Wciąż pozostają one zdominowane przez ogrom zbrodni popełnionych we wrześniu 1939 r. (niemieckich i sowieckich), podczas sowieckiej okupacji (w tym masowych deportacji – ostatnia rozpoczęta 22 czerwca 1941 r.), zbrodniczych ewakuacji więzień sowieckich (również w czerwcu 1941 r.), zbrodni okresu okupacji niemieckiej i ponownego wkroczenia i bytności w naszym regionie Sowietów, wielkich operacji wymierzonych w polskie podziemie niepodległościowe (jak chociażby Obława Augustowska z lipca 1945 r.).
