części wystąpienia prok. Pozorski zwrócił uwagę na to, że część śledztw zakończono w początkowych latach funkcjonowania Instytutu Pamięci Narodowej.

Od tego momentu zasób archiwalny Instytutu znacznie się zwiększył, zwiększyła się też wiedza dotycząca zasobu archiwalnego (…). Ponadto w ostatnich miesiącach zapadły bardzo korzystne dla nas wyroki przed Sądem Najwyższym.

Warto podkreślić, że od blisko 10 lat prokuratorzy Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prowadzili przed sądami batalię o uznanie, że zbrodnie komunistyczne popełnione w okresie obowiązywania w Polsce stanu wojennego, zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego, stanowią zbrodnie przeciwko ludzkości, które nie ulegają przedawnieniu.

Razem z panem prezesem chcemy mieć poczucie, że zrobiliśmy wszystko co mogliśmy zrobić. Efektem naszej współpracy i analizy jest decyzja prokuratora Oddziałowej Komisji [Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu] w Gdańsku o podjęciu szeregu spraw, które były prawomocnie umorzone, a przedmiotem których było brutalne i bezprawne pobicie osób internowanych, które wystąpiły 14 sierpnia 1982 roku w ramach sprzeciwu przeciwko ograniczaniu kontaktu z rodzinami.

Na placu przed katedrą można oglądać wystawę plenerową „Krwawa sobota. Pacyfikacja internowanych w ośrodku odosobnienia w Kwidzynie”, przygotowaną przez gdański oddział IPN.

***

Pacyfikacja protestu internowanych z 14 sierpnia 1982 roku znalazła finał w Sądzie Wojewódzkim w Elblągu, jednak na ławie oskarżonych nie zasiedli bestialscy sprawcy pacyfikacji, lecz kilku internowanych, dotkliwie podczas protestu pobitych. Prokuratura Wojewódzka w Elblągu oskarżyła opozycjonistów o czynną napaść na funkcjonariuszy służby więziennej, a 23 maja 1983 r. Sąd Wojewódzki w Elblągu, pod przewodnictwem Alfonsa Wierzbickiego, w imieniu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej skazał protestujących. 17 sierpnia 1983 roku na podstawie ustawy o amnestii z 21/22 lipca 1983 r. umorzył postępowanie wobec skazanych oraz umorzył postępowanie wobec funkcjonariuszy służby więziennej w Kwidzynie, którzy brali udział w pobiciach internowanych. Prawdziwi sprawcy nigdy nie zostali ukarani – czas to zmienić.

Zapis konferencji prasowej na kanale IPNtv

 

 

do góry