Instytut Pamięci Narodowej

Grzegorz Rąkowski, Kresowe rezydencje, t. 4: Województwo wołyńskie, Warszawa 2025, 444 s., ISBN 978-83-8376-618-8

Publikacja w ramach Oddziałowego Projektu Badawczego „Dopalanie Kresów”.

Seria wydawnicza „Dopalanie Kresów”.

W czwartym tomie Kresowych rezydencji przedstawiono 55 miejscowości z zespołami rezydencjalnymi z przedwojennego województwa wołyńskiego. Jedynie w 30 z nich zachowały się – w różnym stanie – główne obiekty: dwory, pałace lub zamki. Stanowią one niespełna 5 proc. ogólnej liczby siedzib ziemiańskich istniejących na tym obszarze przed II wojną światową. Wszystkie znajdują się obecnie w granicach Ukrainy.

Wśród obiektów, które dotrwały do naszych czasów, na pierwszy plan wysuwają się dwie rezydencje magnackie: Radziwiłłów w Ołyce i Wiśniowieckich w Wiśniowcu. Na uwagę zasługują także zamki w głównych wołyńskich miastach: Łucku, Dubnie i Ostrogu, ruiny zamków w Krzemieńcu, Korcu i Klewaniu oraz pałac w Międzyrzeczu Koreckim.

Na Wołyniu swoje siedziby miały najświetniejsze rody Rzeczypospolitej: Ostrogscy, Koreccy, Wiśniowieccy, Czartoryscy, Radziwiłłowie, Mniszchowie i Lubomirscy. Rody te wydały wiele wybitnych osobistości, które miały silne związki z tym regionem. Najbardziej jednak znaną postacią jest urodzony w skromnym dworku w Krzemieńcu i tamże wychowany genialny polski poeta Juliusz Słowacki.

W następnym tomie cyklu zaprezentowane zostaną siedziby ziemiańskie we wschodniej części przedwojennego województwa lwowskiego.