Instytut Pamięci Narodowej

Wokół teczek bezpieki. Zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze

Precyzyjnie rzecz ujmując, nie istnieje coś takiego jak „teczka IPN-owska”. W gromadzonym od 6 lat przez IPN zasobie znalazły się archiwalia wytworzone m.in. przez bezpiekę, w tym materiały nazywane obiegowo „teczkami”. To bardzo wyjątkowy zbiór źródeł historycznych. Jego penetracja przez historyków przynosi wiedzę, która nie może być jedyną podstawą rekonstrukcji najnowszych dziejów Polski, ale bez której mogą one być nie tylko niezrozumiałe, ale i nieprawdziwe. Dlatego tak ważna i potrzebna jest ta książka. Doświadczenie warsztatowe autorów (w większości historyków IPN) obcujących od lat z materiałami proweniencji bezpieczniackiej pozwala im stawiać tezy poważnie weryfikujące publicystyczne opinie na ten temat. Jedną z najistotniejszych oparto na konstatacji dotyczącej holistycznego charakteru zasobu IPN, który dzięki temu podlega autoweryfikacji. Potwierdza to m.in. opis funkcjonowania ewidencji operacyjnej, etapów rejestracji OZI, przedstawienie wzorcowej zawartości teczek pracy i personalnych. Summa wiedzy zdobytej podczas badań nad tymi źródłami znalazła się w omówieniach bibliograficznych, którym poświęcono dwa obszerne artykuły. Tyleż przydatne w lekturze co ciekawe powinno okazać się zamieszczenie „słowniczków” żargonu służb specjalnych. Publikacja bezcenna dla każdego, kto chciałby zabrać głos w debacie o „teczkach”.

Aparat bezpieczeństwa i wymiar sprawiedliwości wobec kolektywizacji wsi polskiej 1948–1956

W latach 1948-1956 w oficjalnych dokumentach władz podkreślano, że podstawą kolektywizacji wsi jest zasada dobrowolnego zrzeszania się, jednak ze względu na opór i niechęć chłopów do poddawania się – narzuconym im z zewnątrz – tempu i metodom uspółdzielczania deklaracje te pozostały jedynie na papierze. W rzeczywistości bowiem wieś kolektywizowano, stosując przymus ekonomiczny, nacisk administracyjny, polityczny i moralny, a także represje karne. Autor próbuje odpowiedzieć na pytania: w jaki sposób państwo i jego fundamentalne organy – aparat bezpieczeństwa i wymiar sprawiedliwości – realizowały pozaprawne działania wobec chłopów w zakresie uspółdzielczania wsi, jakie były formy chłopskiego oporu wobec kolektywizacji oraz jakie były jej skutki

Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela 1977–1981

KOR – Komitet Obrony Robotników, Komitet Samoobrony Społecznej

Komitet Obrony Robotników powstał, by udzielać pomocy ludziom brutalnie represjonowanym przez władze po robotniczych protestach w czerwcu 1976 r. Skupiał przedstawicieli różnych pokoleń, często o odmiennych przekonaniach – łączył ich jednak zdecydowany sprzeciw wobec łamania prawa przez organy władzy.

Katowice we Wrześniu ’39

Zbiór 78 polskich i niemieckich dokumentów, omawiających wydarzenia związane z zajęciem Katowic przez wojska niemieckie w pierwszych dniach kampanii wrześniowej, poprzedzonych obszernym wstępem.

Prawnicy czasów bezprawia. Sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944–1956

Z przeszłości Żydów polskich

Sprawa Henryka Hollanda

Zegarek Henryka Hollanda wskazywał godzinę 17.16, gdy jego ciało uderzyło o bruk ulicy Franciszkańskiej. Obok leżały pęknięte okulary. Był 21 grudnia 1961 roku. Znany partyjny dziennikarz wypadł z okna własnego mieszkania podczas rewizji prowadzonej przez Służbę Bezpieczeństwa. Godzinę wcześniej postawiono mu fałszywy zarzut szpiegostwa. Okoliczności śmierci Hollanda nasuwały podejrzenie mordu politycznego. Jego pogrzeb stał się demonstracją sprzeciwu środowisk inteligenckich wobec ograniczania przez Władysława Gomułkę swobód wywalczonych przez społeczeństwo w 1956 roku. Po pół wieku Krzysztof Persak rozwiązuje zagadkę śmierci Henryka Hollanda i wyjaśnia polityczne kulisy tamtych dramatycznych wydarzeń.

Twarze wrocławskiej bezpieki

Przygotowana przez pracowników Oddziału IPN we Wrocławiu książka prezentuje obsadę personalną kierowniczych stanowisk Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa we Wrocławiu w latach 1945–1990. Zgodnie z przyjętą koncepcją jest informatorem personalnym zawierającym niezbędne wiadomości o organizacji, strukturze i obsadzie najważniejszych stanowisk wrocławskiej „bezpieki”, za które uznano etaty: kierowników, szefów, naczelników wydziałów i ich zastępców, zatrudnionych w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, Wojewódzkim Urzędzie do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, Miejskim i Powiatowym UBP we Wrocławiu oraz wojewódzkiej, miejskiej i dzielnicowej Służbie Bezpieczeństwa we Wrocławiu.

Urząd Bezpieczeństwa w Łańcucie 1944–1956