Instytut Pamięci Narodowej

Plany pracy Departamentu IV MSW na lata 1972–1979

W nowej publikacji IPN przedstawiono w krytycznym opracowaniu 35 nieznanych do tej pory dokumentów, które nie tylko informują o zadaniach, celach i metodach pracy antykościelnych struktur Służby Bezpieczeństwa, ale, co szczególnie ważne, ukazują w różnych kontekstach przyjętą w MSW ogólną strategię działań wobec polskiego Kościoła i jego najwyższych hierarchów (m.in. kardynałów Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyły, arcybiskupów Jerzego Stroby, Henryka Gulbinowicza i Ignacego Tokarczuka czy też biskupa Jerzego Ablewicza)

Pozostać sobą w Polsce Ludowej. Życie w cieniu podejrzeń

Wspomnienia prof. Jana Łopuskiego, żołnierza Września ’39, uczestnika konspiracji, wywiezionego w 1945 r. do ZSRR. Po wojnie skończył studia prawnicze, zajmował się prawem morskim, był dziekanem prawa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Kościół katolicki w czasach komunistycznej dyktatury. Między bohaterstwem a agenturą. Studia i materiały, t.1

To nie na darmo... Grudzień ’70 w Gdańsku i Gdyni

Książkę tę pragniemy zadedykować pamięci Wiesławy Kwiatkowskiej. Miała ona być ukoronowaniem Jej dorobku pisarki i dokumentalistki. Dociekanie prawdy o tamtych tragicznych zdarzeniach, walkę o doprowadzenie do oskarżenia i skazania winnych uważała za swój dziennikarski, ale i osobisty obowiązek. Jedną z książek zadedykowała „Tym, którzy zginęli i tym, którzy Grudzień '70 noszą w zbolałej duszy”. Nosiła go od dnia 17 grudnia 1970 roku, dnia, w którym szła w tłumie manifestantów dźwigających na ramionach drzwi z ułożonym na nich ciałem zastrzelonego chłopca przez ulice zasnutego dymami i gazami łzawiącymi, rozdzieranego seriami z broni maszynowej miasta. Przez resztę życia borykała się z tamtym przeżyciem. Każda rocznica grudniowa, aż do dnia Jej śmierci, otwierała nigdy nie zabliźnione rany.

Łódź w latach 1956–1957

Październik ’56 to obok okresu legalnej działalności NSZZ „Solidarność” w latach 1980–1981 jedyny czas w dziejach PRL, kiedy do głosu doszło społeczeństwo. Mieszkańcy Polski na krótko przestali być bierną, zniewoloną masą ludzką, a stali się obywatelami, autentycznym podmiotem życia społecznego. Żyjący dotąd w strachu ludzie śmiało wyrażali opinie, stawiali żądania, otwarcie dawali wyraz swoim przekonaniom ideologicznym i religijnym. Mocno i zdecydowanie zabrzmiały hasła patriotyczne. Żądano od władz, aby kierowały się w polityce zagranicznej polską racją stanu i domagano się zerwania z gospodarczym uzależnieniem od Związku Sowieckiego. Książka jest najpełniejszym dotychczas opisem wydarzeń Października ’56 w Łodzi, uzupełnionym kilkudziesięcioma wcześniej niepublikowanymi dokumentami i zdjęciami ze zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi, Archiwum Akt Dawnych, Archiwum Archidiecezji Łódzkiej, Archiwum Państwowego w Łodzi, Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego, Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi, Muzeum Harcerstwa w Warszawie, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Teatru Nowego w Łodzi oraz osób prywatnych.

Idą pancry na Wujek

Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. II: 1956–1975

Drugi tom informatora o kadrze kierowniczej aparatu bezpieczeństwa w Polsce jest dziełem zbiorowym historyków i archiwistów wszystkich oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej. W wyniku dwuletnich żmudnych poszukiwań udało im się zidentyfikować ponad 2 tys. funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, piastujących w latach 1956–1975 stanowiska kierownicze w aparacie szczebla centralnego (MSW) i terenowego (komendy wojewódzkie i powiatowe MO). To pionierskie opracowanie umożliwi każdemu zainteresowanemu poruszanie się w skomplikowanym świecie „republiki MSW” z wszystkimi jej niuansami organizacyjnymi i personalnymi.

Z dziejów Biblioteki „Kultury” 1946–1966

W 1946 r. Jerzy Giedroyc założył Instytut Literacki, jedną z najważniejszych oficyn polskiej emigracji. Książka przy okazji omawiania losów serii wydawniczej „Biblioteka »Kultury«” przedstawia dzieje Instytutu w latach 1946–1966 na tle wydarzeń w bloku wschodnim i na Zachodzie. Ukazuje politykę wydawniczą Giedroycia, odsłania relacje między nim a autorami, a także unaocznia sytuację pisarzy za „żelazną kurtyną”. Podsumowuje dorobek pierwszego dwudziestolecia oficyny i wskazuje na niespotykaną w następnych latach różnorodność oferty wydawniczej.

Reflections on the Kielce Pogrom

Tom zawiera cztery artykuły autorstwa uznanych ekspertów współczesnej historii Polski, pozwalające czytelnikowi głębiej zbadać podstawy i konsekwencje pogromu kieleckiego z 1946 r. Esej otwierający porusza trudny temat relacji między Polakami i Żydami w latach 1944-1946. Dwa kolejne eseje są próbą zmierzenia się z dwiema tezami propagowanymi przez władze komunistyczne – oskarżeniami o odpowiedzialność podziemia opozycyjnego za podżeganie do pogromu oraz biernością hierarchii polskiego Kościoła katolickiego wobec przemocy wobec Żydów. Esej końcowy stanowi syntezę sporów, dyskusji i manipulacji, które towarzyszyły historii pogromu kieleckiego od samego początku.

W kręgu „teczek”. Z badań nad zasobem i funkcjami archiwum Instytutu Pamięci Narodowej