Instytut Pamięci Narodowej

W październikowym numerze Biuletynu przywołujemy tamten pamiętny Październik roku 56. Czas ogromnej nadziei, rozbudzonej aktywności i rewolucyjnych przemian. Za wiecami, które gromadziły tysiące demonstrantów, szły konkretne działania przenikające aż do zmian w terenowych strukturach władzy. Ten rewolucyjny zapał wygasł po wyborach „bez skreśleń” w styczniu 1957 roku, a kresem złudzeń dotyczących październikowej odwilży było zlikwidowanie jesienią tygodnika „Po prostu”, o czym w tekście Justyny Błażejowskiej.

W „Starciu gigantów” o dwóch wizjach młodego państwa, które poróżniły starych przyjaciół, Ignacego Daszyńskiego i Józefa Piłsudskiego, pisze Tomasz Panfil. A o kondycji gospodarczej Polski po roku 1926 – Damian Bębnowski.

O przyczynie śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki rozmowa z dr. hab. Tomaszem Konopką, natomiast Katarzyna Jóźwik dotarła do dokumentów CIA dotyczących zabójstwa kapłana.

Opisujemy też dzieło życia Matki Elżbiety Róży Czackiej, a w pożegnaniu Jarosława Abramowa-Newerlego, zmarłego 9 sierpnia, ujawniamy ciekawy wątek w życiorysie pisarza związany z rotmistrzem Witoldem Pileckim.

Zapraszamy do lektury!

Biuletyn IPN nr 10 – wkrótce w sprzedaży

Najwygodniejszą formą nabywania „Biuletynu IPN” jest prenumerata. Daje ona pewność regularnego otrzymywania pisma, po niższej cenie i bez kosztów przesyłki.

Spis treści

Socjaliści Daszyńskiego

• Filip Musiał – Sprzeczne tradycje
• Tomasz Panfil – Starcie gigantów
  Relacje między Józefem Piłsudskim a Ignacym Daszyńskim po przewrocie majowym

Październik ’56

• Michał Wenklar – Małopolskie obrazki z 1956 roku
• Jarosław Neja – Podwójna mobilizacja
  Październik 1956 r. na Górnym Śląsku
  Żywiołowa mobilizacja i ogromne emocje polskiego społeczeństwa w dniach VIII Plenum Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (19–21 X 1956) i zaraz po nim uświadomiły „nowemu” kierownictwu partyjnemu, że wyhamowanie i skanalizowanie spontanicznej aktywności Polaków nie będzie łatwe. Przez cały czas liczono się więc z siłową pacyfikacją manifestacji i protestów ulicznych. Dobrym przykładem tego był przebieg Października w województwie stalinogrodzkim (katowickim).
• Justyna Błażejowska – Jan Olszewski w „Po Prostu” 1956–1957
  Od nadziei do rozczarowania
• Elżbieta Wojcieszyk – Polski Październik w Poznaniu
  Rządy komunistów w  Polsce doprowadziły w  początkach lat 50. do załamania gospodarczego. W czerwcu 1956 r. w Poznaniu miał miejsce bunt robotników, którzy wyszli na ulice, żądając chleba i wolności. Rozbito więzienie, zniszczono aparaturę zagłuszającą zachodnie rozgłośnie radiowe.
• Bartosz Janczak – Rok 1956 na Śląsku Opolskim Odwilż, powstańcy śląscy i pytanie o mniejszość niemiecką

Komentarze historyczne

• Jacek Żurek – Arcybiskup Andrzej Szeptycki i sprawa ukraińska
• Damian Bębnowski – W tle przewrotu majowego
  Czy rok 1926 był przełomowy dla gospodarki Polski?

Ksiądz Jerzy Popiełuszko

• O przyczynie i okolicznościach śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki
  z dr. hab. Tomaszem Konopką rozmawia Jakub Gołębiewski
• Katarzyna Jóźwik – Zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki oczami CIA

Sylwetki

• Jarosław Wróblewski – „Pan Major uratował nam życie”
  Jarosław Abramow-Newerly (1933–2026)
• Adam Hlebowicz – Matka Elżbieta Róża Czacka i Laski

Książki

• Tomasz Szturo – Atleta Pana Boga
• Adam Hlebowicz, „Święty bolszewik”. Ksiądz Henryk Hlebowicz (1904–1941), Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa 2025, 560 s. (Seria „Biblioteka Biuletynu IPN”, t. 13).