Nawigacja

Aktualności

W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle

Z okazji 100. rocznicy urodzin panią Lidię Lwow-Eberle „Lalę” – żołnierza AK, towarzyszkę życia mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” odwiedzili dr Jarosław Szarek – prezes Instytutu Pamięci Narodowej oraz Marzena Kruk – dyrektor Archiwum IPN. Czcigodna Jubilatka otrzymała kwiaty i upominki.

  • W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN) W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN) W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN) W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN) W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN) W 100. rocznicę urodzin Lidii Lwow-Eberle. Fot. Sławek Kasper (IPN)
 
Piotr Niwiński

Lidia Lwow-Eberle

Dla współtowarzyszy broni – „Ewa”, „Lala”; dla mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” – miłość jego życia; dla nas, badaczy dziejów najnowszych Polski i szerokiego grona miłośników walk o niepodległość – kobieta symbol, i to w wielu wymiarach.

Bez wątpienia jest symbolem wielokulturowości Polski, zapewne jednym z ostatnich żyjących reprezentantów Polski Jagiellonów. Z urodzenia rosyjska arystokratka, z serca i przekonania polska patriotka. Wychowana w rosyjskiej rodzinie, dla Polaków jest jednym z wielkich bohaterów środowiska Żołnierzy Wyklętych. 

Coraz bardziej Polka

Lidia Lwow urodziła się 14 listopada 1920 r. w Plosie, w obecnym obwodzie iwanowskim, nad Wołgą. Była córką Leona Lwowa, inżyniera agronoma, oraz Barbary z Tiuchanowów. Oboje skończyli studia w Moskwie. Oba rody, zarówno ze strony matki, jak i ojca, to wybitna rosyjska arystokracja. Jeden z pradziadków Lidii, książę Aleksiej Fiodorowicz Lwow, skomponował w 1833 r. muzykę do hymnu Rosji Boże, zachowaj Cara. Inny, dalszy krewny – książę Jerzy Lwow – stanął w 1917 r. na czele Rządu Tymczasowego. Była to więc rodzina mocno zakorzeniona w tradycji rosyjskiej państwowości. Lidii jednak przyszło żyć w czasach, kiedy Rosja, jakiej służyli jej przodkowie, przestała istnieć. Państwo carów bezpowrotnie przeszło w ręce bolszewików. 

Trudno się zatem dziwić, że w 1921 r., tuż po narodzinach córki, rodzina Lwowów wyemigrowała do Polski, chroniąc się przed zbrodniczym systemem komunistycznym. Osiadła w Nowogródku, gdzie ojciec Lidii podjął pracę jako nauczyciel w gimnazjum rosyjskim, a następnie został wykładowcą szkoły rolniczej na przedmieściach. Wkrótce objął też stanowisko agronoma powiatowego w nowogródzkim starostwie. Funkcję tę pełnił do początku lat trzydziestych. Otrzymał wówczas nową posadę w jednym z majątków ziemskich na Wileńszczyźnie – w Kobylinku. Tam właśnie przeniosła się cała rodzina. Tam również urodził się młodszy brat Lidii – Borys.

Lidia początkowo uczęszczała do gimnazjum państwowego w Nowogródku, a po przeprowadzce do Kobylnika, położonego nad jeziorem Narocz, kontynuowała naukę w gimnazjum w Święcianach. W 1938 r. zdała tam maturę. 

Tak wspominała po latach tamten czas utrwalania w sobie miłości do nowej Ojczyzny: „W Nowogródku mieszkało wielu Rosjan, mama w ogóle nie znała jeszcze języka polskiego, ale uczyła się. […] Rozmawialiśmy po rosyjsku, na zewnątrz po polsku. […] Wychowywało mnie harcerstwo. W Nowogródku byłam zastępową. Razem z męską drużyną jeździliśmy na obozy. […] Chodziliśmy z pochodniami, pielęgnowaliśmy mogiły, również Niemców, z pierwszej wojny światowej, zapalaliśmy świeczki. Na historii dowiadywałam się, jak carowie postępowali z Polską. Czułam się coraz bardziej Polką”.

Wtedy też poznała swoich przyszłych współtowarzyszy walki – Janinę Wasiłojć, przyszłą sanitariuszkę „Jachnę” w 5. Wileńskiej Brygadzie AK, czy Zdzisława Badochę „Żelaznego”, dowódcę szwadronu tej brygady.

Widać z życiorysu Lidii, że w II Rzeczypospolitej narodowość nie była obciążeniem, nie determinowała drogi życiowej. W tamtych czasach wartość człowieka objawiała się w jego wyborach. W tym przypadku – w wyborze zaangażowania w budowanie polskiej państwowości. Lidia Lwow-Eberle deklarowała po latach: „W domu mówiliśmy po rosyjsku, byłam Rosjanką, ale taką, dla której Polska to była Ojczyzna. I nadal jest”.

Fragment artykułu, który ukaże się w „Buletynie IPN” nr 11/2020

Czytaj całość [PDF]

 

„Niezłomny Anioł” – filmowa sylwetka Lidii Lwow-Eberle

 

 

 

  • Na tle gór stoją od lewej: Jan Zwijacz, Zofia Zwijacz (dziecko), Lidia Lwow „Ewa – Lala” (oznaczona nr 2), mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” (oznaczony nr 1), Maria Zwijacz. Fot. AIPN
    Na tle gór stoją od lewej: Jan Zwijacz, Zofia Zwijacz (dziecko), Lidia Lwow „Ewa – Lala” (oznaczona nr 2), mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” (oznaczony nr 1), Maria Zwijacz. Fot. AIPN
  • Stoją od lewej: Wanda Minkiewicz „Danka” (oznaczona nr 1), Lidia Lwow „Ewa – Lalka” (nr 2), mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” (nr 3). Fot. AIPN
    Stoją od lewej: Wanda Minkiewicz „Danka” (oznaczona nr 1), Lidia Lwow „Ewa – Lalka” (nr 2), mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” (nr 3). Fot. AIPN
  • Lidia Lwow ps. „Ewa – Lala” i mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka” pozują do zdjęcia w strojach góralskich. Fot. AIPN
    Lidia Lwow ps. „Ewa – Lala” i mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka” pozują do zdjęcia w strojach góralskich. Fot. AIPN

 

22 sierpnia 2013 r. ogłoszono kolejne wyniki identyfikacji ofiar terroru komunistycznego. Wśród zidentyfikowanych był Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”. Lidia Lwow-Eberle odebrała z rąk prof. Krzysztofa Szwagrzyka notę identyfikacyjną.

IPNtv: Wręczenie not identyfikacyjnych ofiar terroru komunistycznego – konferencja prasowa 

 

Lidia Lwow-Eberle opowiada o Zygmuncie Szendzielarzu „Łupaszce” – etiuda filmowa z cyklu „Żołnierze Niezłomni”

 

Lidia Lwow-Eberle, legendarna sanitariuszka oddziału Łupaszki, bohaterka ponad 30 filmów dokumentalnych, otrzymała w 2017 roku na IX festiwalu  Niepokorni Niezłomni Wyklęci nagrodę „Źródło” dla pasjonatów historii, którzy swoją pracą, wiedzą oraz doświadczeniem inspirują twórców filmowych do podejmowania tematyki historycznej. Rok wcześniej na tym samym festiwalu odebrała nagrodę „Sygnet Niepodległości”, przyznaną pośmiertnie Zygmuntowi Szendzielarzowi „Łupaszce”.

 

  • Lidia Lwow-Eberle i prof. Krzysztof Szwagrzyk podczas odsłonięcia pomnika mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” w Osielcu – 24 marca 2019. Fot. IPN
    Lidia Lwow-Eberle i prof. Krzysztof Szwagrzyk podczas odsłonięcia pomnika mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” w Osielcu – 24 marca 2019. Fot. IPN
  • Lidia Lwow-Eberle podczas odsłonięcia pomnika mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” w Osielcu – 24 marca 2019. Fot. IPN
    Lidia Lwow-Eberle podczas odsłonięcia pomnika mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” w Osielcu – 24 marca 2019. Fot. IPN
  • Lidia Lwow-Eberle. Fot. Piotr Życieński (IPN)
    Lidia Lwow-Eberle. Fot. Piotr Życieński (IPN)

Polecamy także:

Artur Cieślik: Sanitariuszka AK z książęcego rodu

Audycja  Radia Olsztyn o Lidii Lwow-Eberle. Autorzy:  Michał Ostapiuk (IPN Olsztyn), Mirosław Sochacki (Radio Olsztyn)

 

do góry